Ακόμη και μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών δύσκολα θα οδηγούσε στην ανατροπή του καθεστώτος στο Ιράν, σύμφωνα με απόρρητη αξιολόγηση του National Intelligence Council (NIC), την οποία αποκάλυψε η Washington Post. Όπως αναφέρεται, το βαθιά εδραιωμένο θρησκευτικό και στρατιωτικό κατεστημένο της Ισλαμικής Δημοκρατίας εκτιμάται ότι μπορεί να διατηρήσει τον έλεγχο της εξουσίας ακόμη και μετά από σοβαρά πλήγματα στην ηγεσία του.
Η έκθεση, που σύμφωνα με την Post ολοκληρώθηκε περίπου μία εβδομάδα πριν από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, εξετάζει πιθανά σενάρια διαδοχής είτε μετά από στοχευμένα χτυπήματα στην κορυφή της εξουσίας είτε μετά από ευρύτερη επίθεση στους πολιτικούς και θεσμικούς μηχανισμούς της χώρας. Και στα δύο σενάρια, οι αμερικανικές υπηρεσίες καταλήγουν ότι το ιρανικό σύστημα διαθέτει μηχανισμούς συνέχειας που μπορούν να αποτρέψουν μια κατάρρευση του καθεστώτος.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ακόμη και η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ δεν θεωρείται ικανή από μόνη της να ρίξει το σύστημα, καθώς το θρησκευτικό και στρατιωτικό κατεστημένο αναμένεται να κινηθεί βάσει προϋπάρχοντων διαδικασιών διαδοχής, με κεντρικό ρόλο της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων και ισχυρή επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης. Η πιθανότητα να αναλάβει την εξουσία η κατακερματισμένη ιρανική αντιπολίτευση χαρακτηρίζεται, σύμφωνα με το δημοσίευμα, «απίθανη».
Η αξιολόγηση αυτή δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τη στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει δηλώσει ότι θέλει να «εκκαθαρίσει» τη δομή εξουσίας της Τεχεράνης και να έχει ρόλο στην επιλογή του επόμενου ηγέτη της χώρας. Ο ίδιος είχε πει στο Reuters ότι οι ΗΠΑ «πρέπει να έχουν ρόλο» στην επιλογή της επόμενης ηγεσίας του Ιράν, ενώ είχε αφήσει αιχμές ακόμη και για συγκεκριμένα πρόσωπα που, κατά την άποψή του, θα μπορούσαν να κάνουν «καλή δουλειά».
Το σενάριο διαδοχής πάντως παραμένει θολό. Υπάρχουν έντονες εικασίες ότι διάδοχος θα μπορούσε να αναδειχθεί ο γιος του ανώτατου ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, χωρίς ωστόσο να υπάρχει επίσημη απόφαση. Η Post σημειώνει ότι οι IRGC φέρονται να στηρίζουν την υποψηφιότητά του, αλλά ότι υπάρχουν και αντιδράσεις από άλλους ισχυρούς παράγοντες μέσα στο καθεστώς.
Η ειδικός για το Ιράν και αντιπρόεδρος του Brookings Institution, Suzanne Maloney, δήλωσε στην Washington Post ότι η πρόβλεψη του NIC ακούγεται σαν μια «ιδιαίτερα τεκμηριωμένη αξιολόγηση» του ιρανικού συστήματος, ακριβώς επειδή βασίζεται στη βαθιά γνώση των θεσμών και των διαδικασιών που έχουν οικοδομηθεί επί δεκαετίες. Σε ανάλογο πνεύμα, η Holly Dagres από το Washington Institute υπογράμμισε ότι τα ανώτερα κλιμάκια του καθεστώτος είναι ιδεολογικά δομημένα γύρω από την αντίσταση στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, άρα δύσκολα θα υποχωρούσαν σε ένα σχέδιο που θα φαινόταν επιβεβλημένο από την Ουάσινγκτον.
Το βασικό συμπέρασμα της αμερικανικής αποτίμησης είναι ότι, ακόμη κι αν το Ιράν δυσκολεύεται να προβάλει ισχύ στο εξωτερικό μετά τα πλήγματα που έχει δεχθεί, διατηρεί επαρκή ισχύ για να κυριαρχήσει στο εσωτερικό της χώρας. Με άλλα λόγια, οι αμερικανικές υπηρεσίες φαίνεται να θεωρούν ότι η στρατιωτική πίεση από μόνη της δεν αρκεί για να επιβάλει αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.
