Συγγραφέας: Παναγιώτης Γέροντας
Μια μάχη είναι δυνατόν να κερδηθεί με έξυπνους τακτικισμούς στο πεδίο, η νίκη στον πόλεμο ωστόσο εξασφαλίζεται μόνο με τη σωστή εφαρμογή της οικονομίας του πολέμου. Ο πόλεμος δηλαδή, ως χρονοβόρο και κοστοβόρο γεγονός, κερδίζεται από αυτόν που θα καταφέρει να διατηρήσει σταθερές γραμμές εφοδιασμού (logistics) και θα είναι σε θέση να μεταφέρει προσωπικό, εφόδια και πολεμοφόδια στο πεδίο. Με απλά λόγια «όσα περισσότερα ρίχνεις» στο πεδίο, τόσο πιο πιθανό είναι ο αντίπαλος να «λυγίσει» και να «σπάσει».
Τα μοντέλα εφοδιασμού είναι τρία: το push, το pull και το μικτό. Στο μοντέλο push, τα πακέτα εφοδίων προωθούνται από το κέντρο προς τις μονάδες με βάση τις προβλέψεις και τα προκαθορισμένα σχέδια εφοδιασμού. Το θετικό αυτού του μοντέλου είναι ότι εξασφαλίζει ότι οι πρόσω μονάδες δεν θα μείνουν ποτέ χωρίς κρίσιμα εφόδια και πολεμοφόδια με βάση συγκεκριμένες προβλέψεις κατανάλωσης. Αυτή η εξασφάλιση μάλιστα συμβαίνει ακόμη και αν οι συνθήκες της μάχης δεν επιτρέπουν την τακτική επικοινωνία. Πρόκειται στην ουσία για ένα δίκτυο καθορισμένων δρομολογίων και αποθηκών αποστολής συγκεκριμένων πακέτων ανά μονάδα. Αν φανταστούμε για παράδειγμα μια πυροβολαρχία στο μέτωπο, πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη για την εκτιμώμενη κατανάλωση βλημάτων και πώς αυτά θα παραδοθούν. Αρνητικό στοιχείο του μοντέλου αυτού είναι ότι πολλές φορές παρατηρείται στοκάρισμα υλικών που δεν χρησιμοποιούνται ποτέ. Επιπλέον, οι ακατάλληλες προμήθειες (π.χ. είδη που δεν είναι άμεσα χρήσιμα) μπορεί να επιβαρύνουν τις μονάδες που πρέπει να τις διαχειριστούν. Επίσης σε έναν πόλεμο σε πλήρη εξέλιξη μεγάλοι ενδιάμεσοι σταθμοί ανεφοδιασμού αποτελούν ευάλωτους στόχους.
Το pull μοντέλο είναι η αντίστροφη πορεία από την περιφέρεια στο κέντρο. Οι μάχιμες μονάδες αιτούνται τα υλικά που χρειάζονται, ακριβώς όταν τα χρειάζονται. Πρόκειται για μοντέλο που έχει ως βάση την κατανάλωση. Θεωρητικά, το μοντέλο pull ευθυγραμμίζει τον εφοδιασμό με τις πραγματικές απαιτήσεις, μειώνοντας τις περιττές μεταφορές και το στοκάρισμα των υλικών. Το μοντέλο pull ωστόσο προϋποθέτει ένα κρίσιμο προαπαιτούμενο: ένα αποτελεσματικό σύστημα επικοινωνίας και διαχείρισης πληροφοριών ώστε τα αιτήματα να φτάνουν έγκαιρα στα μετόπισθεν και να εκπληρώνονται. Μπορούμε και πάλι να φανταστούμε την παραπάνω πυροβολαρχία πάνω στην ένταση της μάχης να μην είναι σε θέση να επικοινωνήσει με το κέντρο ούτως ώστε να αιτηθεί τα αναγκαία βλήματα.
Το pull μοντέλο μεταφέρει το βάρος εκτίμησης αναγκών στις μονάδες του πεδίου. Σε επιχειρήσεις σε πλήρη εξέλιξη, το επιτελείο μιας μονάδας μπορεί να δυσκολευτεί να παρακολουθεί την κατανάλωση και τις διαμορφούμενες ανάγκες με συνέπεια να στέλνει αιτήματα πιθανώς λανθασμένα. Τυχόν λάθη ή καθυστερήσεις στα αιτήματα θα σημάνουν ελλείψεις στο πεδίο. Παράλληλα, σε ένα αμιγώς pull μοντέλο, δεν υπάρχουν περιθώρια για λάθη ή παραλήψεις. Δεν υπάρχουν μεγάλα αποθέματα «για κάθε περίπτωση», κάτι που σε παρατεταμένη σύγκρουση μπορεί να αποδειχτεί επικίνδυνο αν η ροή ανεφοδιασμού διαταραχθεί.
