Η απόφαση της Ελλάδας να στείλει στην Κύπρο τη φρεγάτα FDI «ΚΙΜΩΝ» και τη φρεγάτα ΜΕΚΟ «ΨΑΡΑ» που θα φέρει το σύστημα «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ», καθώς και ζεύγος μαχητικών F 16 επαναφέρει στην επιφάνεια το παλιό στρατηγικό δόγμα του «Ενιαίου Αμυντικού Χώρου Ελλάδας-Κύπρου».
Η κίνηση ανακοινώθηκε με επίκληση απόφασης του ΚΥΣΕΑ, ως συνδρομή στην άμυνα της Κύπρου «καθ’ όλη τη διάρκεια της παρούσας κρίσης». Ο Ενιαίος Αμυντικός Χώρος Ελλάδας Κύπρου, «σφράγισε» τη δεκαετία του 1990 και θεμελιώθηκε για να δώσει στην αποτροπή βάθος και αξιοπιστία.
Η δήλωση Δένδια
Στη δήλωση του Νίκου Δένδια αναφέρεται ότι προηγήθηκε τηλεφωνική επικοινωνία του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και ότι υπήρχε διαρκής επαφή των υπουργών Άμυνας των δύο πλευρών τις προηγούμενες ημέρες. Αναφέρεται ακόμη ότι την Τρίτη ο υπουργός Εθνικής Άμυνας θα μεταβεί στην Κύπρο μαζί με τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ, για συντονισμό με την κυπριακή πλευρά.
Η επιλογή φρεγατών και μαχητικών δείχνει πρόθεση κάλυψης σε θάλασσα και αέρα. Ταυτόχρονα δείχνει πολιτική απόφαση υψηλού επιπέδου, με θεσμική σφραγίδα του ΚΥΣΕΑ.
Δόγμα Ενιαίου Αμυντικού Χώρου
Το Δόγμα Ενιαίου Αμυντικού Χώρου υιοθετήθηκε το 1993, σε μια περίοδο όπου η Κύπρος παρέμενε εκτεθειμένη απέναντι στην τουρκική στρατιωτική υπεροχή και η Αθήνα αναζητούσε τρόπο να μετατρέψει τη γεωγραφία σε στρατηγικό πλεονέκτημα. Η βασική ιδέα του δόγματος ήταν ότι ο αμυντικός χώρος της Ελλάδας δεν σταματά στο Αιγαίο και περιλαμβάνει και την Κύπρο, άρα μια σοβαρή απειλή ενεργοποιεί κοινό πλαίσιο αντίδρασης. Στην πράξη, το δόγμα στόχευε σε εκτεταμένη και ενιαία αποτροπή.
Η εφαρμογή πέρασε μέσα από κοινές ασκήσεις και παρουσία μέσων, ώστε το μήνυμα να έχει υλικό περιεχόμενο. Το ζεύγος ασκήσεων «Νικηφόρος» και «Τοξότης» έγινε το πιο αναγνωρίσιμο σχήμα αυτής της λογικής, με διακλαδική συνεκπαίδευση και σενάρια που έδεναν την Εθνική Φρουρά με δυνατότητες της Ελλάδας.
Το όριο της κλιμάκωσης και η κρίση των S-300
Η πιο σκληρή δοκιμασία του δόγματος ήρθε με την υπόθεση των ρωσικών αντιαεροπορικών S-300 στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Η Λευκωσία επιδίωξε να δημιουργήσει αντιαεροπορική «ομπρέλα», η Άγκυρα προειδοποίησε με χτύπημα και η ένταση κλιμακώθηκε σε επικίνδυνο βαθμό.
Η τελική κατάληξη ήταν η μη εγκατάσταση στην Κύπρο και η μεταφορά των συστημάτων στην Κρήτη με την εξέλιξη αυτή νσ πλήττει επί την ουσίας τον πυρήνα του κοινού δόγματος.
Μετά το 2004 και την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το παλιό δόγμα υποχώρησε και η συνεργασία περιγράφηκε ως «πολυεπίπεδη» και συνεχής. Σε επίσημες απαντήσεις του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας στα τέλη της δεκαετίας του 2000, τονίζεται ότι οι κοινές ασκήσεις συνεχίζονται και ότι ο σχεδιασμός τους βασίζεται σε επιχειρησιακή και εκπαιδευτική σχεδίαση των επιτελείων, με στόχο διακλαδικότητα και δυνατότητα άμεσης αντίδρασης. Παράλληλα αναδεικνύεται και η ευρωπαϊκή διάσταση, με συμμετοχή των αρχηγών στα όργανα της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας.
Τι αλλάζει το 2026
Η αποστολή μπορεί να μην ισοδυναμεί, σύμφωνα με στρατηγικούς αναλυτές, με επιστροφή σε ένα σχήμα με το ιστορικό του όνομα ωστόσο υποδηλώνει την πρακτική εφαρμογή της ίδιας λογικής, με σύγχρονα εργαλεία.
Γιώργος Νόκος
Η φρεγάτα ΚΙΜΩΝ στην Κύπρο: «Αναβιώνει» το δόγμα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου
