Περισσότερο από το 3% του παγκόσμιου εμπορίου διέρχεται από τη Διώρυγα του Παναμά που μετρά σχεδόν 110 χρόνια ζωής. Η λειτουργία της βασίζεται στο γλυκό νερό που πληρώνει τις διάφορες δεξαμενές της. Ωστόσο η περιοχή του καναλιού βιώνει μια από τις χειρότερες ξηρασίες που έχουν ποτέ καταγραφεί.
Ως εκ τούτου ο αριθμός των πλοίων που επιτρέπεται να διασχίζουν τη Διώρυγα του Παναμά σε καθημερινή βάση αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω τους επόμενους μήνες καθώς η κλιματική αλλαγή κλονίζει όλο και περισσότερο το παγκόσμιο εμπόριο.
Με τη στάθμη του νερού να βρίσκεται έξι πόδια (1,8 μέτρα) κάτω από το κανονικό, η αρχή του καναλιού έχει επιβάλει τα αυστηρότερα όρια διελεύσεων από το 1989, όταν η διώρυγα έκλεισε καθώς οι ΗΠΑ εισέβαλαν στον Παναμά για να αποσπάσουν τον de facto ηγεμόνα τους, Manuel Noriega.
Ορισμένα πλοία πληρώνουν εκατομμύρια δολάρια για να μπορέσουν να περάσουν πιο μπροστά στην διαρκώς αυξανόμενη ουρά, ενώ άλλοι ακολουθούν μακρύτερες, πιο δαπανηρές διαδρομές γύρω από την Αφρική ή τη Νότια Αμερική.
Οι περιορισμοί έκτοτε μειώθηκαν ελαφρά λόγω του πιο βροχερού από το αναμενόμενο Νοεμβρίου, αλλά με 24 πλοία την ημέρα το μέγιστο, ο αριθμός αυτός εξακολουθεί να είναι πολύ χαμηλότερος από την ημερήσια χωρητικότητα των 38 περίπου πριν από την ξηρασία. Κι αυτό αναμένεται να χειροτερέψει εκ νέου.
«Ως κανάλι, ως χώρα, πρέπει να λάβουμε κάποια μέτρα γιατί δεν είναι αποδεκτό», δήλωσε σε συνέντευξή του ο Έρικ Κόρδοβα, διευθυντής του τμήματος νερού στην αρχή του καναλιού. «Πρέπει να βαθμονομήσουμε ξανά το σύστημα».
Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής
Όπως επισημαίνει το Bloomberg, τα «βάσανα» του καναλιού αντικατοπτρίζουν το πώς η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις παγκόσμιες εμπορικές ροές. Η ξηρασία δημιούργησε σημεία υπερχείλισης πέρυσι στον ποταμό Μισισιπή στις ΗΠΑ και στον Ρήνο στην Ευρώπη. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας αυξάνει τον κίνδυνο πλημμύρας κατά μήκος του Τάμεση. Το λιώσιμο των πάγων δημιουργεί νέες ναυτιλιακές διαδρομές στην Αρκτική.
Υπό κανονικές συνθήκες, η Διώρυγα του Παναμά διαχειρίζεται περίπου το 3% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου και το 46% των εμπορευματοκιβωτίων που μετακινούνται από τη Βορειοανατολική Ασία προς την Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ. Το κανάλι είναι η μεγαλύτερη πηγή εσόδων του Παναμά, φέρνοντας 4,3 δισεκατομμύρια δολάρια το 2022.
Για να επιτραπούν 24 σκάφη την ημέρα κατά τη διάρκεια της ξηρής περιόδου, το κανάλι θα απελευθερώσει νερό από τη λίμνη Alajuela, μια δευτερεύουσα δεξαμενή. Εάν οι βροχές αρχίσουν να εντείνονται τον Μάιο, το κανάλι μπορεί να αυξήσει την κυκλοφορία, σύμφωνα με την Κόρδοβα.
