Η κλιμακούμενη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή και οι πιθανές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ δεν επηρεάζουν μόνο τις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρές αναταράξεις στη ναυτιλία ξηρού φορτίου. Αυτό επισημαίνει νέα ανάλυση του ναυλομεσιτικού οίκου Allied Shipbroking.
Σύμφωνα με την έκθεση, η αρχική ανησυχία της αγοράς επικεντρώθηκε στον κίνδυνο διακοπής των ροών πετρελαίου και LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια «περάσματα» παγκοσμίως. Ωστόσο, η σημασία της περιοχής επεκτείνεται και στην εφοδιαστική αλυσίδα των λιπασμάτων, καθώς ο Περσικός Κόλπος έχει εξελιχθεί σε βασικό κέντρο παραγωγής τους.
Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στη διαθεσιμότητα φθηνού φυσικού αερίου και στις μεγάλες επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια σε μονάδες παραγωγής αμμωνίας και ουρίας σε χώρες όπως το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Επομένως, τυχόν προβλήματα στη θαλάσσια κυκλοφορία θα επηρεάσουν όχι μόνο τις εξαγωγές υδρογονανθράκων, αλλά και τη μεταφορά αζωτούχων λιπασμάτων και πρώτων υλών.
Η έκθεση επισημαίνει ότι χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές λιπασμάτων, κυρίως στην Ασία και τη Λατινική Αμερική, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένο κόστος προμήθειας και μεγαλύτερη αβεβαιότητα στην τροφοδοσία τους εάν συνεχιστούν τα προβλήματα στις μεταφορές.
Παράλληλα, στοιχεία παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ήδη μείωση στη δραστηριότητα πλοίων μεταφοράς χύδην φορτίου που συνδέονται με φορτία λιπασμάτων και αγροτικών προϊόντων. Στην αβεβαιότητα αυτή προστίθενται η αύξηση των τιμών καυσίμων ναυτιλίας, τα υψηλότερα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και η γενικότερη μεταβλητότητα στις αγορές ενέργειας.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις επηρεάζουν τις προσδοκίες σε διάφορες αγορές ξηρού φορτίου, καθώς το αυξημένο ρίσκο στη ναυσιπλοΐα και τα υψηλότερα ναύλα μπορούν να μεταβάλουν τις εμπορικές ροές. Στην αγορά άνθρακα, οι άμεσες μεταφορές μέσω τα Στενά του Ορμούζ είναι σχετικά περιορισμένες, περίπου 5 εκατ. τόνοι ετησίως. Ωστόσο, η αγορά μπορεί να επηρεαστεί έμμεσα, καθώς η άνοδος των τιμών LNG λόγω φόβων για διακοπές στην προσφορά ενδέχεται να οδηγήσει ορισμένες χώρες σε μεγαλύτερη χρήση άνθρακα ως εναλλακτικού καυσίμου.
Στον τομέα του σιδηρομεταλλεύματος, η παγκόσμια δομή του εμπορίου παραμένει σε γενικές γραμμές σταθερή. Παρ’ όλα αυτά, οι εξαγωγές του Ιράν έχουν ήδη μειωθεί το πρώτο τρίμηνο του 2026 λόγω αυξημένων περιορισμών στις μεταφορές, υψηλότερων ασφαλίστρων και μεγαλύτερων ναυτιλιακών κινδύνων. Αν και η χώρα κατέχει μικρό μερίδιο σε σύγκριση με μεγάλους εξαγωγείς όπως η Αυστραλία και η Βραζιλία, οι συνεχιζόμενες δυσκολίες μπορεί να περιορίσουν περαιτέρω τις εξαγωγές της.
Μεγαλύτερη έκθεση φαίνεται να έχουν τα αγροτικά φορτία. Οι αυξημένες εντάσεις γύρω από τα Στενά αυξάνουν το ρίσκο για τις καθιερωμένες διαδρομές σιτηρών προς τις αγορές της Μέσης Ανατολής.
Μεγάλοι προμηθευτές της περιοχής, όπως η Βραζιλία και η Ρωσία, ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με υψηλότερα μεταφορικά κόστη ή να χρειαστεί να προσαρμόσουν τις διαδρομές τους. Η Βραζιλία επηρεάζεται τόσο από την ανάγκη εισαγωγής λιπασμάτων όσο και από τις μεγάλες εξαγωγές καλαμποκιού και σόγιας, ενώ η Ρωσία κυρίως λόγω των εξαγωγών σιταριού προς τη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, ενδεχόμενες διαταραχές μπορεί να επηρεάσουν και άλλα μικρότερα φορτία, όπως υλικά κατασκευών και προϊόντα χάλυβα, καθώς η Μέση Ανατολή αποτελεί σημαντικό προορισμό για τέτοιες εισαγωγές, ιδιαίτερα για οικονομίες όπως η Ινδία.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Allied Shipbroking, τα λιπάσματα παραμένουν το πιο ευάλωτο τμήμα της αγοράς ξηρού φορτίου. Εκτιμάται ότι περίπου το 16% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων προέρχεται από τον Αραβικό Κόλπο, συμπεριλαμβανομένων προϊόντων όπως θείο, ουρία και φωσφορικά.
Η εξέλιξη της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, καταλήγει η έκθεση, θα αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα τόσο για την παγκόσμια γεωργική παραγωγή όσο και για τις ισορροπίες στη ναυτιλία ξηρού φορτίου τους επόμενους μήνες.
ΜΗΝΑΣ ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ
