Γράφει ο
Δημήτρης Α. Σαϊτάκης
Γενικός Γραμματέας Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών ΛΣ
Επίτιμος Πρόεδρος ΠΕΑΛΣ
- Τα πρώτα σημαντικά βήματα
Το Εθνικό Σύστημα Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Επιτήρησης (ΕΣΟΘΕ), αναμφισβήτητα αποτελεί ένα έργο πνοής για την επίγνωση της κατάστασης στα εξωτερικά θαλάσσια σύνορα της χώρας (και όχι μόνο) που σχετίζεται άμεσα με τα θέματα ΑΜΥΝΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ της χώρας.
Οι πρώτες προσπάθειες ξεκίνησαν το μακρινό 2011 με πρωταγωνιστή της ιδέας τον σημερινό Αρχηγό του Λ.Σ. , κ. ΚΟΝΤΙΖΑ Τρ., ιδέα η οποία αγκαλιάστηκε όχι μόνο από την τότε ιεραρχία του Λ.Σ. αλλά και από την ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το αμοιβαίο όφελος στα θέματα ΆΜΥΝΑΣ αλλά και ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ επέβαλλε την συνεργασία των Ενόπλων Δυνάμεων και Λ.Σ. για την εγκατάσταση (διάθεση ασφαλών και φυλασσόμενων χώρων) και την διαχείριση των αποτελεσμάτων ενός τέτοιου συστήματος .
Κατά το έτος 2014 ο αείμνηστος Αρχηγός ΓΕΕΘΑ Στρατηγός Κωσταράκος συνέβαλλε τα μέγιστα στην άρση αγκυλώσεων ως προς τα παραπάνω θέματα, ενώ στο επόμενο διάστημα αφού λύθηκαν και τα θέματα ασφαλούς μεταφοράς δεδομένων (κατασκευή 419 χλμ οπτικής ίνας κ.λ.π.) ολοκληρώθηκαν οι προδιαγραφές του έργου.
Παρά τις δυσκολίες, λόγω του δυσδιάκριτου χαρακτήρα του έργου και της απάντησης στο ερώτημα των κοινοτικών αν αυτό εξυπηρετεί τις Ε.Δ. ή τις ανάγκες του Λ.Σ. για την επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων (ίδρυση Εφεδρικού Κέντρου Διοίκησης στην Ναυτική Διοίκηση Αιγαίου, εγκατάσταση πυλώνων εντός στρατοπέδων κ.λ.π.) εξασφαλίστηκε η χρηματοδότηση του έργου από το κοινοτικό πρόγραμμα 2014-2021.
- Οι τρικυμίες στα θαλάσσια σύνορα… και οι παλινωδίες
Με την αλλαγή της κυβέρνησης το έτος 2015 δεν έγινε αντιληπτή η ΕΘΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ και η επιτακτική ανάγκη άμεσης προκήρυξης του σχετικού διαγωνισμού.
Η σύγχυση για το ποιος έχει αρμοδιότητα για την φύλαξη των θαλάσσιων συνόρων με ή χωρίς ερωτηματικό, σε συνδυασμό με τα θέματα αντιμετώπισης του μεταναστευτικού ζητήματος από την τότε κυβέρνηση οδήγησαν τους φακέλους του ΕΣΟΘΕ στα κάτω συρτάρια των τότε αρμοδίων για την εκτέλεση του έργου.
Αποτέλεσμα οι αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην εκτέλεση του έργου.
Μετά την κατακραυγή από σωρεία ναυτικών ατυχημάτων στα θαλάσσια σύνορα και τις συνεχείς ερωτήσεις στην Βουλή της τότε αντιπολίτευσης, λίγους μήνες πριν τις εκλογές του 2019 προκηρύχθηκε διαγωνισμός με κουτσουρεμένο το έργο (μειώθηκαν δραστικά οι κινητές μονάδες επιτήρησης του έργου δεδομένου ότι μετά την παρέλευση 4 ετών από την έγκριση χρηματοδότησης είχαν μεσολαβήσει αυξήσεις των τιμών).
Το τραγικό της υπόθεσης είναι, ότι για να υλοποιηθεί ένα τέτοιο έργο με τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις απαιτούνται τουλάχιστον κατά μέσο όρο 3,5 – 4 έτη (διαδικασίες προθεσμιών διενέργειας του διαγωνισμού, κατακυρώσεις, εκδίκαση βέβαιων προσφυγών, προθεσμίες παράδοσης – παραλαβής του έργου, Πληρωμές κ.λ.π.) Δηλαδή με την τότε προκήρυξη του διαγωνισμού από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ το έργο με πραγματικούς όρους ήταν ήδη εκπρόθεσμο και η κοινοτική χρηματοδότηση είχε ήδη χαθεί.
Και σαν να μην έφτανε αυτό η προκήρυξη του διαγωνισμού κατά το επόμενο Υπουργό κ. Πλακιωτάκη στηρίχθηκε σε εσφαλμένες διατάξεις που θα οδηγούσαν και εξ’ αυτού του λόγου στην ακύρωσή του από τα δικαστήρια…
- 2020 έξι χρόνια μετά, επιτέλους κάτι κινήθηκε
Στον εορτασμό των 100 χρόνων την 6-2-2020 ο ίδιος ο πρωθυπουργός εξάγγειλε την προκήρυξη του διαγωνισμού για το ΕΣΟΘΕ τον επόμενο μήνα. Είχε πλέον γίνει αντιληπτή η ΕΘΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ από τον Πρωθυπουργό και τον τότε Υπουργό Ναυτιλίας και δεδομένου ότι είχε χαθεί η κοινοτική χρηματοδότηση, αποφασίσθηκε το έργο να προχωρήσει άμεσα χρηματοδοτούμενο από εθνικούς πόρους (ΠΔΕ)
Με την αριθ. 04/2020 Διακήρυξη, προκηρύχθηκε κλειστός διαγωνισμός σε δύο φάσεις. Η Πρώτη φάση ολοκληρώθηκε 29-8-2022 με την έκδοση Απόφασης Αξιολόγησης Δικαιολογητικών Ποιοτικής Επιλογής με την απόρριψη της συμμετοχής των 8 από τους 10 συμμετοχόντων.
Εδώ αρχίζει ο νομικά αναγκαίος αλλά χρονοβόρος δρόμος των δικαστικών προσφυγών ο οποίος ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 2024 με την απόφαση ΣΤΕ 78/2024.
Δηλαδή από την προκήρυξη του διαγωνισμού μέχρι την Απόφαση του ΣΤΕ χρειάστηκαν 4 χρόνια….
Τέλειωσαν τα βάσανα του ΕΣΟΘΕ; Όχι βέβαια…
- Το 2026 και τα ανεξήγητα βάσανα του ΕΣΟΘΕ…
Έχουν περάσει σχεδόν δύο χρόνια από τον Απρίλιο του 2024 και οι θητεύσαντες Υπουργοί Ναυτιλίας προφανώς μη έχοντας ενημερωθεί (;;;) για την σημασία του έργου του ΕΣΟΘΕ για την ΑΣΦΑΛΕΙΑ και την ΑΜΥΝΑ δεν έχουν προβεί μέχρι σήμερα στην διενέργεια της 2ης Φάσης του διαγωνισμού, ώστε να καλέσουν τους συμμετέχοντες να καταθέσουν Τεχνικές και Οικονομικές προσφορές.
Αυτό επιβεβαιώνεται και από την αριθ. πρωτ. 1500.1/58558/2025/356-360/8-8-2025 απάντηση σε ερωτώντες βουλευτές του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ, όπου ούτε λίγο ούτε πολύ ο Υπουργός ομολογεί μύχιες σκέψεις για την τύχη του διαγωνισμού για το ΕΣΟΘΕ. Δεν φτάνουν τα λεφτά του προϋπολογισμού του έργου, ολοκληρώνεται (;;) η επικαιροποίηση των τεχνικών προδιαγραφών!!!
