«Ανάσες» στην Ελλάδα, σε μια περίοδο μεγάλης αύξησης των αμυντικών δαπανών, δίνει η διαφαινόμενη συμφωνία των ευρωπαϊκών κρατών για την εξαίρεση των δαπανών αυτής της κατηγορίας από τον υπολογισμό του ελλείμματος, στο πλαίσιο των νέων δημοσιονομικών κανόνων της Ε.Ε.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε χθες ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κωστής Χατζηδάκης: «Φαίνεται ότι το πάγιο αίτημα των ελληνικών κυβερνήσεων για εξαίρεση των αμυντικών δαπανών από την διαδικασία υπολογισμού του υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος συγκεντρώνει πλέον την συναίνεση των κρατών μελών και αυτό είναι μια πολύ σημαντική είδηση για την Ελλάδα».
Η συγκεκριμένη εξέλιξη προκαλεί ιδιαίτερη ικανοποίηση στην Αθήνα, καθώς μαζί την Γαλλία και την Ιταλία, διατύπωνε πάγια και σταθερά το αίτημα για εξαίρεση των αμυντικών δαπανών από τη διαδικασία υπολογισμού των υπερβολικού ελλείμματος. Από τον Απρίλιο, άλλωστε, η Κομισιόν είχε αναγνωρίσει την ανάγκη να «ανοίξει χώρος» για επενδύσεις των ευρωπαϊκών κρατών στην άμυνα, με τις προτάσεις της για τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες.
Κάτι τέτοιο αν τελικά ισχύσει θα δώσει μεγάλη ανάσα στη χώρα μας καθώς η εξαίρεση των αμυντικών δαπανών σημαίνει ότι θα περιοριστεί η πίεση για περικοπές άλλων δαπανών προκειμένου να καλυφθούν εξοπλιστικά προγράμματα.
Πηγές του υπουργείου Εθνικής Άμυνας επισημαίνουν στο BD ότι μία τέτοια απόφαση σαφώς και θα κάνει τα πράγματα πιο ελαστικά, ωστόσο όμως οι χρηματοδοτικές δυνατότητες για εξοπλισμούς δεν παύουν να είναι περιορισμένες και αυτό που χρειάζεται είναι να γίνει μία επαναξιολόγηση των προγραμμάτων, καθώς όπως είπαν χαρακτηριστικά «χρειάζεται προτεραιοποίηση», κάτι που υποστηρίζει ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας.
Πλέον σε περίπτωση που η ΕΕ εξαιρέσει τις αμυντικές δαπάνες από τα δημοσιονομικά ελλείμματα, στην «αναμονή» για να πάρουν σειρά, καθώς εδώ και λίγο καιρό είχαν μπει στον «πάγο» είναι το πρόγραμμα των κορβετών του Πολεμικού Ναυτικού, αλλά και η ενεργοποίηση της «option» για μία ακόμα φρεγάτα FDI.
Όσον αφορά τα δύο έργα υποδομών όπως ο ναύσταθμος της Σούδας, αλλά και η κατασκευή λιμανιού στον Παγασητικό, αυτά μάλλον θα παραμείνουν «παγωμένα», καθώς χρηματοδοτούνται από αμιγώς εθνικούς πόρους (Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων), ως εκ τούτου η υλοποίησή τους είναι στενά συνδεδεμένη με τα δημοσιονομικά περιθώρια του προϋπολογισμού.
Το πρόγραμμα που δεν είχε επηρεαστεί από τα δημοσιονομικά της χώρας είναι αυτό της απόκτησης των αεροσκαφών F-35, καθώς έχει μεγάλη πολιτική σημασία και είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το ΝΑΤΟ.
Ο πόλεμος που αύξησε τις αμυντικές δαπάνες στην Ευρώπη
Ο πόλεμος στην Ουκρανία άλλαξε τον τρόπο που οι Ευρωπαίοι βλέπουν πια τις αμυντικές δαπάνες. Μέχρι πρότινος η εξαίρεση των αμυντικών δαπανών από το σύμφωνο σταθερότητας δεν αποτελούσε καν αντικείμενο συζήτησης για τους Ευρωπαίους μέχρι τη στιγμή που ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία άλλαξε τα πράγματα ριζικά, καθώς για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο υπάρχει κάποιος που απειλεί ευθέως τις ευρωπαϊκές χώρες.
Οι στρατιωτικές δαπάνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έφθασαν πέρυσι το ποσό ρεκόρ των 240 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 6% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, όπως ανακοίνωσε πρόσφατα ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (EDA).
Έξι χώρες από τις 27 αύξησαν περισσότερο από 10% τις στρατιωτικές δαπάνες τους το 2022 και μάλιστα ακόμη και περισσότερο από 30% στην περίπτωση της Σουηδίας, χώρας που εγκατέλειψε την ουδετερότητα και περιμένει να εγκριθεί η ένταξή της στο ΝΑΤΟ. Πάντως, η Γαλλία αύξησε τις στρατιωτικές δαπάνες της το 2022 μόνο κατά 0,7%.
Η αύξηση των αμυντικών αμυντικών θα πρέπει να συνεχιστεί. Οι χώρες της ΕΕ στο σύνολό τους αφιέρωσαν 1,5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) τους στον αμυντικό τομέα, μακράν του στόχου του 2% που έχει καθορισθεί από το ΝΑΤΟ. Είκοσι δύο χώρες της ΕΕ είναι μέλη του ΝΑΤΟ.
Η Ελλάδα αύξησε θεαματικά τις αμυντικές της δαπάνες, κατά 13% καθώς ξόδεψε (το 2021) συνολικά 6,6 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 3,6% του ΑΕΠ της, πολύ παραπάνω δηλαδή από το 2% που αξιώνει το ΝΑΤΟ για τις χώρες μέλη του.
Περίπου 58 δισ. ευρώ αφιερώθηκαν στις επενδύσεις στον τομέα της άμυνας, όπως ανέφερε η European Defence Agency (EDA), ο κοινός αμυντικός οργανισμός που έχει αναλάβει να βελτιώσει τις αμυντικές δυνατότητες στους κόλπους της ΕΕ.
