Του Στιβ Φορμπς
Υπάρχει ένας μύθος που κερδίζει έδαφος, σύμφωνα με τον οποίο οι ΗΠΑ έχουν γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από άλλα κράτη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, ιδίως από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, και αυτό έχει περιορίσει την ευημερία στις ΗΠΑ. Στην πραγματικότητα, δεδομένης της σκληρότητας που διέπει την ανθρώπινη φύση και τις αμέτρητες συγκρούσεις που έχουν ταλαιπωρήσει την ανθρωπότητα από αμνημονεύτων χρόνων, οι ΗΠΑ και το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου έχουν ζήσει μια χρυσή εποχή τα τελευταία 80 χρόνια. Μακάρι τα επόμενα 80 χρόνια να δούμε την ίδια πρόοδο που είδαμε τις τελευταίες οκτώ δεκαετίες.
Ό,τι και αν πιστεύουν ορισμένοι, οι ΗΠΑ έχουν επωφεληθεί από τους θεσμούς που δημιούργησαν και τις οικονομικές και στρατιωτικές συμφωνίες που συνήψαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Προφανώς έγιναν και λάθη, πολλά εξ αυτών ήταν τραγικά. Συνολικά, όμως, η ανθρωπότητα προόδευσε εντυπωσιακά, ίσως και πρωτόγνωρα.
Το 1950, περίπου τα δύο τρίτα2/3 του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσαν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, που ορίζεται ως 2,15 δολάρια ανά άτομο την ημέρα (σε σημερινές τιμές). Μέχρι το 1990, το ποσοστό αυτό είχε μειωθεί σε περίπου το 1/3, παρόλο που ο παγκόσμιος πληθυσμός είχε υπερδιπλασιαστεί από 2,5 δις. σε 5,3 δις. Σήμερα, με τον πληθυσμό του πλανήτη να ξεπερνά τα 8 δισ., λιγότερο από το 1/10 ζει σε συνθήκες ακραίας φτώχειας.
Καθόλη αυτή την περίοδο, οι Αμερικανοί είδαν το βιοτικό τους επίπεδο και την ποιότητα της καθημερινότητάς τους να βελτιώνονται σημαντικά. Από την οικονομική ευημερία έως την τεχνολογική πρόοδο και από τις ιατρικές καινοτομίες έως τη διεύρυνση των πολιτικών δικαιωμάτων, στις τελευταίες οκτώ δεκαετίες συνέβησαν αλλαγές που έμοιαζαν με… θαύματα για τους πολίτες που έζησαν τη Μεγάλη Ύφεση και τα κουπόνια για φαγητό στον Πόλεμο.
Ίσως η πιο προφανής βελτίωση ήταν η οικονομική ευημερία. Το μέσο εισόδημα των νοικοκυριών στις ΗΠΑ έχει υπερδιπλασιαστεί σε πραγματικούς όρους, προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό, από το 1950, από περίπου 31.800 δολάρια σε 83.730 δολάρια. Ο αριθμός αυτός δεν περιλαμβάνει τις πρόσθετες παροχές. Μια οικογενειακή ασφάλεια υγείας κοστίζει σήμερα πάνω από 27.000 δολάρια. Αν ποτέ δεν καταφέρουμε να οργανώσουμε το σύστημα υγείας μας, περίπου 20.000 δολάρια από αυτό το ποσό που θα μετατραπεί σε διαθέσιμο εισόδημα, αυξάνοντας το μέσο εισόδημα άνω των 100.000 δολαρίων. Η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης έχει αποτυπωθεί στις βελτιωμένες συνθήκες διαβίωσης. Αμέσως μετά τον πόλεμο, πολλές οικογένειες δυσκολεύονταν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες, με πάνω από το 1/3 να ζουν με λιγότερα από 20.000 δολάρια ετησίως, προσαρμοσμένα στον πληθωρισμό. Σήμερα, οι Αμερικανοί απολαμβάνουν μια άνευ προηγουμένου πρόσβαση σε ένα ολοένα και ευρύτερο φάσμα καταναλωτικών αγαθών. Η ελεύθερη αγορά μετατρέπει τα είδη και τις υπηρεσίες πολυτελείας σε αγαθά που σχεδόν κάθε εργαζόμενος μπορεί να αγοράσει. Το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα είναι οι φορητές συσκευές, οι οποίοι έχουν εξελιχθεί σε εικονικούς υπερυπολογιστές που πριν από τρεις δεκαετίες ήταν μεγαλύτεροι από ένα σημερινό σπίτι.
Όσον αφορά τη στέγαση, η ποιότητα έχει βελτιωθεί εξίσου εντυπωσιακά. Οι μικρές, συχνά υποβαθμισμένες, οι κατοικίες της δεκαετίας του 1940 έχουν δώσει τη θέση τους σε μεγαλύτερα και καλύτερα εξοπλισμένα σπίτια. Τα σύγχρονα σπίτια διαθέτουν κεντρική θέρμανση και κλιματισμό, πολλά μπάνια και μοντέρνες κουζίνες — ανέσεις που σπάνιες ή ανύπαρκτες για τις περισσότερες οικογένειες στη μεταπολεμική περίοδο. Το εμβαδόν μιας νεοκτίστης μονοκατοικίας το 1950 ήταν κατά μέσο όρο στα 90 τ.μ. Το 1990, αυξήθηκε στα 193 τ.μ., ενώ σήμερα κυμαίνεται μεταξύ των 220 και 240 τ.μ. Η ιδιοκτησία κατοικιών αυξήθηκε επίσης, ιδίως κατά τη δημιουργία προστασίας στις αμερικανικές πόλεις κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960. Εκατομμύρια οικογένειες δημιούργησαν κεφάλαιο και πλούτο. Η σημερινή στεγαστική κρίση είναι αποτέλεσμα κυβερνητικών σφαλμάτων και θα επιλυθεί.
