Κλήρωση αντί ψήφου για μια καλύτερη Δημοκρατία;

Η αρχαία Ελλάδα ως πρότυπο για την εκλογική διαδικασία; Μία έκθεση στη Βόννη τιμά την παράδοση του «κληρωτηρίου», που έδινε σε όλους ευκαιρίες για συμμετοχή στα κοινά.

Το Ομοσπονδιακό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Βόννη παρουσιάζει την έκθεση με τίτλο «Για όλους! Ανακαλύπτοντας και πάλι τη Δημοκρατία». Η έκθεση διαρκεί από τις από 30 Μαΐου έως τις 13 Οκτωβρίου 2024, με αφορμή τα 75 χρόνια του γερμανικού Συντάγματος και την ίδρυση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Άλλος ένας λόγος για την έκθεση είναι η απειλή που δέχονται πολλές φιλελεύθερες δημοκρατίες εξαιτίας της ανόδου της ακροδεξιάς.

Σε μια πρόσφατα δημοσιευμένη έρευνα για τον Δείκτη Αντίληψης της Δημοκρατίας, οι ερωτηθέντες απάντησαν σε ποσοστό  85% ότι η Δημοκρατία ήταν σημαντική για αυτούς, αλλά μόνο οι μισοί ήταν ικανοποιημένοι με την κατάσταση της Δημοκρατίας στη χώρα τους. Στην Ουγγαρία για παράδειγμα μόνο το 31% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι χώρα που ζει είναι δημοκρατική.  Οι έρευνες τεκμηριώνουν επίσης επανειλημμένα ότι οι ψηφοφόροι δεξιών λαϊκιστικών κομμάτων βιώνουν ένα αίσθημα αδυναμίας. Έχουν την εντύπωση ότι ελέγχονται από ελίτ και δεν εκπροσωπούνται στη Βουλή και στην κυβέρνηση.

Κλήρωση: Μια ιδέα που κερδίζει έδαφος

Ανακατασκευή του αρχαίου κληρωτηρίου
Ανακατασκευή του αρχαίου κληρωτηρίου για τις ανάγκες της έκθεσηςΕικόνα: Thomas Banneyer/dpa/picture alliance

«Θέτουμε δύο ερωτήματα σε αυτήν την έκθεση», εξηγεί η Γιοχάνα Άνταμ, επιμελήτρια της έκθεσης. «Από τη μια πλευρά διερωτόμαστε σε ποιους πυλώνες στηρίζεται η Δημοκρατία μας καθώς επίσης ποια είναι τα προβλήματα και τί μπορούμε να κάνουμε για αυτό».  Η έκθεση βλέπει τον εαυτό της πρωτίστως ως μια καταγραφή ιδεών και δεν παρουσιάζει έτοιμες απαντήσεις, λέει η επιμελήτρια. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα εκθέματα είναι ένα ανακατασκευασμένο «Κληρωτήριο» από την κλασική Ελλάδα με τη βοήθεια του οποίου δίνονταν  σχεδόν όλα τα πολιτικά αξιώματα στην αρχαία Αθήνα.

«Η ουσία της Δημοκρατίας είναι η κλήρωση, όχι η ψήφος», πίστευε ο Αριστοτέλης. Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν πως οι εκλογές ήταν μάλλον αριστοκρατικές, γιατί μόνο οι πιο δημοφιλείς είχαν την ευκαιρία να αναδειχθούν, ενώ οι πιο εσωστρεφείς, οι πιο ντροπαλοί, είχαν λιγότερες πιθανότητες. Και επειδή η κάθε θητεία διαρκούσε μόνο έναν χρόνο, οι πολίτες είχαν με αυτό τον τρόπο μια πιθανότητα να πάρουν και αυτοί, έστω και μια φορά στη ζωή τους, μέρος στη διοίκηση. Τότε βέβαια οι γυναίκες, οι δούλοι και οι ξένοι αποκλείονταν από τις λαϊκές συνελεύσεις και όλα τα πολιτικά αξιώματα. Στις θορυβώδεις δημόσιες συνελεύσεις συμμετείχαν κατά μέσο όρο 6.000 πολίτες, τουλάχιστον 40 φορές τον χρόνο.

