Συγγραφέας: Θεόδωρος Σαράφης, Έφεδρος Αξιωματικός ΣΞ
Στις 4 Δεκεμβρίου η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη της Αγίας Βαρβάρας, προστάτιδα του Πυροβολικού. Κάθε χρόνο στις 4 Δεκεμβρίου εορτάζει το Όπλο του Πυροβολικού γνωστό και ως «ο βασιλιάς της μάχης». Το παρόν άρθρο θα επιχειρήσει να παρουσιάσει συνοπτικά την ιστορία του Ελληνικού Πυροβολικού.
Η εξέλιξη του πυροβολικού
Η πρώτη χρήση πυροβολικού κατεφράφη περί το 400 π.Χ. από τον Διονύσιο Α’ των Συρακουσών. Τα έτη 375- 350 π.Χ. εξαπλώθηκε η τεχνολογία σε όλο τον ελληνικό κόσμο. Στην συνέχεια το 350 π.Χ., δημιουργήθηκαν οι πρώτες βαλλίστρες που εκτόξευαν μεγάλα βέλη και πέτρες σε μεγάλες αποστάσεις. Αυτές φαίνεται να χρησιμοποιούνται από τον Μέγα Αλέξανδρο στη πολιορκία της Τύρου (332 π.Χ.). Τα εν λόγω συστήματα βαλλιστρών και όπως και τους καταπέλτες τελειοποίησαν οι Ρωμαίοι και εξακολούθησε η χρήση τους σε πολιορκίες για αρκετούς αιώνες.
Η πυρίτιδα ανακαλύφθηκε στη Κίνα το 9ο αιώνα μ.Χ. ενώ ήλθε στην Ευρώπη το 12ο αιώνα. Το διάστημα 1320-1350 εμφανίζονται τα πρώτα πυροβόλα που στη συνέχεια ονομάστηκαν βομβάρδες. Πρώτη τεκμηριωμένη χρήση πυροβόλων σε πεδίο μάχης από τους Άγγλους ήταν στη μάχη του Crécy. Δυστυχώς η πρώτη μεγάλη χρήση πυροβολικού σε πολιορκία ήταν το 1453 στην Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως, όταν ο Ούγγρος Ουρβανός πρόσφερε πυροβόλα στον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο αλλά μην μπορώντας να αποπληρώσει το κόστος των πυροβόλων, πούλησε τα πυροβόλα του στον Μωάμεθ τον Πορθητή, τα οποία και χρησιμοποίησε ενάντια στα τείχη της Κωνσταντινουπόλεως.
Στην Αναγέννηση πραγματοποιήθηκε νέα εξέλιξη του πυροβολικού με τις ακόλουθες αλλαγές:
• Αναβάθμιση των πυροβόλων ώστε να μπορούν να εκτελέσουν στοχευμένα πυρά και να βάλουν και κατά ύψος και κατά πλάτος.
• Δημιουργία εξειδικευμένων στρατιωτικών τμημάτων που χειρίζονται τα πυροβόλα. Αυτά αποτελούν τις πρώτες μονάδες πυροβολικού.
• Εμφανίζονται τα δόγματα και η εξειδικευμένη εκπαίδευση στην ορθή χρήση των πυροβόλων.
• Εμφανίζεται η δυνατότητα άμεσης μετακίνησης των πυροβόλων με κιλλίβαντες πυροβόλων.
Στις 26 Σεπτεμβρίου 1687 στην Αθήνα μια βενετική οβίδα έσκασε στο Παρθενώνα που οι πολιορκημένοι Οθωμανοί χρησιμοποιούσαν για πυριτιδαποθήκη. Το αποτέλεσμα ήταν η καταστροφή του μνημείου του Παρθενώνα.
Αυτός που πραγματικά ανέδειξε την αξία του Πυροβολικού και προώθησε σημαντικές αλλαγές στην εκπαίδευση και στο δόγμα επιχειρήσεων του πυροβολικού ήταν ο Ναπολέων Βοναπάρτης που προερχόταν από το Πυροβολικό. Οι νέες τακτικές χρήσης του πυροβολικού, έφεραν στο Ναπολέοντα μεγάλες νίκες, ενώ με το τέλος του Ναπολέοντα χιλιάδες πυροβολητές έγιναν ανάρπαστοι στην Ευρώπη για να στελεχώσουν ως μισθοφόροι διάφορους στρατούς όπως ο νεοσύστατος Ελληνικός Στρατός και ο Αιγυπτιακός• ο Ιμπραήμ είχε φέρει πυροβολικό στο οποίο αρκετοί αξιωματικοί ήταν Γάλλοι. Ακόμα και σε γερμανικά κρατίδια υπηρετούσαν μισθοφόροι Γάλλοι πυροβολητές.
