Τυπικά το αντιτορπιλικό «Βέλος» κατασκευάστηκε το 1942 και παροπλίστηκε στις 26 Μαρτίου 1991. Επί της ουσίας είναι το πλοίο, πέρα από τα τεχνικά του χαρακτηριστικά, που με «τιμονιέρη» τον κυβερνήτη Νίκο Παππά και άξιους συμπαραστάτες το πλήρωμά τους, αρμένισε στην πολιτική φουρτούνα της δικτατορίας, καταφέρνοντας να γίνει σύμβολο της αντίστασης, ακόμα και στο χώρο που οι δικτάτορες πίστευαν ότι ελέγχουν απόλυτα, δηλαδή τις Ένοπλες Δυνάμεις. Ήταν η πιο «νόμιμη» ανταρσία που έγινε ποτέ, γιατί είχε απέναντί της ένα καθεστώς που παράνομα κάθισε στο σβέρκο του ελληνικού λαού για επτά χρόνια.
Πριν εξελιχθεί η ανταρσία το Βέλος συμμετείχε σε ΝΑΤΟϊκή άσκηση, είχε ελλιμενιστεί στο ηράκλειο Κρήτης και από εκεί απέπλευσε προς την Ιταλία. Ο κυβερνήτης του Νίκος Παππάς, είχε ενημερωθεί ότι είχε προδοθεί το λεγόμενο «κίνημα του ναυτικού» και είχαν συλληφθεί αρκετά στελέχη του. Ήταν αξιωματικοί που στόχευαν στην ανατροπή της δικτατορίας και συνελήφθησαν αφού οι πληροφοριοδότες της δικτατορίας, είχαν εντοπίσει την ύπαρξη και τους στόχους του λεγόμενου «Κινήματος του Ναυτικού της 23ης Μαΐου 1973».
Στις 25 Μαΐου εκδηλώνεται η ανταρσία στο «Βέλος» και ο κυβερνήτης Νίκος Παππάς, συγκέντρωσε στην πρύμνη 278 άτομα πλήρωμα και μας είπε ότι η δικτατορία είχε συλλάβει αξιωματικούς του Πολεμικού Ναυτικού, τους βασάνιζε και τους είχε σε μπουντρούμια και κολαστήρια. Ανακοίνωσε ότι θα πάει στην Ιταλία να ζητήσει πολιτικό άσυλο. Το πλήρωμα τον επιδοκίμασε.
Ακολούθως το ανακοίνωσε στο διοικητή της άσκησης του ΝΑΤΟ τον Τούρκο Μπιρέλ, ο οποίος του ευχήθηκε καλή τύχη(η ακριβής φράση ήταν (good luck Nick). Υπήρχε από την πλευρά του Παππά η επίκληση μίας διάταξης που προέβλεπε την αποχώρηση αν η χώρα βρίσκονταν σε καθεστώς απειλής και κινδύνου εξωτερικού ή εσωτερικού και ερμήνευσε προς τον Τούρκο σαν απειλή το πρόβλημα μέσα στις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις, ειδικά στο ναυτικό.
Το μήνυμα του Ν. Παππά προς τον επικεφαλής της ναυτικής μοίρας του ΝΑΤΟ ήταν: «Πιστοί στη συμμαχία και στον πολιτισμό των λαών μας, ο οποίος έχει θεμελιωθεί επί των αρχών της δημοκρατίας, της προσωπικής ελευθερίας και του σεβασμού των νόμων, όλοι οι Αξιωματικοί και το πλήρωμα (270 άνδρες) του πλοίου μου, ως ένας άνθρωπος, πιστοί στον δοθέντα όρκο μας, με βαθύτατη λύπη εγκαταλείπουμε τις ασκήσεις. Με τη συμπάθεια ολόκληρου του ελεύθερου κόσμου θα παλέψουμε για να επαναφέρουμε τη δημοκρατία στην Ελλάδα. Σας είναι πολύ καλά γνωστό και ιδιαιτέρως στους Αμερικανούς ότι μια συμμορία ιδιοτελών αξιωματικών επέβαλε στην Ελλάδα μια απάνθρωπη και μισητή δικτατορία προ έξη και πλέον ετών. Η σημερινή εξέγερση του Ναυτικού ανταποκρίνεται στα αισθήματα ολόκληρου του λαού της χώρας μας. Ο ελεύθερος κόσμος και ιδιαιτέρως οι χώρες του ΝΑΤΟ πρέπει να αντιληφθούν και τη διάβρωση και την καταστροφή των ενόπλων δυνάμεων στις οποίες στηρίζεται η άμυνα της νοτιοανατολικής πτέρυγας. Σκεφτείτε ότι αυτή τη στιγμή αξιωματικοί εν ενεργεία έχουν συλληφθεί και υφίστανται ταπεινώσεις και κακομεταχείριση από άλλους αξιωματικούς και στρατιώτες της Στρατιωτικής Αστυνομίας».
