Σε αυτήν τη μεγάλη αλλαγή θα πρέπει να συμπεριληφθούν, επίσης, τα συστήματα νέας τεχνολογίας (π.χ. μικροδορυφόροι), που συμπληρώνουν την εικόνα μιας ραγδαίας αλλαγής στα μέσα και στις δυνατότητες που διέθετε μέχρι πριν από λίγα χρόνια η χώρα μας.
Πρόκειται για μια νέα στρατηγική ανάπτυξης ενός εγχώριου αμυντικού οικοσυστήματος καινοτομίας και τεχνολογιών αιχμής, σε συνδυασμό με τη λειτουργία του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), το οποίο συμπλήρωσε δύο χρόνια λειτουργίας πριν από λίγες ημέρες. Μια στρατηγική η οποία εντάσσεται με τη σειρά της στην «Ατζέντα 2030» για τη Μεταρρύθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων.
Χαρακτηριστική των αλλαγών οι οποίες έχουν επέλθει είναι η σύγκριση με την κατάσταση που επικρατούσε τρία χρόνια πριν. Τότε που ο υπουργός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Δένδιας, παρακολούθησε ως νέος υπουργός τότε, το φθινόπωρο του 2023, πολυεθνική άσκηση στο Πετροχώρι Ξάνθης, στην οποία συμμετείχαν μόλις… δύο drones, καθώς αυτές ήταν οι αριθμητικές δυνατότητες που υπήρχαν, με αποτέλεσμα να διαμορφωθεί αντίστοιχα το σενάριο της άσκησης.
Οταν ο κ. Δένδιας ρώτησε, μάλιστα, τους επικεφαλής της άσκησης τι θα κάνουν αν στην πραγματικότητα εμφανισθούν πολλαπλάσια drones των αποκαλούμενων στο σενάριο «κόκκινων», εισέπραξε την αφοπλιστικής ειλικρίνειας απάντηση: «Θα τα κοιτάμε, κύριε υπουργέ!». Από τότε μέχρι να φθάσουμε, την περασμένη Παρασκευή 12 Ιουνίου, στην ανακοίνωση για την κατασκευή ενός ακόμη εργοστασίου drones στη Μαλακάσα Αττικής για τις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας μας άλλαξαν πολλά.
Το πρώτο είναι ότι αναγνωρίσθηκε η ανάγκη να προσαρμοσθεί η Ελλάδα στα διδάγματα των σύγχρονων συγκρούσεων. Στη σύρραξη Ουκρανίας-Ρωσίας, για παράδειγμα, πάμφθηνα drones των ουκρανικών δυνάμεων κατάφεραν να καταστρέψουν πανάκριβα ρωσικά οπλικά συστήματα, με τα οποία η Μόσχα ήλπιζε ότι θα καταλάμβανε τη χώρα μέσα σε λίγες εβδομάδες, αν όχι μέσα σε λίγες ημέρες. Αντίστοιχα συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν και από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Ενα ακόμη ηχηρό «καμπανάκι», όμως, ήταν τα άλματα που έκανε η Τουρκία στον συγκεκριμένο τομέα τα τελευταία χρόνια. Μια δραστική αλλαγή που ιδίως στην άμυνα στην ξηρά καθιστούσε σχετική τη χρησιμότητα ακόμη και θηριωδών στο μέγεθος και τις δυνατότητες τεθωρακισμένων αρμάτων μάχης.
Κρίσιμο σημείο ήταν, επίσης, όχι απλώς να ξεκινήσει η στροφή στα μη επανδρωμένα συστήματα, αλλά και να περάσει «κάθετα» στη δομή των Ενόπλων Δυνάμεων η εξοικείωση στη χρήση τους και, κυρίως, η εκπαίδευση σε αυτά, από το επίπεδο των ανώτατων αξιωματικών μέχρι τον τελευταίο στρατιώτη. Ηδη με τις αλλαγές της νέας θητείας εκπαιδεύονται από την κατάταξή τους ήδη οι στρατεύσιμοι στα Κέντρα Εκπαίδευσης στη χρήση drones κατηγορίας Ι (First Person View – FPV), (ή και αντι-drones σε συγκεκριμένες ειδικότητες). Τα drones αυτού του τύπου από «εξωτικό» μέσο έχουν πλέον γίνει αναλώσιμο υλικό, αντίστοιχο με αυτό μιας σφαίρας των G-3 στον ατομικό οπλισμό. Πρόκειται για μια αλλαγή που, παρότι μοιάζει «μικρή», είναι τεράστια όσον αφορά την αλλαγή φιλοσοφίας.
Τα μικρά drones κατηγορίας Ι δεν είναι, βέβαια, τα μοναδικά. Υπάρχουν, επίσης, τα UAV κατηγορίας II για αποστολές σε μεσαίες αποστάσεις και τα στρατηγικής σημασίας UAV κατηγορίας ΙΙΙ (αντίστοιχης των στρατηγικών πυραύλων, για να αντιληφθεί κάποιος τις δυνατότητες και τη σημασία τους).
Οσον αφορά την Ελλάδα, τα κατηγορίας ΙΙ συστήματα τα οποία ήδη διαθέτει προκαλούν την έντονη ανησυχία της Αγκυρας για τις νέες δυνατότητες που αποκτά η χώρα μας. Πρόκειται για τα ισραηλινής προέλευσης μη επανδρωμένα συστήματα επιτήρησης HERON, καθώς επίσης για τα αμερικανικής προέλευσης συστήματα V-BAT.
ΕΞΕΛΙΓΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ
Προμήθεια νέων UAV κατηγορίας ΙΙ
Μόλις την περασμένη Πέμπτη, ενημερώθηκε από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας η Επιτροπή Εξοπλιστικών Προγραμμάτων της Βουλής για την απόκτηση ακόμη ενός συστήματος HERON (το οποίο αφορά δύο αεροχήματα και σταθμούς εδάφους), το οποίο είναι ένα εξελιγμένο σύστημα παρατήρησης από αέρος που μπορεί να φανεί χρήσιμο ακόμη και για υβριδικές απειλές (π.χ. καθοδηγούμενες μεταναστευτικές ροές).
Την Πέμπτη, επίσης, ενημερώθηκε η Βουλή ότι τα 4 συστήματα V-BAT, που διαθέτει ήδη η Ελλάδα κατόπιν δωρεάς του Κοινωφελούς Ιδρύματος «Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης» (στην τελετή ένταξης των οποίων, μάλιστα, στις 14/5/2025 είχε παραστεί και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης), θα γίνουν 14 με την απόκτηση άλλων 10! Πρόκειται για ένα από τα λίγα παγκοσμίως συστήματα drone, με δυνατότητα κάθετης απογείωσης/προσγείωσης, γεγονός που αυξάνει την ευελιξία χρήσης τους. Η αυτονομία πτήσεως του συστήματος το καθιστά ικανό να επιτηρεί σε βάθος 200 χλμ. και για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τα V-BAT αναλαμβάνουν αποστολές επιτήρησης-αναγνώρισης και στοχοποίησης, ενώ συμμετέχουν και σε επιχειρήσεις έρευνας-διάσωσης.
Από τα υπόλοιπα προγράμματα για τα οποία ενημερώθηκε την Πέμπτη η Βουλή αξιοσημείωτη είναι και η ναυπήγηση 10 υποβρύχιων οχημάτων VICTA (για Διοίκηση Υποβρυχίων Καταστροφών), τα οποία μπορούν με την κατάλληλη προσαρμογή να διασκευασθούν και σε μη επανδρωμένα.
Την ίδια ώρα, εξαιρετικά σημαντική είναι η συμβολή του ΕΛΚΑΚ στην ανάπτυξη τεχνογνωσίας στα μη επανδρωμένα συστήματα, ως συνδετικού κρίκου μεταξύ των Ενόπλων Δυνάμεων, αφενός, και εταιριών αμυντικής τεχνολογίας, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων, αφετέρου.
ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ
Ελληνική παραγωγή
Τεράστια είναι η πρόοδος που έχει επιτευχθεί στον τομέα της παραγωγής drones από εργοστάσια των Ενόπλων Δυνάμεων, στα οποία πλέον προστίθεται ακόμη ένα. Η δημιουργία του στη Μαλακάσα Αττικής ανακοινώθηκε μόλις πριν από δύο ημέρες από τον κ. Δένδια. Πρόκειται, μάλιστα, για την πρώτη εγκατάσταση που θα αφορά αποκλειστικά την κατασκευή μη επανδρωμένων συστημάτων.
Στο 306 Εργοστάσιο Βάσης Τηλεπικοινωνιών (306 ΕΒΤ) στις Αχαρνές και το 316 Συνεργείο Περιοχής Τεχνικού (ΣΠΤΧ) στην Ξάνθη. Πρόκειται για τα πρώτα εργοστάσια παραγωγής drones που δημιουργήθηκαν. Χαρακτηριστικό είναι ότι αύξησαν σε μικρό χρονικό διάστημα την παραγωγική δυνατότητά τους, από τα 1.000 drones τον χρόνο σε πάνω από 4.000 drones τον χρόνο, προσεγγίζοντας πλέον τον αριθμό των 5.000 τον χρόνο. Ο στόχος παραγωγής, όμως, όπως τον προσδιόρισε ο κ. Δένδιας, ανέρχεται ετησίως σε άνω των 15.000 μη επανδρωμένων αεροχημάτων κατηγορίας Ι, 300 μη επανδρωμένων αεροχημάτων κατηγορίας ΙΙ, 300 μη επανδρωμένων οχημάτων εδάφους και επιφανείας και 300 φορητών συστημάτων αντι-drone.
