Ρεπορτάζ DW
Τα γερμανικά κτήρια σχεδιάστηκαν για να κρατούν μέσα τη ζέστη τον χειμώνα. Καθώς όμως οι καύσωνες γίνονται συχνότεροι και εντονότεροι, το ίδιο χαρακτηριστικό μετατρέπεται σε μειονέκτημα. Τι μπορούν να μάθουν οι Γερμανοί από την Ελλάδα για την ψύξη των κτηρίων και τον κλιματισμό;
Η ελληνική συνταγή απέναντι στη ζέστη
Οι Γερμανοί ειδικοί αναγνωρίζουν ότι η χώρα τους βρίσκεται ακόμη πίσω στην προσαρμογή των κτηρίων στις νέες θερμοκρασιακές συνθήκες. «Βρισκόμαστε ουσιαστικά ακόμη στο σημείο όπου απλώς αερίζουμε, αλλά η ζέστη στην πραγματικότητα δεν βγαίνει ποτέ έξω. Αντίθετα, στην Ελλάδα η τεχνολογία κλιματισμού και τα συστήματα ψύξης σχεδιάζονται όλο και καλύτερα, αποτελώντας μια πραγματικότητα που αναμένεται και στη γερμανική αγορά το επόμενο διάστημα», παραδέχεται στην Deustche Welle ο Άξελ Μπέγκερ, Διευθύνων Σύμβουλος της Böger System Produktions GmbH, μέλος της γερμανικής επιχειρηματικής αποστολής που επισκέφτηκε τη Θεσσαλονίκη για θέματα εξοικονόμησης ενέργειας. Η επίσκεψη διοργανώθηκε από το Ελληνογερμανικό Επιμελητήριο.
Εξετάζοντας την ελληνική κατασκευαστική πραγματικότητα, οι Γερμανοί ειδικοί εντόπισαν απλές, αλλά εξαιρετικά αποτελεσματικές πρακτικές, που θα μπορούσαν να μεταφερθούν αυτούσιες. «Οι λευκές και ανοιχτόχρωμες προσόψεις που κυριαρχούν στην Ελλάδα αντανακλούν την ηλιακή ακτινοβολία και κρατούν τα κτήρια δροσερά, σε αντίθεση με τις πολύχρωμες και σκουρόχρωμες προσόψεις που επικρατούν στη Γερμανία. Εντυπωσιάστηκα από τη διπλή κατασκευή των παραθύρων, όπου το ένα σετ τοποθετείται αμέσως πίσω από το άλλο, δημιουργώντας έναν πολύτιμο ενδιάμεσο θάλαμο, ένα buffer για τη ζέστη, που δεν έχω ξαναδεί ποτέ στη Γερμανία. Είναι μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιδέα προς υιοθέτηση», τονίζει ο Μπέγκερ.
Σκίαση και δροσιά
Η πίεση της κλιματικής αλλαγής αναγκάζει τις γερμανικές βιομηχανίες να αλλάξουν τον τεχνολογικό τους προσανατολισμό, μετατρέποντας τα συστήματά τους από εργαλεία προστασίας ενάντια στο κρύο, σε ασπίδες κατά του καύσωνα. Η νέα αυτή προσέγγιση επιβάλλει μια ολιστική θεώρηση των κατασκευών, καθώς οι ειδικοί αντιλαμβάνονται ότι καμία εφαρμογή δεν μπορεί να λειτουργήσει απομονωμένα. Όπως εξηγεί ο Άξελ Μπέγκερ, «ολόκληρο το πακέτο του κτηριακού κελύφους, δηλαδή τα παράθυρα, η στέγη και η πρόσοψη, πρέπει να βρίσκεται σε απόλυτη αρμονία με τα συστήματα εξαερισμού ή σκίασης για να αποκρούει αποτελεσματικά τις υψηλές θερμοκρασίες».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Πέτερ Ζάχερ από την εταιρεία inVENTer GmbH επισημαίνει ότι οι Γερμανοί αρχιτέκτονες πρέπει να αναθεωρήσουν τα σχέδιά τους και να διδαχθούν από τη Νότια Ευρώπη το μάθημα της σωστής αρχιτεκτονικής σκίασης. «Τα ελληνικά σπίτια με τα περιμετρικά μπαλκόνια μεγάλου βάθους και τις τέντες προσφέρουν αυτόματη, ενεργή σκίαση στους τοίχους και τα παράθυρα, εμποδίζοντας τον ήλιο να χτυπήσει απευθείας το κτήριο». Η Γερμανία είναι μάλλον αντιμέτωπη με μία αναπόφευκτη πραγματικότητα: δεν μπορεί πλέον να αποφύγει την ανάγκη για ενεργό κλιματισμό. «Αν έχτιζα ένα σπίτι σήμερα στη Γερμανία, θα έβαζα οπωσδήποτε κλιματιστικό», λέει χαρακτηριστικά ο Ζάχερ.
Πέρα από τον συμβατικό κλιματισμό, έδαφος κερδίζουν και νέες τεχνολογίες ψύξης που συνδυάζονται με τις αντλίες θερμότητας. Μία από αυτές είναι οι ψυχόμενες οροφές, οι οποίες λειτουργούν με το ίδιο σύστημα που θερμαίνει το σπίτι τον χειμώνα.
«Στις ψυχόμενες οροφές δεν ψύχεται ο αέρας, αλλά οι επιφάνειες μέσω ακτινοβολίας. Αυτό προσφέρει μια φυσική και άνετη αίσθηση δροσιάς, παρόμοια με εκείνη ενός παλιού κτηρίου ή μιας εκκλησίας μια ζεστή μέρα», εξηγεί ο Νιλς Κόλμαγιερ της mfh systems GmbH.
Ο ίδιος δηλώνει ότι εντυπωσιάστηκε από τις θερμοκρασίες που συνάντησε στα κτήρια που επισκέφθηκε στην Ελλάδα. «Εδώ το θέμα της ψύξης είναι ήδη σε πρώτο πλάνο και εφαρμόζεται πολύ καλά», τονίζει.
Παθητικά κτήρια και καύσωνες
Αν και η παθητική κατασκευή γεννήθηκε ως ιδέα στη Γερμανία, η ελληνική της εφαρμογή, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα Τρίκαλα, αποδεικνύει ότι μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο εξοικονόμησης ενέργειας κατά τους θερινούς μήνες. «Ένα παθητικό κτήριο περιορίζει την κατανάλωση στο ελάχιστο, επιτυγχάνοντας το μέγιστο 185 κιλοβατώρων τον μήνα, για διαμέρισμα 120 τ.μ. όπου κατοικεί μια τετραμελής οικογένεια. Το μυστικό κρύβεται στον ελεγχόμενο αερισμό με ανάκτηση ενέργειας. Όταν η εξωτερική θερμοκρασία αγγίζει τους 36 βαθμούς Κελσίου, το εσωτερικό του παθητικού σπιτιού παραμένει απόλυτα ισορροπημένο στους 27 με 27,5 βαθμούς. Ο ελεγχόμενος αερισμός επιτρέπει στο σπίτι να παραμένει κλειστό και στεγανοποιημένο, εξάγοντας τον αναλωμένο αέρα και εισάγοντας καθαρό αέρα τον οποίο “προ-ψύχει” μέσω εναλλάκτη, μειώνοντας δραστικά το θερμικό βάρος», αναφέρει ο Χρήστος Λαζαρίδης, σύμβουλος παθητικών κατασκευών. Η λύση αυτή περιορίζει την ανάγκη ανοίγματος των παραθύρων κατά τις ώρες υψηλών θερμοκρασιών, όταν ο εξωτερικός αέρας μπορεί να επιβαρύνει το εσωτερικό κλίμα του κτηρίου.
«Η ελληνική εμπειρία αναδεικνύει τη σημασία των έξυπνων λύσεων για την αυτόματη διαχείριση της σκίασης με ρολά και αισθητήρες, αλλά και τη βιοκλιματική χρήση φυλλοβόλων δέντρων μπροστά από τα κτήρια, τα οποία το καλοκαίρι προσφέρουν σκιά και τον χειμώνα επιτρέπουν στον ήλιο να θερμάνει το χώρο», αναφέρει ο Λαζαρίδης, καταλήγοντας: «Οι Γερμανοί πρέπει να μάθουν να υπολογίζουν τη συνολική ετήσια κατανάλωση ενέργειας συνυπολογίζοντας και τον κλιματισμό για τους καλοκαιρινούς μήνες».
Καθώς οι καύσωνες μετατρέπονται σε μόνιμο χαρακτηριστικό των ευρωπαϊκών καλοκαιριών, η ελληνική εμπειρία δεν αποτελεί πλέον απλώς μια τοπική λύση, αλλά έναν πιθανό οδηγό για το μέλλον των γερμανικών πόλεων.