Μια όχι συνηθισμένη έκθεση

Ένα γλυπτό με τον τίτλο "Η θεά της Δημοκρατίας"
Ένα γλυπτό με τον τίτλο “Η θεά της Δημοκρατίας”Εικόνα: Thomas Banneyer/dpa/picture alliance

Η ιδέα της οργάνωσης του δημοκρατικού πολιτεύματος μέσω κλήρωσης κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος στην πολιτική επιστήμη τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, οι περισσότεροι είναι της άποψης ότι η ψηφοφορία ως κεντρικός μηχανισμός πολιτικού συντονισμού δεν πρέπει να υπονομεύεται, αλλά και το Σύνταγμα δεν θα επέτρεπε την εκπροσώπηση μέσω κλήρωσης. Από την άλλη πλευρά σε τοπικό επίπεδο, όταν τίθενται συγκεκριμένα ερωτήματα  που πρέπει να απαντηθούν, η κλήρωση θα μπορούσε να είναι μία επιλογή. Η δημοκρατική συμμετοχή θα μπορούσε επίσης να γίνει με τη μορφή δημοψηφισμάτων όπως συμβαίνει τακτικά στην Ελβετία. Αλλά έγινε και για μεγαλύτερα θέματα, όπως για παράδειγμα στη Μ.Βρετανία για το Brexit.

Κεντρικής σημασίας για την έκφραση της πολιτικής βούλησης είναι επίσης οι συναθροίσεις. Στη Γερμανία φέτος εκατομμύρια πολίτες διαδήλωσαν κατά της ακροδεξιάς και έτσι ξεκίνησε και η πτώση του ακροδεξιού κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) στις δημοσκοπήσεις.

Στην έκθεση τίθεται ακόμα το ερώτημα για το ρόλο των ακτιβιστών στην προστασία του κλίματος, ενώ αντικείμενο προβληματισμού είναι οι υπερβολικές δράσεις τους, για παράδειγμα όταν πετάνε σούπες σε έργα τέχνης. Η έκθεση στη Βόννη δεν είναι μια συνηθισμένη έκθεση τέχνης. Είναι σίγουρα όμως μια έκθεση, που θέτει ενδιαφέροντα και πολύ επίκαιρα ερωτήματα.

Επιμέλεια: Μαρία Ρηγούτσου 

Share:

Facebook
Twitter
WhatsApp
Email

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Συντρόφισσες και σύντροφοι…

Ούτε οι δήθεν «θυμωμένοι» φταίνε μόνο ούτε οι δήθεν «χαρισματικοί» αρκούν. Αν η Αριστερά δεν κοιτάξει κατάματα τον ελέφαντα στο δωμάτιο, δεν θα βγει σε ξέφωτο. Είναι άραγε τα πρόσωπα που ευθύνονται για την αδυναμία της Κεντροαριστεράς να βρει βηματισμό και κυβερνητική

Το τέρας και το ρίσκο

Το κόμμα της Λεπέν είναι φαβορί για τις βουλευτικές εκλογές μετά την πρωτιά στις ευρωεκλογές, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση. Ηγαλλική πολιτική τάξη ξορκίζει αυτό το τέρας επί δεκαετίες. Το Εθνικό Μέτωπο του πατρός Λεπέν

Χανιά: Στην Σούδα το πρωί της Τρίτης το αεροπλανοφόρο Dwight D. Eisenhower

Μετά από πολύμηνη παραμονή σε Μεσόγειο και Ερυθρά Θάλασσα, το Σάββατο 22/6 το πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο USS Dwight D. Eisenhower πέρασε από το Σουέζ και μπήκε στην ανατολική Μεσόγειο. Η επιστροφή του IKE στην βάση του στο Νόρφολκ των ΗΠΑ ήταν

«Κ@ρι#λ@» – Σοκάρει ο ξυλοδαρμός 43χρονης ασκούμενης από πασίγνωστο δικηγόρο – Όλο το φρικιαστικό χρονικό

Όλο το χρονικό του ξυλοδαρμού της γυναίκας από τον πασίγνωστο δικηγόρο Σοκ έχει προκαλέσει το νέο περιστατικό ξυλοδαρμού με δράστη γνωστό δικηγόρο. Το 43χρονο θύμα κατέθεσε μήνυση σε βάρος του 69χρονου άντρα για ξυλοδαρμό και εξύβριση, με αποτέλεσμα την αναζήτησή του

Μετάβαση στο περιεχόμενο