Υπάρχουν και κινητές μονάδες παραγωγής drones. Πρόκειται για αυτόνομες Μονάδες Παραγωγής Μη Επανδρωμένων Αεροχημάτων, ο αριθμός των οποίων ανέρχεται ήδη στις έξι. Εχουν κατασκευαστεί από το 306 Εργοστάσιο Βάσης Τεχνικού, διαθέτουν σύγχρονο εξοπλισμό και συσκευές τρισδιάστατης εκτύπωσης για την παραγωγή ανταλλακτικών drone στο πεδίο της μάχης.
Μπορούν να παράγουν επιτόπου μέχρι και 1.000 drones τύπου 1 (FPV) τον χρόνο και να παρέχουν τεχνική υποστήριξη στις μονάδες που χρησιμοποιούν μη επανδρωμένα αεροχήματα. Στόχος είναι μέσω των κινητών μονάδων να ξεκινήσει άμεσα η παραγωγή drones σε μεγάλους σχηματισμούς.
«ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ»
Πρόκειται για αντι-drone σύστημα, αποτέλεσμα της συνεργασίας του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας με την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία, το οποίο έχει τη δυνατότητα να εντοπίζει και να εξουδετερώνει εχθρικά drones μέσω ηλεκτρονικών παρεμβολών. Εχει ήδη εγκατασταθεί στις φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού που επιχειρούν στην Ερυθρά Θάλασσα, στο πλαίσιο της επιχείρησης «ΑΣΠΙΔΕΣ», και έχει καταρρίψει δύο φορές drones των Χούθι. Για το σύστημα έχει ήδη εκδηλωθεί ενδιαφέρον από Ενοπλες Δυνάμεις άλλων κρατών.
«ΥΠΕΡΙΩΝ»
Το σύστημα ανίχνευσης και εξουδετέρωσης drones «Υπερίων» είναι η εξέλιξη του «Κένταυρος» και βρίσκεται σε στάδιο προχωρημένων δοκιμών από την Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία. Εχει τη δυνατότητα να εντοπίζει και να εξουδετερώνει αυτόματα, μέσω παρεμβολών, επιτιθέμενα drones, παρέχοντας κάλυψη 360 μοιρών.
S-100
Yπερσύγχρονο drone αυστριακής προέλευσης, το οποίο περιλαμβάνεται στον εξοπλισμό των νέων φρεγατών FDI, αντικαθιστώντας ουσιαστικά τα ελικόπτερα με πλήρωμα των παλαιότερων φρεγατών του Πολεμικού Ναυτικού. Εχει τη δυνατότητα να εντοπίζει, να προσδιορίζει και να στοχοποιεί με ακρίβεια και χωρίς την παρέμβαση του χειριστή πιθανές απειλές σε βάθος έως 100 χιλιόμετρα.
«ΑΡΧΥΤΑΣ»
Προϊόν συνεργασίας της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ και εταιριών του ιδιωτικού τομέα της χώρας μας. Εχει δυνατότητα κάθετης προσγείωσης και απογείωσης, ώστε να μπορεί να επιχειρεί τόσο από την ξηρά όσο και από πολεμικά πλοία. Το μέγιστο ύψος πτήσης προσεγγίζει τα 5.000 μέτρα, ενώ η αυτονομία του φτάνει τις 2 ώρες. Μπορεί να αναλάβει αποστολές αναγνώρισης και επιτήρησης σε μεγάλη απόσταση.
Α900
Μη επανδρωμένα ελικόπτερα που χρησιμοποιούνται από τα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού. Εξοπλισμένα με ηλεκτροοπτικό σύστημα σύγχρονης τεχνολογίας, παρέχουν σε ζωντανή μετάδοση ευκρινή αποτύπωση της επιφάνειας, σε βάθος 30 χιλιομέτρων.
ROBOT EOD
Οχήματα γενικής χρήσης, τα οποία φέρουν τρία ρομποτικά συστήματα εξουδετέρωσης εκρηκτικών μηχανισμών. Δίνουν τη δυνατότητα απομακρυσμένης εξουδετέρωσης βομβών χωρίς να απαιτείται η προσέγγιση του χώρου από το προσωπικό.
ΣΚΑΦΟΣ VTR
Μη επανδρωμένο ταχύπλοο σκάφος επιφανείας της Διοίκησης Ειδικού Πολέμου, το οποίο έχει αναπτυχθεί από το Κέντρο Ερευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Καινοτομίας (ΚΕΤΑΚ) των Ενόπλων Δυνάμεων. Πρόκειται για συνδυασμό επιχειρησιακού ταχύπλοου σκάφους των Ελληνικών Ειδικών Δυνάμεων και ενός αυτόνομου συστήματος πλοήγησης με δυνατότητα ανίχνευσης και αποφυγής εμποδίων. Αποστολή του είναι η επιτήρηση και η παρατήρηση θαλάσσιων στόχων, μέσω θερμικών καμερών, ραντάρ αναγνώρισης και δορυφόρου.
