Δεκαεπτά χρόνια μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης, οι μισθοί στην Ελλάδα εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά από τα προ κρίσης επίπεδα. Παρά την ανάπτυξη της οικονομίας, τη μείωση της ανεργίας και τις διαδοχικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού, οι εργαζόμενοι δεν έχουν ανακτήσει την αγοραστική δύναμη που έχασαν την προηγούμενη δεκαετία.
Η ετήσια έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ αποτυπώνει με σαφήνεια αυτή την πραγματικότητα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της, ο μέσος πραγματικός ετήσιος μισθός παραμένει περίπου 31% χαμηλότερος από εκείνον του 2009, ενώ ακόμα και σε ονομαστικούς όρους οι αποδοχές υπολείπονται κατά περίπου 12% της τελευταίας χρονιάς πριν από τη μεγάλη δημοσιονομική κρίση.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: οι μισθοί αυξάνονται, αλλά όχι αρκετά ώστε να καλύψουν τις απώλειες που προκάλεσαν πρώτα τα χρόνια των μνημονίων και στη συνέχεια η έκρηξη του πληθωρισμού.
Η ακρίβεια «εξαφάνισε» μεγάλο μέρος των αυξήσεων
Το 2025 ο μέσος ετήσιος ονομαστικός μισθός διαμορφώθηκε στα 18.134 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 3,9% σε σχέση με το 2024 και σχεδόν 20% έναντι του 2019.
Η εικόνα όμως αλλάζει όταν αφαιρεθεί η επίδραση της ακρίβειας. Ο πραγματικός μέσος ετήσιος μισθός διαμορφώθηκε στις 14.998 ευρώ, παρουσιάζοντας ελάχιστη βελτίωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος και παραμένοντας ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα με το 2019. Με άλλα λόγια, η αύξηση των εισοδημάτων απορροφήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τις ανατιμήσεις, αφήνοντας περιορισμένο όφελος στην καθημερινότητα των εργαζομένων.
Η εικόνα γίνεται ακόμα πιο χαρακτηριστική, αν συγκριθεί το 2025 με το 2021, όταν ξεκίνησε η μεγάλη άνοδος των τιμών. Παρά τις αυξήσεις που μεσολάβησαν, η πραγματική αξία των μισθών παραμένει χαμηλότερη κατά 1,3%.
Ούτε το ωρομίσθιο έχει ανακάμψει
Παρόμοια είναι η εικόνα και στις ωριαίες αποδοχές. Το μέσο ονομαστικό ωρομίσθιο διαμορφώθηκε στα 9,6 ευρώ, όμως σε πραγματικές τιμές αντιστοιχεί μόλις στο 73,5% του επιπέδου του 2009.
Αυτό σημαίνει ότι, παρά την ανάκαμψη της οικονομίας, ο μέσος εργαζόμενος εξακολουθεί να αγοράζει σημαντικά λιγότερα αγαθά και υπηρεσίες με μία ώρα εργασίας σε σχέση με πριν από δεκαεπτά χρόνια.
Οι μεγαλύτερες απώλειες ανά κλάδο
Η έκθεση δείχνει ότι η υποχώρηση της αγοραστικής δύναμης δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένους τομείς, αλλά διαπερνά σχεδόν ολόκληρη την οικονομία.
Στους κλάδους υψηλής εξειδίκευσης, όπως οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες, το πραγματικό ωρομίσθιο εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τα επίπεδα του 2009.
Αντίστοιχα, στις επαγγελματικές και επιστημονικές δραστηριότητες παρατηρείται στασιμότητα, τη στιγμή που στις περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες οι πραγματικές αποδοχές κινούνται ανοδικά.
Ακόμα δυσκολότερη είναι η εικόνα στους κλάδους του εμπορίου, των μεταφορών, της αποθήκευσης, του τουρισμού και της εστίασης, όπου εργάζεται μεγάλο μέρος των νέων ανθρώπων. Εκεί το πραγματικό ωρομίσθιο περιορίζεται στα 6,4 ευρώ και εξακολουθεί να βρίσκεται χαμηλότερα από τα επίπεδα πριν από την κρίση.
Οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφονται στις υπηρεσίες έντασης γνώσης, όπου οι πραγματικές αποδοχές είναι μειωμένες κατά περισσότερο από 42% σε σχέση με το 2009.
Σημαντικές απώλειες εμφανίζουν και δύο από τους πιο κρίσιμους κοινωνικούς τομείς. Στην εκπαίδευση το πραγματικό ωρομίσθιο υποχώρησε από τα 17,2 ευρώ το 2009 στα 10,8 ευρώ, ενώ στην υγεία και την κοινωνική φροντίδα από τα 12,5 ευρώ περιορίστηκε στα 8 ευρώ.
Η Ελλάδα χάνει έδαφος στην Ευρώπη
Η έκθεση αναδεικνύει και μια ακόμα ανησυχητική διάσταση: τη διεθνή θέση της Ελλάδας.
Σε όρους αγοραστικής δύναμης, το ελληνικό ωρομίσθιο αντιστοιχεί πλέον μόλις στο 63%-64% του ευρωπαϊκού μέσου επιπέδου. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα έχει χάσει έδαφος ακόμα και απέναντι σε οικονομίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, αλλά και των Βαλκανίων, που τα τελευταία χρόνια καταγράφουν ταχύτερη αύξηση των πραγματικών αποδοχών.
Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι οι θετικές εξελίξεις στην αγορά εργασίας δεν αρκούν από μόνες τους για να αποκαταστήσουν το βιοτικό επίπεδο των εργαζομένων. Η απασχόληση αυξάνεται και οι ονομαστικοί μισθοί βελτιώνονται, όμως η αγοραστική δύναμη εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ μακριά από τα επίπεδα που γνώριζαν οι εργαζόμενοι πριν από την κρίση του 2009.