Το pull σύστημα ωστόσο τείνει να μειώνει το «αποτύπωμα» του ανεφοδιασμού στο πεδίο με μικρότερες φάλαγγες ανεφοδιασμού και λιγότερες προωθημένες αποθήκες, κάτι που μπορεί να δυσκολέψει τον εντοπισμό και στόχευση από τον εχθρό. Σε επιχειρήσεις που εκτιμάται ότι θα είναι ταχείες, το pull μοντέλο προσαρμόζεται καλύτερα, καθώς δεν έχει δεσμευτεί το σύστημα εξ αρχής με σταθερό σχέδιο διανομών αλλά ανταποκρίνεται δυναμικά στη ζήτηση.
Τέλος υπάρχει το μικτό μοντέλο που η διαφοροποίηση push και pull μοντέλων τοποθετείται σε ένα σημείο της εφοδιαστικής αλυσίδας. Τα αυτοματοποιημένα δίκτυα logistics των προηγμένων στρατών μπορούν να συλλέγουν δεδομένα κατανάλωσης και αποθεμάτων σε πραγματικό χρόνο. Αν η πυροβολαρχία του παραδείγματός μας καταναλώσει ασυνήθιστα μεγάλη ποσότητα οβίδων, το σύστημα το αναγνωρίζει και προωθεί (push) αυτόματα συμπληρωματικές οβίδες προς τα εμπρός, χωρίς να μεσολαβήσει χειροκίνητο αίτημα.
Τα αμερικανικά παραδείγματα
Στον Πόλεμο του Κόλπου το 1991 οι Αμερικάνοι ενεργοποίησαν ένα πρωτοφανές σε μέγεθος σύστημα εφοδιασμού χρησιμοποιώντας σχεδόν εξ ολοκλήρου το μοντέλο push. Αυτό επέτρεψε την αδιάκοπη επίθεση 100 ωρών χωρίς οι μονάδες στο πεδίο να στερηθούν κρίσιμα υλικά. Από την άλλη όμως αυτή η τακτική οδήγησε στη δημιουργία ενός μεγάλου αποθέματος υλικού που έμεινε αχρησιμοποίητο και χαρακτηριστικά ονομάστηκε «σιδερένιο βουνό» (iron mountain). Η σπατάλη επομένως ήταν τεράστια με υλικά που έπρεπε να επιστραφούν ή να διαχειριστούν.
Στις επιχειρήσεις της Μέσης Ανατολής που ακολούθησαν τα τελευταία είκοσι χρόνια (Ιράκ, Αφγανιστάν), οι Αμερικάνοι εφάρμοσαν το μικτό σύστημα. Χρησιμοποίησαν συστήματα εντοπισμού (RFID) σε κάθε container και δρομολογητές (transponders) σε κάθε μηχανοκίνητη μονάδα που έδιναν σε πραγματικό χρόνο την εικόνα των κινήσεων και των αναγκών. Με τον τρόπο αυτόν, όταν σε κάποιο σημείο η ποσότητα του υλικού έπεφτε κάτω από ένα όριο, το σύστημα δημιουργούσε αυτόματα την παραγγελία και το δρομολόγιο χωρίς τη δημιουργία αναφοράς κάποιου χειριστή. Αυτό όμως πάντα σε συνδυασμό με push τακτικές σε στρατηγικό επίπεδο.
Για το Αμερικανικό Ναυτικό, η κεντρική βάση είναι στο Μπαχρέιν. Εκεί και σε γειτονικά λιμάνια (π.χ. Τζέντα, Ντουμπάι) υπάρχουν στρατιωτικές και εμπορικές υποδομές εφοδιασμού. Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ διαθέτει προωθημένες αποθήκες και στόλο υποστήριξης. Τα πολεμικά πλοία ανεφοδιάζονται είτε ενδιάμεσα σε λιμένες ανεφοδιασμού είτε μέσω πλοίων γενικής υποστήριξης. Στην πραγματικότητα, αυτή η δραστηριότητα έχει push και pull στοιχεία καθώς εκτελούνται προγραμματισμένα δρομολόγια (push) αλλά μπορούν να υποβάλλονται αιτήματα από πλοία. Ένα αντιτορπιλικό για παράδειγμα μπορεί να ζητήσει επιπλέον πυρομαχικά, αν έχει καταναλώσει αυτά που κατείχε.