Οι ιατρικές έχουν φέρει επανάσταση στο προσδόκιμο ζωής. Το 1945, το προσδόκιμο ζωής κυμαινόταν γύρω στα 65 έτη, ενώ σήμερα υπερβαίνει τα 77. Η ανάπτυξη αντιβιοτικών, εμβολίων και προηγούμενων χειρουργικών τεχνικών έχει ουσιαστικά εξαλείψει πολλές ασθένειες που κάποτε σκότωναν χιλιάδες ανθρώπους κάθε χρόνο. Η πολιομυελίτιδα, που τρομοκρατούσε τους γονείς τη δεκαετία του 1950, έχει εξαλειφθεί στις ΗΠΑ. Οι καρδιακές παθήσεις και ο καρκίνος, αν και εξακολουθούν να είναι σημαντικές αιτίες θανάτου, είναι πλέον συχνά θεραπεύσεις ή διαχειρίσεις ασθένειες και όχι «θανατικές ποινές».
Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη έχει διευρυνθεί σημαντικά, ιδίως με την εισαγωγή των προγραμμάτων Medicare και Medicaid το 1965, τα οποία παρέχουν κάλυψη σε ηλικιωμένους και Αμερικανούς με χαμηλό εισόδημα. Αν και οι προκλήσεις στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης παραμένουν, η ποιότητα και η αγορά της διαθέσιμης ιατρικής περίθαλψης είναι πολύ καλύτερα σήμερα σε σύγκριση με τη μεταπολεμική περίοδο.
Η τεχνολογική επανάσταση έχει αλλάξει ριζικά την καθημερινή ζωή. Το 1945, τα τηλέφωνα εξακολουθούσαν να έχουν κοινές γραμμές σε πολλές περιοχές και οι υπεραστικές κλήσεις ήταν… πολυτέλεια. Σήμερα, τα smartphone φέρνουν την άμεση παγκόσμια επικοινωνία στην τσέπη του καθενός. Το διαδίκτυο έχει εκδημοκρατίσει την πρόσβαση στην πληροφορία, στην εκπαίδευση και στην ψυχαγωγία με τρόπους που αδιανόητοι για τις προηγούμενες γενιές. Εργασίες που κάποτε απαιτούσαν ώρες —από την έρευνα έως τα ψώνια και τις τραπεζικές συναλλαγές—μπορούν πλέον να ολοκληρωθούν σε λίγα λεπτά από το σπίτι.
Οι μεταφορές έχουν επίσης εξελιχθεί δραματικά. Το σύστημα αυτοκινητοδρόμων Interstate Highway System, που ξεκίνησε το 1956, συνέδεσε τη χώρα και έκανε τα ταξίδια στις απλές οικογένειες. Τα αεροπορικά ταξίδια, που κάποτε ήταν προνόμιο των πλουσίων, είναι μέρος της καθημερινότητας. Αυτές οι βελτιώσεις ενίσχυσαν τόσο την ατομική κινητικότητα και τις οικονομικές βελτιώσεις όσο.
Η βελτίωση της ποιότητας ζωής δεν περιορίζεται στην υλική ευημερία. Το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα κατάργησε τον νομικό διαχωρισμό και έδωσε περισσότερες αυξήσεις στους Αφροαμερικανούς και άλλες μειονότητες. Οι γυναίκες απέκτησαν μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία και νομική ισότητα, μετατρέπονται από ένα εργατικό δυναμικό που περιορίζεται σε παραδοσιακούς ρόλους σε ένα εργατικό δυναμικό που συμμετέχει σε όλους τους τομείς της οικονομίας.
Η τριτοβάθμια εκπαίδευση, που κάποτε ήταν προνόμιο των λίγων, έγινε ευρέως προσιτή. Το πρόβλημα με τα κολέγια και τα πανεπιστήμια μας σήμερα δεν είναι η πρόσβαση, αλλά η ποιότητα και το κόστος. Και πάλι, αυτά τα ζητήματα πιέσεις για μεταρρύθμιση.
Παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι ΗΠΑ και όλος ο πλανήτης, η γενική τάση από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά είναι αυτή της εντυπωσιακής προόδου. Οι Αμερικανοί σήμερα ζουν περισσότερο, απολαμβάνουν περισσότερες ανέσεις και μεγαλύτερες ελευθερίες από ό,τι θα διανοούνταν οι παππούδες τους.
Αν δεν κατανοήσουμε και δεν εκτιμήσουμε πόσο μακριά έχουμε φτάσει –και γιατί– κινδυνεύουμε να ακολουθήσουμε πολιτικές που θα μπορούσαν να επαναφέρουν τις συνθήκες και στα λάθη που οδήγησαν στη Μεγάλη Ύφεση και στους δύο Παγκόσμιους Πολέμους. Αυτά τα γεγονότα ήταν που σχεδόν κατέστρεψαν τον δυτικό πολιτισμό, πιθανότητα που γίνεται ακόμη πιο τρομακτική σήμερα λόγω της ύπαρξης πυρηνικών όπλων.