Αλλά αυτές είναι βραχυπρόθεσμες διορθώσεις. Μακροπρόθεσμα, η κύρια λύση για τις χρόνιες ελλείψεις νερού θα είναι το φράγμα του ποταμού Indio και στη συνέχεια η διάνοιξη μιας σήραγγας μέσω ενός βουνού για τη διοχέτευση γλυκού νερού 8 χιλιόμετρα στη λίμνη Gatún, που είναι η κύρια δεξαμενή του καναλιού.
Το έργο, μαζί με πρόσθετα μέτρα διατήρησης, θα κοστίσει περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια, εκτιμά ο Κόρδοβα, προσθέτοντας ότι θα χρειαστούν τουλάχιστον έξι χρόνια για να φράξει και να γεμίσει ο χώρος. Το Σώμα Μηχανικών Στρατού των ΗΠΑ διεξάγει μελέτη σκοπιμότητας.
Η δεξαμενή του ποταμού Indio θα αύξανε την κυκλοφορία των πλοίων κατά 11 έως 15 την ημέρα, ενώ εγγυάται φρέσκο νερό για την Πόλη του Παναμά. Η χώρα θα χρειαστεί να φράξει ακόμη περισσότερους ποταμούς για να εξασφαλίσει νερό μέχρι το τέλος του αιώνα.
Αντιδράσεις
Η προώθηση της πρότασης δεν θα είναι εύκολη. Θα χρειαστεί την έγκριση του Κογκρέσου και οι χιλιάδες αγρότες και κτηνοτρόφοι των οποίων τα εδάφη θα πλημμύριζαν για τη δεξαμενή οργανώνονται ήδη για να αντιταχθούν.
Μια άλλη πιθανή παρέμβαση είναι αναμφισβήτητα πιο πειραματική. Τον Νοέμβριο, ένα μικρό αεροπλάνο της Weather Modification Inc. με έδρα τη Βόρεια Ντακότα έφτασε στον Παναμά για να δοκιμάσει τη σπορά νεφών, τη διαδικασία εμφύτευσης μεγάλων σωματιδίων αλατιού στα σύννεφα για να ενισχύσει τη συμπύκνωση που δημιουργεί βροχή.
Αλλά η σπορά νεφών έχει ως επί το πλείστον αναπτυχθεί με επιτυχία σε ξηρά κλίματα, όχι σε τροπικές χώρες όπως ο Παναμάς.
Ορισμένοι φορτωτές έχουν εκφράσει την απογοήτευσή τους που η αρχή του καναλιού δεν κινείται πιο γρήγορα για να αντιμετωπίσει τα χαμηλά επίπεδα νερού.
«Δεν έχουν προχωρήσει σημαντικά έργα υποδομής στον Παναμά για να αυξηθεί η παροχή γλυκού νερού», έγραψε ο Τζέρεμι Νίξον, διευθύνων σύμβουλος της ιαπωνικής εταιρείας μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Ocean Network Express Holdings Ltd., σε επιστολή του προς τον πρόεδρο του Παναμά Laurentino Cortizo Cohen, όπως αποκαλύπτει το Bloomberg. «Ελπίζουμε ειλικρινά ότι ως ONE, και εκ μέρους των πελατών μας, μπορεί να αναληφθεί κάποια επείγουσα δράση».
Το Ελ Νίνιο
Οι επιπτώσεις από την κλιματική αλλαγή, εντείνονται και από το καιρικό φαινόμενο γνωστό ως El Niño, το οποίο έχει φέρει ξηρές συνθήκες στον Παναμά και αναμένεται να διαρκέσει τουλάχιστον μέχρι τον Μάρτιο στο βόρειο ημισφαίριο. Η λίμνη Gatún αποστραγγίζεται γρηγορότερα κατά τις έντονες ξηρές περιόδους και η άνοδος της θερμοκρασίας επιταχύνει την εξάτμιση.
Η περσινή χρονιά ήταν «εντελώς διαφορετική από τις άλλες», δήλωσε ο Gabriel Alemán, επικεφαλής της Ένωσης Πιλότων της Διώρυγας του Παναμά. Οδηγεί τα πλοία μέσα από το κανάλι για περισσότερα από 30 χρόνια. «Δεν έχουμε φτάσει στο απόγειο του αντίκτυπου».
