Παρά το γεγονός ότι βιώσαμε το μεγαλύτερο πετρελαϊκό σοκ στην ιστορία, οι τιμές του μαύρου χρυσού τους τελευταίους μήνες δεν πλησίασαν ποτέ τα ρεκόρ που είχαν σημειώσει το 2008. Οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ δεν ξεπέρασαν τα υψηλά επίπεδα του 2022. Και, όπως προέβλεψε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, οι τιμές του πετρελαίου όντως έπεσαν “σαν βράχος” μετά τη συμφωνία των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν.
Πώς γίνεται να έπεσαν τόσο έξω όλοι εκείνοι οι ειδικοί και δημοσιογράφοι; – μερικοί από αυτούς προέβλεπαν μάλιστα κορυφές στα 200 δολάρια το βαρέλι. Το σοκ στην προσφορά πετρελαίου ήταν άνευ προηγουμένου, οπότε η ιστορία δεν βοήθησε εδώ. Όμως, ο “παλιός καλός καπιταλισμός” αποδείχθηκε πολύ χρήσιμος, σημειώνει το CNN.
Η αγορά πετρελαίου είναι απίστευτα περίπλοκη και σημαντικά πιο ευέλικτη από ό,τι είχαν προβλέψει ακόμη και οι πιο έμπειροι ειδικοί.
“Οι αγορές τείνουν να λύνουν τα προβλήματα πιο αποτελεσματικά απ’ ό,τι αναμένεται”, δήλωσε στο αμερικανικό δίκτυο ο Πίτερ Τέιλορ τη Macquarie Group. Ωστόσο, σημειώνει το CNN, τα πράγματα είναι ακόμη ρευστά.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν απέκοψε περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, δηλαδή σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς. Συνολικά, η παγκόσμια οικονομία θα χάσει 1,6 δισεκατομμύρια βαρέλια εφοδιασμού πετρελαίου μεταξύ Φεβρουαρίου και Αυγούστου, σύμφωνα με την JPMorgan.
Όλο αυτό το πετρέλαιο που παγιδεύτηκε πίσω από ένα μπαράζ πυραύλων και θαλάσσιες οδούς γεμάτες νάρκες, οδήγησε αρκετούς αναλυτές της αγοράς πετρελαίου να προβλέψουν ότι οι τιμές θα εκτιναχθούν στα 150 ή ακόμη και στα 200 δολάρια μέχρι το καλοκαίρι. Ωστόσο, το αργό τύπου Brent δεν έκλεισε ποτέ πάνω από τα 115 δολάρια, ενώ το αμερικανικό WTI δεν άγγιξε καν τα 113 δολάρια το βαρέλι.
Η μεγάλη προσφορά αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα: σύμφωνα με την JPMorgan, ο πλανήτης εισήλθε στον πόλεμο με το Ιράν έχοντας 407 εκατομμύρια βαρέλια αξιοποιήσιμου πετρελαίου σε αποθήκες. Αυτό παρείχε ένα σημαντικό “μαξιλάρι” για τις τιμές.
Το ίδιο ισχύει και με την ιστορική αποδέσμευση 400 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, η οποία ενίσχυσε περαιτέρω την προσφορά. Παράλληλα, η απόφαση του Τραμπ να άρει τις κυρώσεις στο ρωσικό και ιρανικό πετρέλαιο πρόσθεσε επίσης εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια στην αγορά.
“Η αγορά προσαρμοζόταν επανειλημμένα με τρόπους που εμπόδιζαν τις τιμές να κινηθούν αισθητά υψηλότερα”, δήλωσε η Νατάσα Κανέβα την JPMorgan – μία από τις ελάχιστες αναλύτριες που προέβλεψαν σωστά ότι οι τιμές θα κυμαίνονταν κατά μέσο όρο γύρω στα 100 δολάρια κατά τη διάρκεια της άνοιξης.
Ωστόσο, η Κανέβα είπε ότι δεν περίμενε τα υποτιθέμενα κλειστά Στενά του Ορμούζ να παίξουν κάποιο ρόλο στην ενίσχυση της προσφοράς. Τον τελευταίο μήνα, δεκάδες πλοία απενεργοποίησαν τους πομπούς τους και διέφυγαν κρυφά από τον Περσικό Κόλπο, μεταφέροντας μαζί τους περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα.