Ο Αμερικάνικος Εμφύλιος Πόλεμος (1861-1865) έφερε την επανάσταση με τους Βόρειους (Ομοσπονδιακός στρατός) να δηνιουργούν σώμα παρατηρητών πυροβολικού που επέβαιναν σε αερόστατα με αποστολή:
• να παρατηρούν τις βολές του πυροβολικού και να κάνουν σχετικές διορθώσεις βολής.
• να βρίσκουν τις εχθρικές θέσεις πυροβολικού και να καλούν φίλια πυρά για να τις προσβάλουν. Με τον τρόπο αυτόν, πραγματοποιείται η πρώτη οργανωμένη χρήση αντιπυροβολικού.
Στα τέλη του 19ου αιώνα, πραγματοποιήθηκε η ανακάλυψη της άκαπνης πυρίτιδας που έφερε την επανάσταση στο πυροβολικό. Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος (1914-1918) έχει δικαίως μείνει στην ιστορία ως ο «πόλεμος των χαρακωμάτων». Δέον να αναφερθεί ωστόσο ότι αποτέλεσε τον «πόλεμο της μαζικής χρήσης πυροβολικού». Όλοι οι αντίπαλοι έκαναν ευρεία χρήση του πυροβολικού.
Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (1939-1945), πραγματοποιείται η χρήση Αυτοκινούμενων Πυροβόλων από όλους τους αντιμαχόμενους που έφεραν μια ταχυκίνηση του πυροβολικού στο πεδίο της μάχης ενώ αναπτύσσεται και η χρήση Αντιαρματικού Πυροβολικού. Επίσης σημειώνεται και η πρώτη χρήση βαλλιστικών πυραύλων με την εκτόξευση των γερμανικών V1 και V2.
Την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου πραγματοποιούνται οι ακόλουθες αναβαθμίσεις:
• Ευρεία χρήση ραντάρ αντιπυροβολικού (δηλαδή να βρίσκει τις εχθρικές θέσεις πυροβολικού και να τις προσβάλει)
• Ανάπτυξη αντιβαλλιστικών πυραύλων και ρουκετών.
• Δημιουργία βλημάτων που μπορούν να μεταφέρουν πυρηνικές κεφαλές.
Η Ιστορία του Ελληνικού Πυροβολικού
Στην Επανάσταση του 1821 δεν έγινε ευρεία χρήση του πυροβολικού από τους Έλληνες επαναστάτες. Τα λίγα πυροβόλα των Επαναστατών προέρχονταν από οθωμανικά λάφυρα, ενώ οι χειριστές ήταν είτε Ευρωπαίοι μισθοφόροι είτε από ναυτικούς που γνώριζαν τη χρήση ναυτικών πυροβόλων. Ως έναρξη του Ελληνικού Πυροβολικού θεωρείται η δημιουργία μιας πυροβολαρχίας στη Καλαμάτα το 1821 από τον πρίγκιπα Δημήτριο Υψηλάντη. O πρώτος διοικητής του Ελληνικού Τακτικού Στρατού και δημιουργός της Σχολής Ευελπίδων, ο Γάλλος Στρατηγός Κάρολος Νικόλαος Φαβιέρος (Charles Nicolas Fabvier), ήταν αξιωματικός του Πυροβολικού.
Ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδος Ιωάννης Καποδίστριας ήταν αυτός, που σε συνεργασία με Γάλλους φιλέλληνες αξιωματικούς, ίδρυσε το Όπλο του Πυροβολικού. Η Σχολή Ευελπίδων ξεκίνησε τη λειτουργία της την 1η Ιουλίου 1828, ως εκπαιδευτικό ίδρυμα παραγωγής αξιωματικών του Στρατού. Το 1828 η ελληνική κυβέρνηση ανέθεσε στον Γάλλο Pauzié την ίδρυση και την διεύθυνση της Σχολής Πυροβολικού με έδρα το Ναύπλιο, ενώ ο Pauzié πρότεινε την ίδρυση ενός Στρατιωτικού Πολυτεχνείου που θα παρήγε αξιωματικούς του Μηχανικού και του Πυροβολικού. Με το διάταγμα της 17ης Αυγούστου 1828, συγκροτήθηκε το πρώτο Τάγμα Πυροβολιστών με έδρα το Ναύπλιο.
