Με απόλυτο τρόπο επιβεβαιώνεται η αποκάλυψη της Realnews στο φύλλο της 9ης Νοεμβρίου 2025, σύμφωνα με την οποία πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Eνωσης εγκαινιάζουν νέο, αυστηρότερο πλαίσιο μεταναστευτικής πολιτικής, με τη δημιουργία κέντρων επιστροφής παράνομων μεταναστών σε χώρες εκτός ευρωπαϊκού εδάφους και με την Ελλάδα σε ρόλο πρωταγωνιστή σε αυτό το εγχείρημα.
Η πολιτική πρωτοβουλία για τη συγκρότηση ενός σκληρού πυρήνα κρατών-μελών ξεκίνησε τον Νοέμβριο, μετά τη συνάντηση που είχε στο Βερολίνο ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης με τον Γερμανό ομόλογό του. Εκεί άνοιξε για πρώτη φορά σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο η συζήτηση για την ανάγκη ενός νέου, πιο αποτελεσματικού και αποτρεπτικού μοντέλου επιστροφών, με έμφαση στην εξωτερική διάσταση της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής και στη δυνατότητα χωρών να επιστρέφουν παράνομους μετανάστες σε κλειστά κέντρα τα οποία θα έχουν δημιουργήσει εκτός ευρωπαϊκού εδάφους.
Η επιβεβαίωση ήρθε το μεσημέρι της περασμένης Τετάρτης από τη Λευκωσία, όπου στο περιθώριο της συνεδρίασης του Συμβουλίου Υπουργών της Ε.Ε. ένα μικρότερο τμήμα, ένα κλειστό κλαμπ πέντε χωρών, με πρωτοβουλία της Γερμανίας, συνεδρίασε παράλληλα. Σε αυτή την κλειστή σύσκεψη εργασίας συμμετείχαν, εκτός από τη Γερμανία, οι υπουργοί της Δανίας, της Αυστρίας, της Ολλανδίας και της Ελλάδας, με αποκλειστικό θέμα τη δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός Ευρώπης.
Η συμμετοχή της Ελλάδας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς είναι η μοναδική χώρα του ευρωπαϊκού Νότου και ταυτόχρονα χώρα πρώτης υποδοχής που μετέχει στο κλειστό αυτό σχήμα. Η επιλογή μόνο τυχαία δεν είναι. Αντιθέτως, αποτυπώνει την αναγνώριση εκ μέρους του ευρωπαϊκού Βορρά της σαφούς αλλαγής πολιτικής της Αθήνας στο μεταναστευτικό, η οποία πλέον στηρίζει ανοιχτά και χωρίς αστερίσκους τη δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός Ευρώπης και εφαρμόζει αυστηρότερη πολιτική τόσο στις ροές όσο και στις επιστροφές.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, η Γερμανία επέμεινε το σχήμα να παραμείνει κλειστό, παρά το έντονο ενδιαφέρον και άλλων κρατώνμελών, επιλέγοντας μόνο χώρες που εφαρμόζουν ή προωθούν σκληρές μεταναστευτικές πολιτικές και είναι διατεθειμένες να αναλάβουν το πολιτικό κόστος μιας τέτοιας πρωτοβουλίας.
Η συμμετοχή της Ελλάδας θεωρείται κρίσιμη και για έναν ακόμη λόγο. Οι χώρες του σκληρού πυρήνα εκτιμούν ότι μπορούν να κερδίσουν από την εμπειρία της Ελλάδας στη διαχείριση μαζικών ροών, αλλά και να περιορίσουν τις δευτερογενείς μετακινήσεις μεταναστών από τον Νότο προς τον Βορρά. Αυτό φρόντισε να το καταστήσει σαφές και η Αθήνα στέλνοντας μήνυμα στις χώρες του Βορρά πως αν θέλουν να αποφύγουν δευτερογενείς ροές μεταναστών τότε η Ελλάδα όχι απλώς θα πρέπει να ενισχυθεί, αλλά θα πρέπει να μετέχει ενεργά στο σχήμα και να μπορεί να προχωρά σε απευθείας επιστροφές σε κέντρα της Αφρικής. Η λογική είναι σαφής: όσο ενισχύεται η αποτελεσματικότητα των επιστροφών στην πρώτη γραμμή, τόσο μειώνεται η πίεση στις χώρες του Βορρά.
Για την Αθήνα, το πολιτικό μήνυμα είναι εξίσου ξεκάθαρο. Οπως επισημαίνουν κυβερνητικά στελέχη, η συμμετοχή της Ελλάδας σε αυτό το σχήμα στέλνει ξεκάθαρο σήμα προς τους παράνομους μετανάστες ότι η παράνομη είσοδος στην Ευρώπη δεν οδηγεί σε παραμονή, αλλά σε άμεση επιστροφή είτε στη χώρα καταγωγής είτε σε κέντρο επιστροφής σε τρίτη χώρα, ακόμη και στην Αφρική.
Αμεσα οι επαφές
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τις επόμενες εβδομάδες ξεκινούν άμεσες επαφές με χώρες της Αφρικής για τη φιλοξενία των κέντρων επιστροφής. Αν και δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένη χώρα, στο παρελθόν έχουν γίνει διερευνητικές συζητήσεις με τη Ρουάντα και την Ουγκάντα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα είναι αυτές τελικά οι χώρες που θα επιλεγούν.
Ηδη έχει συγκροτηθεί ομάδα εργασίας μεταξύ των πέντε κρατών, ενώ εντός των επόμενων εβδομάδων προγραμματίζεται νέα συνάντηση στην Αυστρία, με αντικείμενο τον καθορισμό του ακριβούς χρονοδιαγράμματος και των επιχειρησιακών λεπτομερειών του εγχειρήματος.
Η πρωτοβουλία για τα return hubs εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό ενόψει της πλήρους εφαρμογής του νέου συμφώνου για τη μετανάστευση και του υπό διαμόρφωση κανονισμού επιστροφών, σηματοδοτώντας μια σαφή στροφή της Ευρώπης από τη διαχείριση στην αποτροπή.
Θάνος Πλεύρης: Βασική προτεραιότητα της Ελλάδας οι επιστροφές
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, μιλώντας στην «R», επεσήμανε ότι οι επιστροφές αποτελούν βασική προτεραιότητα τόσο της Ελλάδας όσο και της Ευρωπαϊκής Ενωσης. «Είναι σημαντικό ότι πλέον στην Ευρώπη μιλάμε για παράνομη μετανάστευση και απελάσεις αντί για ανοχή στις ροές. Η συγκεκριμένη ομάδα των πέντε χωρών θα εργαστεί άμεσα για να έχουμε ένα ρεαλιστικό πλαίσιο χρονοδιαγράμματος», τονίζει. Για τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές χώρες στις επιστροφές είναι η απροθυμία συνεργασίας της χώρας καταγωγής να δεχθεί πίσω τον παράνομο μετανάστη. «Με τη δημιουργία κέντρων επιστροφής σε χώρα εκτός της Ευρώπης αυτό λύνεται. Οποιος μπαίνει παράνομα στην Ε.Ε. θα γνωρίζει ότι θα επιστρέψει ή στη χώρα καταγωγής του ή σε κάποιο κέντρο επιστροφής στην Αφρική. Ετσι και οι ροές θα μειωθούν και οι επιστροφές θα αυξηθούν. Για την Ελλάδα αυτή η εξέλιξη είναι σημαντική ως χώρα πρώτης υποδοχής και μεγάλης πίεσης», σημειώνει ο Θ. Πλεύρης.
