Ένα μνημειακό όσο και εμβληματικό κτήριο της μυτιληνιάς Προκυμαίας, το «παλιό Λιμεναρχείο», επισκευάζεται και αναβαθμίζεται εξωτερικά και εσωτερικά από τον Δήμο Μυτιλήνης υπό την επίβλεψη και σε συνεργασία με την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Βορείου Αιγαίου του υπουργείου Πολιτισμού.
Σε λίγους μήνες, το παλιό Λιμεναρχείο θα στεγάσει στο ισόγειο του το κέντρο πληροφόρησης και το γραφείο Τουρισμού του Δήμου Μυτιλήνης, ενώ ο πάνω όροφος διαμορφώνεται ως ένας χώρος εκθέσεων και άλλων πολιτιστικών δράσεων. Η χρηματοδότηση του έργου είναι των 548.000 ευρώ από το Ταμείο Αλληλεγγύης του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
Χτισμένο τα τελευταία χρόνια του 19ου αιώνα, το Οθωμανικό Λιμεναρχείο έχει σωθεί φωτογραφικά δίπλα στο Οθωμανικό Τελωνείο που κατεδαφίστηκε και στη θέση του υπάρχει σήμερα το κέντρο της πόλης, η πλατεία Σαπφούς.
Αποτελεί αρχιτεκτονικό δείγμα του ύστερου νεοκλασικισμού με στοιχεία οθωμανικού εκλεκτικισμού. Είναι διώροφο πέτρινο κτίριο με απόλυτα συμμετρική όψη. Χαρακτηριστικές είναι οι απόλυτα συμμετρικές του όψεις με μεγάλα ευθυγραμμισμένα παράθυρα και εισόδους.
Μετά την απελευθέρωση της Λέσβου, το οθωμανικό Λιμεναρχείο χρησιμοποιήθηκε ως ελληνικό και αποτέλεσε μάρτυρα όλων των σημαντικών γεγονότων που συνέβησαν στην πόλη της Μυτιλήνης σε όλη τη διάρκεια του σύγχρονου βίου της.
Για τη στέγαση των λιμενικών αρχών χρησιμοποιήθηκε ως το 1975 οπότε και λόγω σοβαρών ζημιών εγκαταλείφτηκε.
Οι πρώτες εργασίες επισκευής του έγιναν από το υπουργείο Πολιτισμού το 1980 επί υπουργίας του βουλευτή Λέσβου Δημήτρη Νιάνια. Τότε και καθαιρέθηκαν προσθήκες που αλλοίωναν την αρχιτεκτονική όψη του μνημείου. Μετά από αυτές τις εργασίες, παραχωρήθηκε στον Δήμο Μυτιλήνης για πολιτιστικές χρήσεις ενώ το 2004 το ισόγειο του χρησιμοποιήθηκε ως Κέντρο Ενημέρωσης επισκεπτών και ο πάνω όροφος ως λαογραφικό μουσείο.
Ακολούθησε η εγκατάλειψή του και η ερήμωσή του με κίνδυνο κατάρρευσης. Ας σημειωθεί ότι η στέγη του χαρακτηρίστηκε ως επικινδύνως ετοιμόρροπη.
Ιδιοκτησίας της ΕΤΑΔ νοικιάστηκε το 2020 από τον Δήμο Μυτιλήνης για 25 χρόνια αλλά δεν έγινε δυνατόν να επισκευασθεί και η εξασφαλισθείσα χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Leader, χάθηκε.
Τελικά, εξασφαλίστηκε νέο κονδύλι από το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου επί υπουργίας Δημήτρη Καιρίδη, ξεπεράστηκαν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες που αφορούσαν κυρίως την πολυπλοκότητα των μελετών, και τον Οκτώβριο του 2025 ξεκίνησαν οι εργασίες.
«Μέσα στο καλοκαίρι δήλωσε στο ΑΠΕ ΜΠΕ ο δήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Χριστόφας, το έργο θα έχει ολοκληρωθεί. Η εικόνα ενός κτηρίου – μνημείου προσιτού και προσβάσιμου από επισκέπτες και κατοίκους της πόλης θα αντικαταστήσει τον μέχρι πρόσφατα ερειπιώνα».
Στρ. Μπαλάσκας
Φωτογραφίες: Δήμος Μυτιλήνης
Παλαιά φωτογραφία: Αρχείο Στρ. Μπαλάσκα
