Νόμος του κράτους αποτελεί πλέον ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος φέρνει ριζικές ανατροπές στον τρόπο ανάδειξης των δημοτικών και περιφερειακών αρχών της χώρας. Το νομοσχέδιο υπερψηφίστηκε στη Βουλή, βάζοντας οριστικό τέλος στην παραδοσιακή «δεύτερη Κυριακή» των εκλογών.
Η κατάργηση του β’ γύρου και η «συμπληρωματική ψήφος»
Η σημαντικότερη αλλαγή που φέρνει ο νέος Κώδικας είναι η διενέργεια των αυτοδιοικητικών εκλογών σε έναν και μόνο γύρο. Η δεύτερη Κυριακή καταργείται και αντικαθίσταται από το σύστημα της «συμπληρωματικής ψήφου» (ή διπλής ψήφου) από τον πρώτο γύρο.
Υπερασπιζόμενος το νομοσχέδιο, ο Υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, επικαλέστηκε τη δραματική πτώση της συμμετοχής των πολιτών, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Φτάσαμε να έχουμε 15% συμμετοχή στον δεύτερο γύρο».
Παράλληλα, τόνισε ότι ο νέος νόμος βάζει τάξη σε ένα πολυετές νομοθετικό χάος. Όπως εξήγησε, καταργούνται 2.000 διάσπαρτες διατάξεις σε δεκάδες νομοθετήματα (ορισμένες εκ των οποίων ίσχυαν από το 1958), ξεκαθαρίζοντας το τοπίο για τους Δήμους.
Το παράδειγμα Γεωργόπουλου – Οικονόμου στην Ελευσίνα
Γιατί όμως η κατάργηση της δεύτερης Κυριακής θεωρείται τόσο κομβική; Η απάντηση κρύβεται σε χαρακτηριστικά παραδείγματα που έχουν καταγραφεί στην εκλογική ιστορία, με πιο πρόσφατο και χαρακτηριστικό το εκλογικό θρίλερ του 2023 στον Δήμο Ελευσίνας – Μαγούλας, μεταξύ του νυν δημάρχου Γιώργου Γεωργόπουλου και του πρώην δημάρχου Αργύρη Οικονόμου.
Όπως είχαμε αναδείξει σε ανάλυση του thriassio.gr, την πρώτη Κυριακή ο Αργύρης Οικονόμου είχε συγκεντρώσει το 33,26%, ενώ ο Γιώργος Γεωργόπουλος είχε φτάσει το 20,08%, μένοντας πάνω από 13 μονάδες πίσω από τον πρώτο.
Ωστόσο, οι επτά ημέρες που μεσολάβησαν μέχρι τη δεύτερη κάλπη αποδείχθηκαν καθοριστικές. Μετά από έντονες παρασκηνιακές διεργασίες και ανοιχτές παρεμβάσεις των υπόλοιπων υποψηφίων –ακόμη και πρώην, άλλοτε ορκισμένων αντιπάλων αυτοδιοικητικών της περιοχής– υπέρ του κ. Γεωργόπουλου, ήρθε η μεγάλη ανατροπή. Τη δεύτερη Κυριακή, ο Γιώργος Γεωργόπουλος έλαβε 51,38% έναντι 48,62% του Αργύρη Οικονόμου. Μια ιστορική ανατροπή που κρίθηκε στη διαφορά μόλις 280 ψήφων!
Για την κυβερνητική πλευρά, παραδείγματα σαν αυτό της Ελευσίνας, αλλά και του Δήμου Αθηναίων, συνιστούν επί της ουσίας αλλοίωση της βούλησης των πολιτών. Με το νέο σύστημα, οι συμμαχίες που συγκροτούνται την τελευταία στιγμή με μοναδική στόχευση την αποδυνάμωση του νικητή της πρώτης Κυριακής, περνούν οριστικά στο παρελθόν.
«Δημαρχοκεντρικό» μοντέλο και πυρά από την αντιπολίτευση
Να αναφέρουμε εδώ ότι το νομοσχέδιο προκάλεσε την έντονη αντίδραση της αντιπολίτευσης, η οποία το καταψήφισε σύσσωμη επί της αρχής, χαρακτηρίζοντας το νέο εκλογικό σύστημα ως «αντιδημοκρατικό» και «καλπονοθευτικό».
Από την πλευρά του, ο κ. Λιβάνιος παραδέχθηκε ανοιχτά τη φύση του συστήματος, λέγοντας:
«Ναι, δυστυχώς είναι δημαρχοκεντρικό το μοντέλο. Είναι. Οι πολίτες γνωρίζουν τους δημάρχους και τους περιφερειάρχες και όχι τα μέλη των συμβουλίων τους».
Η αλλαγή στην κατανομή των εδρών: Με νομοτεχνική βελτίωση που κατατέθηκε την τελευταία στιγμή, προβλέπεται μια μικρή δικλείδα αναλογικότητας. Εάν ο νικητήριος συνδυασμός συγκεντρώσει κάτω από 42%(συνυπολογίζοντας και τις συμπληρωματικές ψήφους), τότε η πλειοψηφία των 3/5 που λαμβάνει στο Δημοτικό Συμβούλιο θα μειώνεται ελαφρώς (π.χ., αντί για 15-10 έδρες, η αναλογία θα διαμορφώνεται σε 14-11).
Προ των πυλών 9.000 μόνιμες προσλήψεις
Πέραν των εκλογικών αλλαγών, ο Υπουργός Εσωτερικών προανήγγειλε σημαντική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού στους Δήμους. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να προχωρήσουν πάνω από 9.000 προσλήψεις μόνιμου προσωπικού σε παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς.
«Κάθε δημοτικός σταθμός θα έχει το προσωπικό που του αναλογεί, ώστε να φιλοξενεί τα παιδιά που είναι κρίσιμα για την αντιμετώπιση του δημογραφικού», κατέληξε ο κ. Λιβάνιος, υπενθυμίζοντας και την αυξημένη χρηματοδότηση των Δήμων μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ).
