Παρά την πρόοδο που σημειώθηκε στον τομέα της ισότητας των ευκαιριών των δύο φύλων, με σημαντική μάλιστα συμβολή των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ από το 1981 και μετά, κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι επετεύχθη ο στόχος της ισότιμης συμμετοχής των γυναικών στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωήτου τόπου.
Στον τομέα της ισότητας των εργασιακών ευκαιριών και δικαιωμάτωνη χώρα μας βρίσκεται σε μία από τις χαμηλότερες θέσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όσο αφορά στην πρόσβαση στην εργασία, το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών, αλλά και τις δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης των γυναικών.
Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ για το δεύτερο τετράμηνο του 2023 δείχνουν ότι στην Ελλάδα μόνο το 53,45% των γυναικών που βρίσκεται σε εργασιακή ηλικία εντάσσεται στην απασχόληση, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τους άντρες είναι 71,3%. Όσες γυναίκες δεν εργάζονται, είτε αναζητούν εργασία και δεν βρίσκουν, είτε παραμένουν εκτός απασχόλησης για άλλους λόγους. Το ποσοστό της γυναικείας ανεργίας, δηλαδή των γυναικών που είναι σε αναζήτηση απασχόλησης, έφτανε το Σεπτέμβριο του 2023 στο 12,4%, έναντι 8% των ανδρών, σύμφωνα με την Ελληνιστική Στατιστική Αρχή.
Στο μισθολογικό τομέα, όλες οι έρευνες καταγράφουν ότι οι αμοιβές των γυναικών βρίσκονται σε χαμηλότερο επίπεδο από τους άνδρες, είτε επειδή οι γυναίκες έχουν λιγότερες ευκαιρίες απασχόλησης σε καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, είτε επειδή δεν έχουν τις ίδιες δυνατότητες υπερωριακής απασχόλησης, είτε επειδή συναντούν πολλά εμπόδια στην επαγγελματική τους ανέλιξη.
Ένας βασικός παράγοντας για όλα αυτά είναι τα κοινωνικά στερεότυπα που ακόμα και σήμερα παραμένουν βαθιά ριζωμένα στην ελληνική κοινωνία. Είναι ενδεικτικό αυτό που καταγράφει έρευνα του ΣΕΒ (2023): μόνο το 39% των επιχειρήσεων εμπιστεύεται γυναίκες σε θέσεις επικεφαλής σε περισσότερο από το 1/3 των διευθύνσεων ή κρίσιμων τμημάτων τους. Επίσης, σύμφωνα με έρευνα του ΕΒΕΑ οι γυναίκες που βρίσκονται σε θέση διευθύνοντος συμβούλου (CEO) στις ελληνικές επιχειρήσεις είναι μόλις 16%, ποσοστό χαμηλότερο από το 18% της προηγούμενης μέτρησης, ενώ γυναίκες ήταν μόλις 68 από τα συνολικά 288 μέλη των διοικητικών συμβουλίων εταιρειών του υψηλού δείκτη κεφαλαιοποίησης του Χρηματιστηρίου Αθηνών (2021, Hellenic Observatory of Corporate Matters). Και όλα αυτά, παρά τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που αφορούν στους κανονισμούς εταιρικής διακυβέρνησης.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι οι γυναίκες συναντούν μεγαλύτερη δυσκολία συνδυασμού οικογενειακής ζωής και εργασίας. Η μητρότητα αντιμετωπίζεται ως αρνητικός παράγοντας από τους εργοδότες, ενώ ούτε το κράτος την υποστηρίζει επαρκώς με βρεφονηπιακούς σταθμούς, ολοήμερα σχολεία και νηπιαγωγεία. Επιπλέον, η ελλιπής υποστήριξη για τη φροντίδα των ΑμεΑ, των χρονίως ασθενών και των ηλικιωμένων, επηρεάζει τη δυνατότητα των γυναικών να είναι πλήρως αφοσιωμένες στην εργασία τους και να αξιοποιούν τις ευκαιρίες καριέρας που τους παρουσιάζονται.
Για την αντιμετώπιση της εργασιακής ανισότητας των γυναικών, απαιτούνται ολιστικές προσεγγίσεις από το κράτος, τους εργοδότες και την κοινωνία συνολικά. Η ενίσχυση της εκπαίδευσης και της πρόσβασης σε υπηρεσίες φροντίδας για παιδιά, ΑΜΕΑ και ηλικιωμένους θα επιτρέψει στις γυναίκες να συμμετέχουν πλήρως στην αγορά εργασίας χωρίς το βάρος της διπλής εργασίας.
Για να τα καταφέρουμε όλα αυτά απαιτείται πολιτική βούληση, καθημερινή μάχη για αλλαγή νοοτροπίας, περισσότερες μεταρρυθμίσεις και χειροπιαστά αποτελέσματα. Για να είναι και η εργασία και η καριέρα δικαίωμα και ευκαιρία και για τα δύο φύλα. Μια αυτονόητη αλλαγή που θέλει δουλειά πολλή.
*Άρθρο του Μιχάλη Κατρίνη, Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ και βουλευτή Ηλείας
Μιχάλης Κατρίνης: Η ανισότητα στην εργασία και η ανάγκη για αλλαγή