Το 1837 ιδρύθηκε το Πανεπιστήμιο Αθηνών στο οποίο οι πρώτοι καθηγητές στις θετικές επιστήμες ήταν αξιωματικοί του Μηχανικού και του Πυροβολικού. Συγκεκριμένα οι αξιωματικοί του Πυροβολικού δίδασκαν τα μαθήματα της γεωμετρίας, της άλγεβρας και της φυσικής. Το 1843 γίνεται η πρώτη διαφοροποίηση του Όπλου στην ιστορία του με τους κλάδους του να γίνονται δύο: αυτός του Ορεινού Πυροβολικού και αυτός του Πεδινού. Επίσης, ο όρος Τάγμα αντικαθίσταται με τον έως και σήμερα χρησιμοποιούμενο όρο Μοίρα.
Στα τέλη του 19ου αιώνα, το Πυροβολικό ανέλαβε τη Διοικητική Μέριμνα του Στρατού σε θέματα προμήθειας οπλισμού και πυρομαχικών. Στο ατυχή πόλεμο του 1897 πραγματοποιήθηκε μικρή χρήση του πυροβολικού και αυτή εν πολλοίς ανοργάνωτη. Μετά το πόλεμο έγινε αναδιοργάνωση του στρατού και κλήθηκαν Γάλλοι αξιωματικοί ως εκπαιδευτές. Το πυροβολικό εκσυγχρονίστηκε τόσο σε οπλισμό όσο και σε δόγμα εκπαίδευσης και επιχειρήσεων. Τέλος, ορίστηκε κάθε σχηματισμός Μεραρχίας να έχει 1 Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού και 1 Μοίρα Ορεινού.
Στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913) πραγματοποιήθηκε ευρεία χρήση του Πυροβολικού για την υποστήριξη των φίλιων τμημάτων ελιγμού και τη καταστροφή των εχθρικών θέσεων. Την ίδια στιγμή, σηνειώθηκε και τη πρώτη χρήση αυτοκινήτων για τη μετακίνηση πυρομαχικών στο μέτωπο, ενώ αργότερα ο έφεδρος ανθυπολοχαγός (ΠΒ) Αλέξανδρος Κορυζής (πρωθυπουργός το 1941) έθεσε τις βάσεις για τη δημιουργία του Σώματος Αυτοκινήτων που θα εξυπηρετούσε το στράτευμα με τη μεταφορά εφοδίων, υλικών και προσωπικού με τη χρήση αυτοκινήτων. Επίσης για πρώτη φορά αξιωματικοί του Πυροβολικού, όπως ο Δημήτριος Καμπέρος, εκπαιδεύονται και επιχειρούν στις μοίρες αεροσκαφών.
Με την είσοδο της Ελλάδος στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Ελληνικό Πυροβολικό εξοπλίστηκε με σύγχρονα πυροβόλα Γαλλικής και Βρετανικής κατασκευής ενώ συγχρόνως έλαβε και αρκετά πυροβόλα γερμανικής κατασκευής από λάφυρα. Την εποχή εκείνη, ο Αρχιστράτηγος Παναγιώτης Δαγκλής, συνεργάστηκε με τη γαλλική βιομηχανία Schneider για να κατασκευάσουν ενα λυόμενο πυροβόλο για μια Μοίρα Ορεινού Πυροβολικού, το Schneider-Δαγκλής, το οποίο χρησιμοποιήθηκε στο Ελληνικό Πυροβολικό, κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Μικρασιατική Εκστρατεία.
Στην Εκστρατεία στη Μικρά Ασία το πυροβολικό έπαιξε σημαντικό ρόλο που έφερε τη νίκη σε αρκετές μάχες. Τότε σημειώθηκε και η δημιουργία αξιωματικών που επιχειρούσαν ως εναέριοι παρατηρητές πυροβολικού. Δυστυχώς με τη πτώση του μετώπου τον Αύγουστο του 1922, το μεγαλύτερο μέρος των πυροβόλων εγκαταλήφθηκαν στην Μικρά Ασία.
Στο Μεσοπόλεμο, το Πυροβολικο εξοπλίστηκε με γερμανικά οπλικά συστήματα που αγοράστηκαν με την ανταλλαγή εσπεροειδών και καπνών μεταξύ της κυβέρνησης Μεταξά και της κυβέρνησης του Αδόλφου Χίτλερ. Επίσης για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε αντιαεροπορικό και αντιαρματικό πυροβολικό. Τον Οκτώβριο του 1940, ο Ελληνικός Στρατός εισήλθε στον πόλεμο με τα κάτωθι γερμανικά συστήματα πυροβολικού:
• Αντιαρματικά πυροβόλα PAK 36
• Αντιαεροπορικά πολυβόλα FLAK 20
• Αντιαεροπορικά πυροβόλα FLAK 88
• Προβολείς αντιαεροπορικών.
Επίσης χρησιμοποιήθηκαν τα πυροβόλα Schneider των 75 mm, 85 mm και 100 mm όπως και μεγάλος αριθμός Ιταλικών πυροβόλων από λάφυρα τόσο από το μέτωπο της Βόρειας Ηπείρου όσο και από τη Βόρεια Αφρική. Με τη πτώση και κατάληψη της Ελλάδος το 1941, μεγάλο μέρος του Ελληνικού Στρατού διέφυγε στη Μέση Ανατολή. Εκεί συγκροτήθηκαν η Ιη και ΙΙη Ελληνική Ταξιαρχία που έφερε η κάθε μια 1 Σύνταγμα Πυροβολικού. Το πυροβολικό αυτή τη φορά εξοπλίστηκε με βρετανικά πυροβόλα των 25 pds (λιβρών= 87,6 mm) και υιοθέτησε το βρετανικό δόγμα επιχειρήσεων. Η πρώτη συμμετοχή του Πυροβολικού ήταν στη Β’ Μάχη του Ελ Αλαμείν (23 Οκτωβρίου και 5 Νοεμβρίου 1942) κερδίζοντας τον θαυμασμό των Βρετανών. Επόμενη χρήση του πυροβολικού ήταν στη Μάχη του Ρίμινι (Σεπτέμβριος 1944) με τη ΙΙΙ Ελληνική Ορεινή Ταξιαρχία.
Τη περίοδο 1944-1948, το Ελληνικό Πυροβολικό οργανώθηκε και εξοπλίστηκε από τους Βρετανούς, ενώ από το 1946 έδρασε στον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο (1946-1949). Το 1948, οι Βρετανοί παρέδωσαν την Ελλάδα στη δικαιοδοσία των Αμερικάνων, οι οποίοι άλλαξαν το δόγμα εκπαίδευσης και επιχειρήσεων του Ελληνικού Πυροβολικού ενώ το Όπλο εξοπλίζεται με σύγχρονα αμερικάνικα συστήματα.
Τη δεκαετία του 1960 σημειώθηκε μια αναβάθμιση του Πυροβολικού με την ένταξη νέων συστημάτων όπως:
• Αντιβαλλιστικοί πύραυλοι Honest John
• Αυτοκινούμενα πυροβόλα Μ-107.
• Αυτοκινούμενα Πυροβόλα Μ-110.
• Αντιαεροπορικά Μ-42 Duster.
• Αντιαεροπορικοί πύραυλοι Hawk.
Τη δεκαετία του 1990, πραγματοποιήθηκε άλλη μια αναβάθμιση του Πυροβολικού με την ένταξη νέων συστημάτων όπως:
• Πολλαπλοί εκτοξευτές RM 70 (Τσεχοσλοβάκικης κατασκευής).
• Εκτοξευτές πυραύλων M-270 MLRS.
• Αυτοκινούμενα πυροβόλα Μ-109.
Στις αρχές του 21ου αιώνα, πραγματοποιήθηκε η ένταξη των γερμανικών αυτοκινούμενων πυροβόλων PzH 2000.
Σήμερα το Πυροβολικό χωρίζεται σε 2 τομείς:
• Το Πυροβολικό Μάχης που είναι το κύριο όπλο παροχής πυρών υποστήριξης. Η αποστολή του κατά τον αγώνα συνίσταται στην παροχή συνεχούς και έγκαιρης υποστήριξης με πυρά στις δυνάμεις ελιγμού για την άμεση καταστροφή και εξουδετέρωση των στόχων εκείνων, οι οποίοι θέτουν σε κίνδυνο την εκπλήρωση της αποστολής τους.
• Το Αντιαεροπορικό Πυροβολικό που η αποστολή του είναι να εξουδετερώσει ή να μειώσει την αποτελεσματικότητα της επίθεσης ή επιτήρησης από εχθρικά αεροσκάφη ή βλήματα μετά την εκτόξευσή τους, έτσι ώστε να υποστηριχθεί η ασφαλής διεξαγωγή των επίγειων πολεμικών επιχειρήσεων.
Ο θυρεός του Πυροβολικού:
Το μαύρο χρώμα καθιερώθηκε το 1914 και συνοδεύει μέχρι σήμερα το έμβλημα του Όπλου, ενώ το ρητό «ΙΣΧΥΣ ΔΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΕΩΣ» υποδηλώνει ότι η πραγματική ισχύς προκύπτει από τη γνώση και την επιστημονική κατάρτιση των στελεχών. Τα δύο χιαστί πυροβόλα συμβολίζουν το Πυροβολικό Μάχης, ενώ ο πύραυλος εκφράζει το Αντιαεροπορικό Πυροβολικό, αποτυπώνοντας τη διττή αποστολή και τη διαρκή τεχνολογική εξέλιξη του Όπλου.
Γνωστοί αξιωματικοί του Πυροβολικού
• Στρατηγός Κωνσταντίνος Καλλέργης (1801-1881) από τους πρώτους αξιωματικούς του Πυροβολικού και ηγέτης της επανάστασης τους 1843 για την υιοθέτηση Συντάγματος.
• Ανθυπολοχαγός (ΠΒ) Παύλος Μελάς (1870-1904) πρωτεργάτης και πρώτος εθνομάρτυρας του Μακεδονικού Αγώνα.
• Στρατηγός Κωνσταντίνος Σαπουντζάκης (1846-1931) διοικητής της Στρατιάς Ηπείρου κατά τη διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου.
• Συνταγματάρχης (ΠΒ) Στυλιανός Γονατάς (1876-1966) αξιωματικός με πολεμική εμπειρία στους Βαλκανικούς Πολέμους, Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στη Μικρά Ασία. Διετέλεσε και πρωθυπουργός της Ελλάδος.
• Στρατηγός Αλέξανδος Οθωναίος (1879-1970) αξιωματικός του Πυροβολικού με πολεμική εμπειρία από τους Βαλκανικούς Πολέμους, Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και Μικρά Ασία. Διετέλεσε δύο φορές πρωθυπουργός της Ελλάδος.
• Έφεδρος Ανθυπολοχαγός (ΠΒ) Αλέξανδρος Κορυζής (1885-1941) μετέπειτα διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος και πρωθυπουργός της Ελλάδος
• Στρατηγός Παναγιώτης Δαγκλης (1853-1924). Διετέλεσε αξιωματικός του Πυροβολικού με μεγάλη δράση στους Βαλκανικούς Πολέμους. Σχεδίασε το πυροβόλο Schneider Δαγκλής. Διετέλεσε μέλος της τριανδρίας του Ελευθέριου Βενιζέλου (1916) ενώ αργότερα ανέλαβε και Υπουργός Στρατιωτικών.
• Συνταγματάρχης (ΠΒ) Γεώργιος Παπαδόπουλος, δικτάτορας και βετεράνος των πολέμων 1940-1941 και 1946-1949 όπου έλαβε 5 αριστεία ανδρείας.
• Επισμηναγός Δημήτριος Καμπέρος (1883-1942) ήταν αξιωματικός του Πυροβολικού και ο πρώτος Ιπτάμενος αξιωματικός της Ελλάδος με δράση στους Βαλκανικούς Πολέμους. Αργότερα ήταν από τους πρώτους που μετατάχθηκε στη νεοσύστατη Πολεμική Αεροπορία.
• Συνταγματάρχης (ΠΒ) Δημήτριος Ψαρρός (1893-1944) που πολέμησε στους Βαλκανικούς Πολέμους, Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και Μικρά Ασία. Ήταν ο στρατιωτικός ηγέτης της αντιστασιακής ΕΚΚΑ και εκτελέστηκε από τον ΕΛΑΣ.
• Ταγματάρχης (ΠΒ) Ιωάννης Παπαρόδου (1904-1941) Αποτέλεσε από τους πρώτους χιονοδρόμους της Ελλάδος και διοικητής του τάγματος χιονοδρόμων το 1940-1941. Έπεσε ηρωικά κατά τη Γερμανική εισβολή το 1941. Σήμερα το όνομά του φέρουν το κτήριο της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού, το Κέντρο Εκπαίδευσης Ορεινού Αγώνα Χιονοσκεπών (ΚΕΟΑΧ) στον Όλυμπο, και το 2ο Τάγμα της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων.
• Ταγματάρχης (ΠΒ) Πέτρος Σαρόγλου (1864-1920) πολέμησε στο πόλεμο του 1897, στο Μακεδονικό Αγώνα και στους Βαλκανικούς Πολέμους. Έχει αφήσει κληροδοτήματα στη Λέσχη Αξιωματικών της Αθήνας (Σαρόγλειο Μέγαρον), το Πολεμικό Μουσείο της Αθήνας ενώ εκθέματα της συλλογής τους βρίσκονται σε πολλά μουσεία της Ελλάδος.
• Στρατηγός Κωνσταντίνος Σκαρλάτος (1872-1969) δύο φορές χρυσός ολυμπιονίκης στη σκοποβολή.
• Στρατηγός Κωνσταντίνος Σμολένσκης (1843-1915). Συμμετείχε στη Κρητική Επανάσταση του 1866-1866 και στον ατυχή πόλεμο του 1897 στον οποίο μόνο η δική του μονάδα αντέταξε οργανωμένη αντίσταση και ανάσχεσε τις οθωμανικές δυνάμεις. Διετέλεσε αρχηγική μορφή της επανάστασης στου Γουδή και συνέβαλε στην αναβάθμιση του Ελληνικού Στρατού. Διετέλεσε υπουργός στρατιωτικών.
• Συνταγματάρχης (ΠΒ) Νικόλαος Μακαρέζος δικτάτορας, πολέμησε τις περιόδους 1940-1941 και 1946-1949 όπου έλαβε αριστεία ανδρείας
• Στρατηγός Κωνσταντίνος Μαζαράκης Αινιάν (1869-1949) ο γνωστός μακεδονομάχος οπλαρχηγός Καπετάν Ακρίτας. Πολέμησε στο Μακεδονικό αγώνα, στους Βαλκανικούς Πολέμους, Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ το διάστημα 1921-1922 έλαβε μέρος στις επιχειρήσεις στην Ανατολική Θράκη.
• Στρατηγός Μιχαήλ Κωσταράκος (1956-2023) Αρχηγός ΓΕΕΘΑ και πρώτος Διοικητής του Ευρωπαικού Στρατού.
• Ταγματάρχης (ΠΒ) Πάνος Κολοκοτρώνης (1836-1893), γιός του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και από τους πρώτους αξιωματικούς του Πυροβολικού.
• Στρατηγός Χαράλαμπος Κατσιμήτρος (1886-1962) ο διοικητής της 8ης Μεραρχίας που σταμάτησε την Ιταλική επίθεση το 1940.
• Λοχαγός (ΠΒ) Σοφοκλής Βενιζέλος (1894-1964) γιός του Ελευθέριου Βενιζέλου πολέμησε στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδος
• Βασιλεύς των Ελλήνων Αλέξανδρος Α’ (1893-1920) γιός του Βασιλέα Κωνσταντίνου Α’.
• Στρατηγός Γεώργιος Τσόντος (1871-1942) ο γνωστός μακεδονομάχος οπλαρχηγός Καπετάν Βάρδας. Πολέμησε στο Μακεδονικό Αγώνα, στους Βαλκανικούς Πολέμους και στο Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο
• Αντισυνταγματάρχης (ΠΒ) Στυλιανός Καλμπουρτζής (1921- άγνωστο) διοικητής της 181 Μοίρας Πεδινού Πυροβολικού στη Κύπρο το 1974. Έκτοτε είναι αγνοούμενος, ενώ υπάρχουν αναφορές ότι έχει θεαθεί ζωντανός σε τουρκικές φυλακές.
• Έφεδρος Υπολοχαγός (ΠΒ) Μάνος Κατράκης, ηθοποιός, πολέμησε τη περίοδο 1940-1941
• Έφεδρος Λοχίας (ΠΒ) Παντελής Ζευγός, ηθοποιός, πολέμησε τη περίοδο 1940-1941.
• Έφεδρος Δεκανέας (ΠΒ) Ελευθέριος Μουζάκης, βιομήχανος, πολέμησε τη περίοδο 1940-1941.
Πηγές
• http://www.army.gr
• http://www.sse.gr
• Γενικό Επιτελείο Στρατού «Η Ιστορία του Πυροβολικού»
