Την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να τεθεί προς ψήφιση στη Βουλή των Αντιπροσώπων στο Τομπρούκ το αποκαλούμενο τουρκο-λιβυκό Μνημόνιο, η συμφωνία που υπεγράφη το 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης (GNA). Η επικείμενη επικύρωση του μνημονίου θεωρείται από την Άγκυρα «στρατηγικής σημασίας» και απειλεί να οξύνει περαιτέρω τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
«Αλλάζει τις ισορροπίες»
Η φιλοκυβερνητική τουρκική εφημερίδα Γενί Σαφάκ σημειώνει ότι η ψήφιση του μνημονίου θα αποτελέσει «μια υπογραφή που θα αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο», καθώς κατοχυρώνει de facto τα δυτικά θαλάσσια σύνορα της Τουρκίας και της δίνει «δικαίωμα βέτο» στην περιοχή της λεγόμενης «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η συμφωνία, που έχει ήδη καταχωρηθεί στα Ηνωμένα Έθνη από το 2020, προβλέπει οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, η οποία όμως επικαλύπτεται με τις διεκδικήσεις Ελλάδας και Κύπρου, προκαλώντας διεθνείς αντιδράσεις από την πρώτη στιγμή.
Ενεργειακά και στρατηγικά κέρδη για την Άγκυρα
Η Άγκυρα βλέπει το μνημόνιο ως εργαλείο ενίσχυσης της επιρροής της:
Στις ενεργειακές έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου (TPAO)να σχεδιάζει γεωλογικές και γεωφυσικές έρευνες στα ύδατα της Λιβύης.
Στη θαλάσσια ασφάλεια και την παρουσία της στην περιοχή.
Στην προσπάθεια να εμφανιστεί ως ρυθμιστικός παίκτης στο λιβυκό πεδίο, όπου δύο αντίπαλες κυβερνήσεις συνεχίζουν να διεκδικούν νομιμοποίηση.
Επαφές Χαφτάρ – Καλίν
Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η συνάντηση του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ με τον επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών Ιμπραήμ Καλίν στην Ανατολική Λιβύη. Σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα, συζητήθηκαν πιθανές συνεργασίες, εξέλιξη που δείχνει ότι η Άγκυρα επιχειρεί να παίξει τον ρόλο του μεσολαβητή ανάμεσα στις αντίπαλες παρατάξεις της χώρας.
Το διπλωματικό αποτύπωμα
Αναλυτές (Bloomberg, DW) εκτιμούν ότι εάν εγκριθεί η συμφωνία, η Τουρκία θα αποκτήσει απεριόριστη πρόσβαση στα λιβυκά ύδατα, ενισχύοντας τον στρατηγικό της έλεγχο στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, μια τέτοια εξέλιξη αναμένεται να πυροδοτήσει νέα ένταση με την Ελλάδα και την Κύπρο, την ώρα που συνεχίζονται οι διεθνείς προσπάθειες για επανέναρξη συνομιλιών στο Κυπριακό.
