Η αυξανόμενη ανισότητα στην κοινωνία και η συγκέντρωση πλούτου στα χέρια λίγων επαναφέρουν τη συζήτηση για τη φορολόγηση των «υπερπλουσίων». Πολλοί είναι οι πολίτες που θεωρούν δίκαιο οι πλούσιοι να πληρώνουν μεγαλύτερο μερίδιο, είτε μέσω αυξημένων φόρων εισοδήματος είτε μέσω ενός φόρου πλούτου.
Η ομοσπονδιακή υπουργός Οικονομίας Κάτερινα Ράιχε δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο υψηλότερης φορολογικής επιβάρυνσης για τα υψηλά εισοδήματα στο πλαίσιο των σχεδιαζόμενων μεταρρυθμίσεων στη Γερμανία: «Δεν υπόσχομαι τίποτα. Δεν αποκλείω τίποτα», δήλωσε σε συνέντευξή της στην εφημερίδα Bild. Μία δήλωση που συνδέεται ωστόσο κυρίως με πρωτοβουλία του Αντικαγκελάριου και υπουργού Οικονομικών Λαρς Κλίνγκμπαϊλ για μεγαλύτερη φορολόγηση του ανώτερου 5% των εργαζομένων, με στόχο την ελάφρυνση του 95% των φορολογουμένων και την ενίσχυση των δημόσιων εσόδων.
Ένα ιστορικά δύσκολο εγχείρημα
Η Στέφανι Μπρέμερ, αυστρογερμανικής καταγωγής κληρονόμος μίας μεγάλης περιουσίας και ακτιβίστρια, υποστηρίζει ότι η αυξανόμενη ανισότητα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά ένα βαθιά πολιτικό ζήτημα. Συγκεκριμένα, θεωρεί πως η συγκέντρωση πλούτου στα χέρια λίγων μπορεί να υπονομεύσει τη Δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή: «Είναι τρομακτικό ότι ακόμη και η απαίτηση για δίκαιη φορολόγηση θεωρείται προκλητική», αναφέρει χαρακτηριστικά, ενώ υποστηρίζει πως οι φόροι δεν αποτελούν τιμωρία, αλλά επένδυση σε μια πιο δίκαιη κοινωνία.
Ωστόσο, τα εμπόδια είναι σημαντικά. Τα περισσότερα φορολογικά συστήματα επιβάλλουν φόρους μόνο όταν πωλούνται περιουσιακά στοιχεία, επιτρέποντας στους πλούσιους να επιλέγουν πότε θα φορολογηθούν. Επιπλέον, η εκτίμηση του συνολικού πλούτου -από τα ακίνητα και τις επενδύσεις έως τα έργα τέχνης- είναι περίπλοκο και δαπανηρό εγχείρημα.
Οι φόροι πλούτου έχουν επίσης ιστορικά περιορισμένη επιτυχία. Σήμερα εφαρμόζονται σε λίγες χώρες, ενώ σε άλλες καταργήθηκαν στο μεταξύ λόγω νομικών προβλημάτων ή χαμηλότερων εσόδων. Παράλληλα, υπάρχει ο φόβος ότι υψηλή φορολογία θα οδηγήσει σε φυγή κεφαλαίων: Μπροστά στο φόβο της υψηλότερης φορολόγησης, οι άμεσα θιγόμενοι ενδέχεται να επιλέξουν να μετακινηθούν σε χώρες με ευνοϊκότερο καθεστώς.
Από την άλλη πλευρά, ειδικοί υποστηρίζουν ότι με έναν καλό σχεδιασμό σωστό μπορούν να περιοριστούν τα ενδεχόμενα «παραθυράκια», διασφαλίζοντας έτσι μία πιο δίκαιη και κοινωνική κατανομή των βαρών.
Το ερώτημα βέβαια παραμένει: μπορεί να υπάρξει ένας φόρος πλούτου που να είναι ταυτόχρονα αποτελεσματικός, δίκαιος και πολιτικά αποδεκτός;
Πηγές: DW, Handelsblatt