Περίπου έξι ναυτικά μίλια έξω από το Φιουμιτσίνο στην Ιταλία, το πλοίο άραξε αρόδου, δηλαδή στα ανοιχτά και βγήκε άκατος με αντιπροσωπεία όπου ανακοίνωσε στα διεθνή ΜΜΕ την ανταρσία, που έγινε μεγάλο θέμα στον παγκόσμιο Τύπο. Επίσης δεν επετράπη από το πλήρωμα να επιβιβαστεί στο πλοίο ο πρέσβυς Ροκανάς για να επιχειρήσει να πάρει τον Παππά.
Tην ίδια ώρα γύρω από το «Βέλος» πετούσαν ελικόπτερα της ιταλικής ακτοφυλακής, έπλεαν σκάφη των καραμπινιέρων και το πλήρωμα έβλεπε γύρω από το καράβι φυσαλίδες δηλαδή σημάδι ότι υπήρχαν Ιταλοί βατραχάνθρωποι.
Συλλογικά αποφασίστηκε να βγουν για πολιτικό άσυλο 31 άτομα και οι υπόλοιποι να μείνουν πίσω για να γυρίσει το καράβι και να μην στοχοποιηθούν οι οικογένειές τους, ειδικά οι ναύτες που υπηρετούσαν τη θητεία τους. Οι 31 που βγήκαν ήταν ο κυβερνήτης Νίκος Παππάς, 6 αξιωματικοί, 23 υπαξιωματικοί και ένας ναύτης που επέμενε να πάει μαζί τους.
Στην Ιταλία, πλήθος κόσμου επευφημούσε τους 31 και μετά από διαδικασίες καταθέσεων, έμειναν σε ξενοδοχείο υπό φρούρηση για να μην δεχτούν επιθέσεις Ιταλών φασιστών, υποστηρικτών της δικτατορίας. Το έπραξαν όμως με αναγραφή συνθημάτων ,έξω από το ξενοδοχείο της Ρώμης, όπου μεταφέρθηκαν οι 31. Εκδηλώσεις συμπαράστασης έγιναν τόσο από Ιταλούς, όσο και από Έλληνες φοιτητές που σπούδαζαν στην Ιταλία.
Οι 31 επέστρεψαν στην Ελλάδα με την μεταπολίτευση, ενώ προηγουμένως είχαν εκδηλώσει την πρόθεσή τους να πολεμήσουν ενάντια στην εισβολή του Αττίλα στην Κύπρο, χωρίς όμως να μπορέσουν να μετακινηθούν και να ενταχθούν σε μάχιμη υπηρεσία.
Επιστρέφοντας στην Ελλάδα τους περίμεναν και τους υποδέχτηκαν στο αεροδρόμιο του Ελληνικού με ενθουσιασμό πολιτικοί εξόριστοι που είχαν απελευθερωθεί αναγνωρίζοντας τον αγώνα των στελεχών του Πολεμικού Ναυτικού. Πράγματι η ανταρσία στο Βέλος έδωσε ώθηση στον αντιδικτατορικό αγώνα, με μεγάλη διεθνή δημοσιότητα, ανάγκασε τη δικτατορία να κλείσει τα ξερονήσια, να προχωρήσει σε δημοψήφισμα, να κόψει τις 365.000 δολάρια που εισέπραττε σε ετήσια βάση ο τέως βασιλιάς και να επιχειρήσει φιλελευθεροποίηση με την κυβέρνηση Μαρκεζίνη.
Αναγκαίο να σημειώσουμε επίσης, ότι ήταν ένα ισχυρό ράπισμα που δέχτηκε η δικτατορία, πριν καν γίνει η εξέγερση του Πολυτεχνείου.