Συνδυαστικά, όλα αυτά κατέστησαν το σοκ σημαντικά πιο διαχειρίσιμο για την αγορά, σημειώνει το CNN.
Ζήτηση
Στην άλλη πλευρά, αυτή της ζήτησης, η όρεξη των καταναλωτών για πετρέλαιο μειώθηκε αισθητά περισσότερο τους τελευταίους μήνες απ’ ό,τι προέβλεπε σχεδόν οποιοσδήποτε. Μεταξύ Φεβρουαρίου και Αυγούστου, οι επιπτώσεις από τον πόλεμο στο Ιράν θα έχουν εξαλείψει τη ζήτηση για 800 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, εκτιμά η JPMorgan.
Για αυτό πρέπει να ευχαριστήσουμε κυρίως την Κίνα. Με τα τεράστια προπολεμικά της αποθέματα και τη μαζική στροφή σε εργοστάσια παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα κατά τη διάρκεια του πολέμου, η ζήτηση στην Κίνα μειώθηκε κατά 2,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με την Kpler. Η χώρα πραγματοποίησε επίσης μια τεράστια προσπάθεια για τη μετάβαση στα ηλεκτρικά οχήματα, γεγονός που μείωσε την κινεζική κατανάλωση πετρελαίου κατά 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Αν και οι εταιρείες πετρελαίου έπρεπε και πάλι να καταναλώσουν σημαντικό μέρος των αποθεμάτων τους κατά τη διάρκεια του σοκ στην προσφορά, η λεγόμενη “καταστροφή της ζήτησης” (demand destruction) εμπόδισε την εξάντληση των αποθεμάτων αργού.
Το αν η ισορροπία στην αγορά πετρελαίου επιτεύχθηκε μέσω της μείωσης των αποθεμάτων ή της ζήτησης μπορεί να μην ακούγεται σημαντικό. Όμως για τις τιμές, η διάκριση αυτή έχει τεράστια σημασία, σημείωσε η Κανέβα.
Όταν τα αποθέματα μειώνονται, οι τιμές συνήθως αυξάνονται κατακόρυφα καθώς τα διυλιστήρια ανταγωνίζονται για τη σπάνια προσφορά. Όταν όμως η ζήτηση υποχωρεί, οι τιμές τείνουν να πέφτουν μαζί της.
Παραγωγή
Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας είναι η αξιοσημείωτη αύξηση της παραγωγής κατά τη διάρκεια του πολέμου, ιδίως από τη Βραζιλία και τη Βενεζουέλα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αύξησαν ιδιαίτερα τη δική τους παραγωγή, αλλά λειτούργησαν ως προμηθευτής έσχατης ανάγκης για να βοηθήσουν στην κάλυψη του κενού που άφησε η Μέση Ανατολή. Αυτό βοήθησε στην επίλυση της διαφαινόμενης κρίσης στα καύσιμα αεροσκαφών στην Ευρώπη και της έλλειψης ντίζελ στην Αυστραλία.
Ένας βασικός λόγος για τον οποίο οι τιμές έχουν υποχωρήσει τόσο πολύ τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες είναι η προσδοκία ότι η αύξηση της παραγωγής δεν πρόκειται να αντιστραφεί μόλις ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ – απελευθερώνοντας περίπου 93 εκατομμύρια βαρέλια εγκλωβισμένου αργού, σύμφωνα με την Kpler.
Αν μη τι άλλο, ο κόσμος θα μπορούσε να βρεθεί με πολύ μεγαλύτερη προσφορά από όση χρειάζεται.
Οι χώρες-μέλη του ΟΠΕΚ που μείωσαν την παραγωγή επειδή δεν είχαν πού να αποθηκεύσουν το πετρέλαιό τους, αναμένεται να αρχίσουν να “πλημμυρίζουν” την αγορά.
