Στο έλεος του Θεού, αφού δεν έχουν καμία υποστήριξη από τους πλοιοκτήτες – Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές που επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν τον ταχέως αυξανόμενο αριθμό περιπτώσεων εγκατάλειψης ναυτικών και πλοίων είναι αδύναμες.
Το 2021, οι αρχές κατέγραψαν “μια ανησυχητική έξαρση” στις περιπτώσεις πλοίων και πληρωμάτων που εγκαταλείφθηκαν από τους πλοιοκτήτες στον απόηχο της πανδημίας Covid. Η τάση αυτή συνεχίστηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του 2022, το οποίο κατέληξε να είναι η χειρότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ. Συνολικά 1.555 ναυτικοί και 113 πλοία εγκαταλείφθηκαν φέτος, ο υψηλότερος αριθμός περιπτώσεων από την έναρξη της καταγραφής.
Μετά την έξαρση των περιπτώσεων εγκατάλειψης στον απόηχο της πανδημίας Covid 19 το 2021, ο αριθμός των πλοίων και πληρωμάτων που εγκαταλείπονται χωρίς υποστήριξη από τους πλοιοκτήτες συνέχισε να αυξάνεται φέτος.
Σύμφωνα με την κοινή βάση δεδομένων που διατηρεί ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, καταγράφηκαν στη βάση δεδομένων 713 περιστατικά εγκατάλειψης από την ίδρυσή της το 2004, που αφορούσαν 9.971 ναυτικούς. Από αυτά τα περιστατικά, οι 305 περιπτώσεις επιλύθηκαν, 151 περιπτώσεις αμφισβητήθηκαν και 50 περιπτώσεις ήταν ανενεργές. Υπάρχουν ακόμη 207 ανεπίλυτες περιπτώσεις στη βάση δεδομένων.
Σύμφωνα με τη Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας, ένας ναυτικός θεωρείται εγκαταλελειμμένος όταν ο πλοιοκτήτης δεν καλύπτει το κόστος του επαναπατρισμού και έχει αφήσει τον ναυτικό χωρίς την απαραίτητη υποστήριξη ή έχει “με άλλο τρόπο μονομερώς διακόψει τους δεσμούς του με τον ναυτικό, συμπεριλαμβανομένης της μη καταβολής των συμβατικών μισθών για περίοδο τουλάχιστον δύο μηνών”.
Όπως επισημαίνει η Lloyd’s List, ενώ τέτοιες περιπτώσεις ήταν σχετικά σπάνιες στο παρελθόν, από το 2017 ο αριθμός των περιπτώσεων άρχισε να αυξάνεται δραματικά.
Και παραθέτει στοιχεία:
Από το 2011 έως το 2016, ο αριθμός των περιπτώσεων ανά έτος κυμαινόταν από 12 έως 19. Όμως το 2017 αναφέρθηκαν 55 περιπτώσεις και μέχρι το 2019 ο αριθμός αυτός είχε αυξηθεί σε 74. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός περιέγραψε το άλμα ρεκόρ στα 95 κρούσματα στον απόηχο του Covid 19 πέρυσι ως “ανησυχητική έξαρση”. Αλλά οι ελπίδες ότι η τάση θα υποχωρούσε μαζί με την πανδημία αποδείχθηκαν υπερβολικά αισιόδοξες.
Ο καθηγητής Διοίκησης Ναυτιλιακών Επιχειρήσεων στο Τμήμα Ναυτιλιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς Ιωάννης Θεοτοκάς σχολιάζει: «Το 2022 ο αριθμός των εγκαταλελειμμένων ναυτικών αυξήθηκε σε 1.555, που είναι ο υψηλότερος αριθμός περιπτώσεων από την έναρξη της καταγραφής. Αυτή η ανησυχητική αύξηση μας υπενθυμίζει ότι οι ναυτικοί είναι μετανάστες που, σε αντίθεση με τους εργαζόμενους που μεταναστεύουν σε μια ξένη χώρα, μεταναστεύουν, ουσιαστικά, μέσα στην παγκόσμια αγορά, όπου πολύ συχνά δεν υπάρχει υποκατάστατο των εθνικών αγορών όσον αφορά την κοινωνική πολιτική και τους νόμους που διέπουν την εργασία» και προσθέτει:
«Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, μια κοινή ομάδα εργασίας ΙΜΟ/ILO συμφώνησε μια νέα σειρά κατευθυντήριων γραμμών για την αντιμετώπιση της αύξησης των περιπτώσεων εγκατάλειψης που αναφέρονται». Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές, ωστόσο, «είναι προαιρετικές και μη δεσμευτικές και προσθέτουν ελάχιστα στις υφιστάμενες απαιτήσεις που θεσπίζονται στο πλαίσιο της MLC, 2006».
Οι κατευθυντήριες γραμμές βασίζονται στα διεθνή εργασιακά πρότυπα της ILO, ιδίως στη Σύμβαση Ναυτικής Εργασίας του 2006 , η οποία απαιτεί από τα κράτη σημαίας να διασφαλίζουν την ύπαρξη συστήματος οικονομικής ασφάλειας για τα πλοία. Ενθαρρύνουν επίσης τα κράτη λιμένων να δίνουν ιδιαίτερη προσοχή σε αυτή την οικονομική ασφάλεια κατά τη διάρκεια των επιθεωρήσεων των ξένων πλοίων που επισκέπτονται τους λιμένες τους.
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές, ωστόσο, είναι εθελοντικές και μη δεσμευτικές και προσθέτουν ελάχιστα στις υφιστάμενες απαιτήσεις που θεσπίζονται στο πλαίσιο της σύμβασης MLC, 2006. Από τις περιπτώσεις που αναφέρθηκαν το 2022, μόνο 15 αφορούσαν κράτη σημαίας που δεν είχαν επικυρώσει την MLC, 2006.
Μετά την έναρξη ισχύος, στις 18 Ιανουαρίου 2017, των τροποποιήσεων του 2014 στην MLC, 2006 σχετικά με την οικονομική ασφάλεια σε περιπτώσεις εγκατάλειψης, 426 περιπτώσεις εγκατάλειψης αναφέρθηκαν στην κοινή βάση δεδομένων του ΙΜΟ/ILO.
Σύμφωνα με τον κ. Hammond, οι νέες κατευθυντήριες γραμμές είναι αδύναμες, μη νομικά δεσμευτικές, φιλοδοξίες και εντελώς ανεφάρμοστες.
