Τις ριζικές αλλαγές στο “υπερήλικο” κληρονομικό δίκαιο παρουσίασε σήμερα η ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης. Με την τιμητική παρουσία του προέδρου της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής ομότιμου καθηγητή και ακαδημαϊκού Απόστολου Γεωργιάδη, ο υπουργός Γιώργος Φλωρίδης μίλησε για ένα νομοσχέδιο που “ξεφεύγει από τα όρια του χαρακτηρισμού του ως σημαντικού.
Είναι πραγματικά ένα άρτιο επιστημονικό επίτευγμα”. Ο υφυπουργός Γιάννης Μπούγας αναφέρθηκε στη μεγάλη σημασία του για την οικονομία και ο κ. Απόστολος Γεωργιάδης ανέπτυξε τις βασικές διατάξεις του κληρονομικού δικαίου.
Αυτές είναι οι καινοτόμες παρεμβάσεις:
Εξ αδιαθέτου διαδοχή
Αυξάνεται το ποσοστό του επιζώντος συζύγου στο 33% όταν κληρονομεί και υπάρχει μόνον ένα παιδί. Αντίθετα όταν τα παιδιά είναι δύο η περισσότερα, τότε ο επιζών σύζυγος κληρονομεί το 25% και τα παιδιά το υπόλοιπο. Αν όμως δεν υπάρχουν παιδιά ο επιζών σύζυγος θα κληρονομεί πριν από τους γονείς (αν υπάρχουν) του ανθρώπου που έφυγε από τη ζωή, από πρώτα ξαδέλφια η άλλους συγγενείς που έχουν κληρονομικό δικαίωμα.
Σύμφωνο συμβίωσης
Τα ίδια δικαιώματα επιζώντος συζύγου έχουν και εκείνοι που έχουν κάνει σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης. Ειδική διάταξη δίνει πλήρες κληρονομικό δικαίωμα στον επιζώντα σύντροφο (όταν δεν υπάρχει σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης), όταν δεν υπάρχουν άλλοι συγγενείς που έχουν κληρονομικό δικαίωμα και η περιουσία του θανόντος προβλεπόταν μέχρι τώρα να καταλήξει στο Δημόσιο. Με τις αλλαγές, η κληρονομιά πάει στον επιζώντα σύντροφο, εφόσον ζούσαν μαζί τουλάχιστον τρία χρόνια. Ο σύντροφος οφείλει να κάνει αίτηση μέσα σε τέσσερις μήνες από τον θάνατο του διαθέτη για να κληρονομήσει τον θανόντα. Ο σύντροφος ενός ανθρώπου που φεύγει από τη ζωή προβλέπεται να χρησιμοποιεί την κοινή τους κατοικία για ένα χρόνο. Αν έχουν μαζί παιδιά τότε μπορεί στο κοινό σπίτι να μείνει η οικογένεια για μεγάλο διάστημα.
Κληρονομικές συμβάσεις
Προβλέπονται δύο είδη κληρονομικών συμβάσεων. Μία κατά την οποία ο διαθέτης κάνει τη σύμβαση ενώ ζει και αφήνει την κληρονομιά του μετά θάνατον. Μέχρι να φύγει από τη ζωή μπορεί να διαχειρίζεται ο ίδιος τα περιουσιακά του στοιχεία. Δεύτερο είδος, η σύμβαση με την οποία ένας που έχει κληρονομικό δικαίωμα παραιτείται από την κληρονομιά εν ζωή για διάφορους λόγους.
Ιδιόχειρες διαθήκες
Διατηρούνται οι ιδιόγραφες διαθήκες . Για να ισχύσουν θα πρέπει να ελεγχθούν για τη γνησιότητά τους με μάρτυρες και πραγματογνώμονες, όταν προσκομίζονται σε συμβολαιογράφο από συγγενείς που δεν είναι παιδιά ή σύζυγοι. Το ίδιο θα γίνεται και όταν προσκομίζονται στο συμβολαιογράφο από παιδιά ή επιζώντα σύζυγο αν έχει περάσει ένας χρόνος από το θάνατο του διαθέτη. Παράλληλα δίνεται η δυνατότητα να μπορεί για πρώτη φορά να συντάσσει διαθήκη πρόσωπο που έχει συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας του.
Τα άτομα με προβλήματα αναπηρίας θα μπορούν με τη βοήθεια της τεχνολογίας (φωνητική υποστήριξη ή άλλη) να συντάσσουν διαθήκη. Αλλη διάταξη απαγορεύει τη διαθήκη σε άτομα που νοσηλεύονται σε νοσοκομείο, οίκους ευγηρίας, ιδρύματα περίθαλψης και άλλα, με κληρονόμους άτομα που υπηρετούν ή έχουν άμεση σχέση με τη διοίκηση αυτών των ιδρυμάτων ή παρέχουν υπηρεσίες σε αυτά. Εισάγεται ο θεσμός της αυτοδίκαιης κληρονομικής ανικανότητας εφόσον υπάρχει προηγούμενη ποινική καταδίκη του κληρονομούμενου κατά της ζωής, υγείας ή γενετήσιας ελευθερίας του διαθέτη .
Αποποιήσεις κληρονομιάς
Με τις νέες διατάξεις, ο κληρονόμος δεν θα επιβαρύνεται οικονομικά με τη δική του περιουσία για τα χρέη της περιουσίας που κληρονομεί. Αυτό θα συμβάλλει καθοριστικά στον περιορισμό των αποποιήσεων κληρονομιών.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης ανέφερε κατά την παρουσίαση:
«Αυτό το έργο το οποίο παρελήφθη από εμάς θεωρούμε ότι ξεφεύγει από τα όρια του χαρακτηρισμού του ως σημαντικού. Είναι πραγματικά ένα άρτιο επιστημονικό επίτευγμα το οποίο πιστεύουμε ότι θα υπηρετήσει την ελληνική κοινωνία και την ελληνική οικονομία για τις επόμενες αρκετές δεκαετίες. Το γεγονός ότι το κληρονομικό δίκαιο σε αυτά τα 80 χρόνια δεν αναθεωρήθηκε σχεδόν καθόλου δείχνει το πόσο αναγκαίο ήταν να γίνει αυτό που παρουσιάζουμε σήμερα». Από την πλευρά του υφυπουργός Ιωάννης Μπούγας αναφέρθηκε στην ουσία των νέων διατάξεων σημειώνοντας μεταξύ άλλων, ότι «το ο δίκαιο οφείλει να προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες. Το νέο κληρονομικό δίκαιο διαδραματίζει σημαντική επιρροή σε κοινωνικές σχέσεις και στην οικονομική ζωή.»
Από την πλευρά του ο υφυπουργός Γιάννης Μπούγας μίλησε για την αναγκαιότητα των αλλαγών. Όπως είπε :
︎Οι αλλαγές θα συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη και θα λειτουργήσουν προς το συμφέρον των πολιτών.
Θα υπάρχουν νέες μορφές οικογένειας.
Επιβάλλεται ο εξορθολογισμός της νόμιμης μοίρας καθώς αποτρέπεται έτσι ο κατακερματισμός επιχειρηματικών μονάδων.
Είναι αναγκαίο να θεσμοθετηθεί ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων.