“Η οικονομική ανάκαμψη της Σαουδικής Αραβίας από τον πόλεμο του Ιράν θα υπερτροφοδοτηθεί από την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου”, δήλωσε ο Τζέισον Τάβεϊ, οικονομολόγος αναδυόμενων αγορών στην Capital Economics. Ο ίδιος προβλέπει επίσης ότι η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ σημαίνει ότι η χώρα θα αυξήσει απότομα τη δική της παραγωγή πετρελαίου τις επόμενες εβδομάδες και μήνες.
Παρά τις προσδοκίες ότι η αύξηση της παραγωγής θα μπορούσε να απαιτήσει αρκετούς μήνες, στην πραγματικότητα θα μπορούσε να συμβεί σημαντικά ταχύτερα, εκτιμά ο Τέιλορ της Macquarie.
“Το complexity bias έχει επιβάλει το αφήγημα ότι η εξομάλυνση της αγοράς πετρελαίου θα μπορούσε να απαιτήσει πολύ χρόνο”, δήλωσε ο Τέιλορ. “Διαφωνούμε”.
Είτε γρήγορα είτε σταδιακά, ο ΔΟΕ αναμένει ότι η αύξηση της παραγωγής θα δημιουργήσει ένα παγκόσμιο πλεόνασμα πετρελαίου ύψους περίπου 5 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα το επόμενο έτος.
Αλλά…
Η προσφορά μπορεί να είναι υψηλότερη από την αναμενόμενη. Η ζήτηση μπορεί να είναι χαμηλότερη. Και μια τεράστια ποσότητα πετρελαίου ενδέχεται να κατακλύσει σύντομα την αγορά. Όμως το πρόβλημα δεν έχει λυθεί – τουλάχιστον όχι ακόμα.
Τα επίπεδα των αποθεμάτων στο Cushing της Οκλαχόμα, τον κόμβο αγωγών των Ηνωμένων Πολιτειών, υποχώρησαν την περασμένη εβδομάδα λίγο κάτω από τα 19 εκατομμύρια βαρέλια, στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Αύγουστο του 2014. Το επίπεδο αυτό βρίσκεται κάτω από τα “operational stress levels”, όπου καθίσταται δύσκολο να δημιουργηθεί επαρκής πίεση για τη μεταφορά πετρελαίου μέσω των αγωγών προς τα διυλιστήρια που το έχουν ανάγκη.
Με τις τιμές να επιστρέφουν στα προπολεμικά επίπεδα, η αγορά προεξοφλεί σίγουρα ότι τα επίπεδα των αμερικανικών αποθεμάτων δεν θα αποτελέσουν σοβαρό πρόβλημα. Όμως, μια συμφωνία με το Ιράν που θα επιτρέψει σε αυτά τα βαρέλια να επιστρέψουν, και η πραγματική αναπλήρωση των αποθεμάτων, είναι δύο διαφορετικά πράγματα.
“Η επιστροφή των βαρελιών είναι μια διαφορετική πρόκληση από την επίτευξη μιας συμφωνίας”, σημείωσε ο Αλαν Γκέλντερ της Wood Mackenzie.
Ο Γκέλντερ προβλέπει ότι το 90% της προπολεμικής παραγωγής θα μπορούσε να επιστρέψει εντός έξι μηνών, αλλά η επιστροφή στην κανονικότητα θα μπορούσε να απαιτήσει “σημαντικά περισσότερο χρόνο”.
Παράλληλα, η Κίνα και άλλες χώρες που άντλησαν μεγάλες ποσότητες από τα αποθέματά τους θα θέλουν πιθανότατα να τα αναπληρώσουν, σημειώνει η Oxley. Αυτό θα μπορούσε να επαναφέρει μεγάλο μέρος της ζήτησης αργότερα φέτος και εντός του 2027.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Oxley εκτιμά ότι το μεγαλύτερο μέρος των θετικών ειδήσεων έχει ήδη αποτυπωθεί στην αγορά πετρελαίου και οι τιμές δεν έχουν πολλά περιθώρια περαιτέρω πτώσης από εδώ και στο εξής.
Ωστόσο, αυτή η αγορά συνεχίζει να διαψεύδει τις προσδοκίες.
Πώς διαχειρίζεται ένας trader πετρελαίου όλες αυτές τις εκπλήξεις; “Πρέπει να είσαι ευέλικτος”, δήλωσε ο Τέιλορ.