Στον Ειρηνικό, λόγω των μεγάλων αποστάσεων το Αμερικανικό Ναυτικό, σε περίπτωση ναυτικής σύρραξης με την Κίνα προσανατολίζεται σε ένα brute force push σύστημα με επαναφορά αποθηκών, προκεχωρημένων βάσεων ανεφοδιασμού και εφοδιαστικών κόμβων. Θεωρείται δεδομένη η πλήρης απώλεια του στοιχείου της αποδοτικότητας (efficiency) καθώς πολλά υλικά δεν θα χρησιμοποιηθούν τελικά καθώς και ο πιθανός εντοπισμός κάποιων αποθηκών και κόμβων από τον εχθρό. Ακόμη και αν κάποια αποθέματα χαθούν, δίνεται μεγαλύτερη σημασία στο βάθος της συνεχούς διοικητικής μέριμνας που τελικά θα δώσει τη νίκη. Ο Στόλος του Ειρηνικού χρησιμοποιεί τακτικές push εφαρμόζοντας όμως μεγαλύτερη διασπορά (distributed operations). Οι ομάδες υποστήριξης των αεροπλανοφόρων (carrier battle group) καλούνται να διασπαστούν σε μικρότερους σχηματισμούς για να μην είναι εύκολοι στόχοι. Αυτό ωστόσο αυξάνει την απαίτηση για ακρίβεια του ανεφοδιασμού γιατί κάθε διασπαρμένη μονάδα χρειάζεται αυτοτελή ανεφοδιασμό σε πολλαπλά σημεία.
Υποστηρίζεται επίσης ότι ίσως η λύση να ευρίσκεται σε ένα δίκτυο μικρότερων πλοίων ανεφοδιασμού, τα οποία θα κινούνται μαζί με άλλα πολεμικά πλοία υποστηριζόμενα παράλληλα από drones. Επιπρόσθετα, επειδή προβλέπεται κλείσιμο, διακοπή ή και κατάρρευση των επικοινωνιών, οι διοικητές καλούνται να υλοποιήσουν το σχέδιο χωρίς αιτήσεις βάσει γενικών οδηγιών και προτεραιοτήτων που έχουν οριστεί εκ των προτέρων.
Επίλογος
Από τα παραπάνω συνάγεται ότι βασικό στοιχείο κατίσχυσης στην πολεμική δραστηριότητα είναι ο εφοδιασμός (logistics). Αυτός μπορεί να γίνει με προγραμματισμένο τρόπο από το κέντρο προς την περιφέρεια (push) ή κατόπιν αιτημάτων από την περιφέρεια στο κέντρο (pull). Τα σύγχρονα Ναυτικά (και γενικά οι Ένοπλες Δυνάμεις) χρησιμοποιούν το μικτό σύστημα με περισσότερα push στοιχεία καθώς στον πόλεμο το ζητούμενο είναι η νίκη με οποιοδήποτε κόστος και όχι η αποδοτικότητα.
Στο Αιγαίο είμαστε πραγματικά τυχεροί καθώς το μεγάλο σύμπλεγμα νησιών δίνει την δυνατότητα ύπαρξης εκτεταμένου δικτύου ανεφοδιασμού, ενώ τα πλοία γενικής υποστήριξης είναι σε θέση να υποστηρίξουν τα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού οπουδήποτε και οποτεδήποτε. Παράλληλα, με την ύπαρξη ενός καλά δομημένου συστήματος εφοδιασμού επιτυγχάνεται αδιάκοπα η εκπλήρωση των αιτημάτων των πολεμικών πλοίων και των υπηρεσιών.
Πηγές
MCDP 4 – Logistics, US Marine Corps
Moshe Kress (Center for Military Analyses), OPERATIONAL LOGISTICS, The Art and Science of Sustaining Military Operations, Springer Science + Business Media, LLC
James A. Leftwich, Katherine C.Hastings, Vikram Kilambi, Kristin G. Lynch. Shannon Prier, Ronald G. McGarrvey, Advancing Combat Support to Sustain Agile Combat Employment Concepts. Intergrating Global, Theater, and Unit Capabilities to Improve Support to a High – End Fight, RAND, 2023.
John A/ Lukacs, Century of Replenishment at Sea, USNI
Peter V. Nash, The Development of Mobile Logistic Support in Anglo-American Naval Policy, κεφ. 3. “Underway Replenishment at Sea (UNREP/RAS)”, University Press of Florida
Zachery Hughes, Giving Our “Paper Tger” Real TeethQ Fixing thw US Mmilitary’s Plans for Contested Logistics against China, Logistics Officer Association
Leigh E. Method, Measuring the Effect of RFID Technology on Movement of US Army Resupply Cargo (thesis), 1998.