Δηλαδή ξανά από την αρχή;
Άλλα 4 χρόνια θα περάσουν άπρακτα;
Ήμουν νιος και γέρασα…Αυτό το έχουν πει κι’ άλλοι μάλιστα πολύ υψηλά ιστάμενοι στην ιεραρχία της κυβέρνησης για το θέμα …
Δηλαδή μετά από 4 χρόνια θα φτάνουν τα λεφτά του προϋπολογισμού ή δεν θα έχουν «παλιώσει» οι νέες προδιαγραφές;
Αυτός είναι ο λόγος καθυστέρησης ολοκλήρωσης του διαγωνισμού ή η εξασφάλιση συμμετοχής νέων μνηστήρων σε ένα νέο διαγωνισμό;
Το περίεργο είναι, ότι ενώ δεν έχει αυξηθεί ο προϋπολογισμός του ΕΣΟΘΕ, απλόχερα βρέθηκαν 37 εκατ. για την κατασκευή ενός «ετοιματζίδικου και copy paste» νέου Κέντρου Επιχειρήσεων στο Αρχηγείο Λ.Σ. (σε κάποιες σελίδες της προκήρυξης δεν άλλαξαν ούτε τα αρκτικόλεξα)…
Ποιος δεν αντιλαμβάνεται, ότι ένα τέτοιο Κέντρο Επιχειρήσεων θα είναι άχρηστο, αν δεν προηγηθεί το έργο του ΕΣΟΘΕ που θα είναι η ΚΥΡΙΑ ΠΗΓΗ τροφοδότησής του με πληροφορίες (αισθητήρες, Ρανταρ, ΑΙS, πραγματική εικόνα) από το πεδίο;
Είναι δυνατόν να μην προηγηθεί η έστω και σταδιακή εγκατάσταση του ΕΣΟΘΕ (ανάλογα με την χρηματοδότηση) και να εγκαθιστούμε ένα Κέντρο Επιχειρήσεων που μπορεί η τεχνολογία του (λογισμικό κ.λ.π.) να είναι διαφορετική από αυτήν του ΕΣΟΘΕ;
Τι το θέλουμε το τελειότερο στον κόσμο Κέντρο Επιχειρήσεων αν είναι τυφλό;
Πολλά ερωτηματικά και απορίες δημιουργούνται για το αν έχει κάποια σχέση η καθυστέρηση του ΕΣΟΘΕ με την δημιουργία του νέου Κέντρου Επιχειρήσεων…
Από τον Μάρτιο του 2025 που ανέλαβε ο νυν Υπουργός, διαπιστώθηκαν οι δυσλειτουργίες στην λειτουργία του ΕΚΣΕΔ και του ΚΕΠΙΧ, μελετήθηκαν τα προβλήματα της ναυτιλίας, των λιμανιών, των θαλάσσιων συγκοινωνιών, έγινε ενημέρωση για τις ιδιαιτερότητες των επιχειρήσεων του Λ.Σ. στα θαλάσσια σύνορα αλλά και γενικότερα για θέματα αρμοδιότητάς του στην θάλασσα και στην στεριά , ετοιμάστηκαν οι προδιαγραφές και μέσα σε πέντε (05) μήνες προκηρύχθηκε διαγωνισμός για το νέο Κέντρο Επιχειρήσεων;
-Ζητήθηκε από την Ιεραρχία του Λ.Σ. να προηγηθεί του ΕΣΟΘΕ η εγκατάσταση νέου Κέντρου Επιχειρήσεων;
-Προηγήθηκε διάλογος και συμφωνία με τους φορείς που σύμφωνα με τις προδιαγραφές θα διαθέσουν τις πληροφορίες στο νέο Κέντρο Επιχειρήσεων;
– Επειδή το Λ.Σ. είναι στρατιωτικά οργανωμένο, έχει μεγάλη σημασία η εμπλοκή – συμμετοχή των Ενόπλων Δυνάμεων στα της προκήρυξης του νέου Κέντρου Επιχειρήσεων. Και οι καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του διαγωνισμού για το ΕΣΟΘΕ αφορούν τις Ε.Δ..
Για τις απόψεις των εργαζομένων στον Λ.Σ. δεν γίνεται λόγος, αφού ο νυν Υπουργός εδώ και έντεκα μήνες από τον χρόνο που ανέλαβε τα καθήκοντα του αρνείται πεισματικά να τους δεχθεί.
- Υπάρχει ελπίδα;
Υπάρχει ελπίδα, να έχουμε εικόνα ανα πάσα στιγμή από τα θαλάσσια σύνορα, κάτι που οι γείτονες έχουν εδώ και δεκαετίες, να μπει ένας φραγμός στην από μέρους τους εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού ζητήματος;
Υπάρχει ελπίδα να ελέγχεται ποιος και με τι σκοπό μπαίνει στην χώρα από τα θαλάσσια σύνορα;
Υπάρχει ελπίδα να αποφευχθεί έστω και ένα ναυάγιο όπως το πρόσφατο της Χίου, να ΣΩΘΕΙ έστω και ΕΝΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΚΟΜΗ στην θάλασσα;
Από την πρόσφατη συζήτηση στην Βουλή για το θλιβερό περιστατικό της Χίου άραγε λήφθηκε το μήνυμα για την σημασία και το επείγον του έργου;
Η απάντηση όσο και αν σας φαίνεται αυτονόητη δεν είναι έτσι.
Καλύτερα από όλους το γνωρίζει ο εκάστοτε Υπουργός Ναυτιλίας… και αυτός που τους ορίζει…
