Του Παναγιώτη Στάθη
Με βασική παραδοχή πως εν τέλει δε θα γίνουν συγχωνεύσεις διοικητικών δικαστηρίων (άρα ούτε κατάργηση περιφερειακών Πρωτοδικείων) που αποτελούσε κόκκινο πανί για Διοικητικούς Δικαστές και Δικηγόρους, προχωρεί προς τη Βουλή το νομοσχέδιο για την αλλαγή του δικαστικού χάρτη στη Διοικητική Δικαιοσύνη. Οι επιμέρους ενστάσεις από τους ενδιαφερόμενους για την “κινητικότητα” (μεταθέσεις) δικαστών και τις δίκες τηλεματικής (σ.σ εξ αποστάσεως) δεν ανακόπτουν την πορεία προς την ψήφιση ενός νομοσχεδίου που εντάσσεται στα προαπαιτούμενα για τις εκταμιεύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης.
Οι καταργήσεις
Για να γίνει όμως αυτό έπρεπε προηγουμένως να απορριφθεί επί της ουσίας το πόρισμα της αποκαλούμενης επιτροπής Πικραμένου (της ομάδας εργασίας που συγκροτήθηκε υπό τον αντιπρόεδρο του ΣτΕ) και προέβλεπε την κατάργηση 14 διοικητικών πρωτοδικείων (υπό τη μορφή της μετατροπής τους σε δικαστήρια τηλεματικής, δηλαδή για δίκες που οι διάδικοι θα συνδέονται με ηλεκτρονικά μέσα με τη βάση του δικαστηρίου που θα βρίσκεται αλλού) και 1 διοικητικού Εφετείου.
Τα προτεινόμενα – προς μετατροπή σε τηλεματικής και κατάργησης της φυσικής έδρας Πρωτοδικεία ήταν : 1. ΔΠ Λαμίας , 2. ΔΠ Λιβαδειάς, 3. ΔΠ Χαλκίδας , 4. ΔΠ Βόλου, 5. ΔΠ Τρικάλων, 6. ΔΠ Πύργου, 7. ΔΠ Αγρινίου, 8. ΔΠ Μεσολογγίου, 9. ΔΠ Κορίνθου, 10. ΔΠ Καλαμάτας, 11. ΔΠ Ναυπλίου, 12. ΔΠ Σερρών, 13. ΔΠ Βέροιας, 14. ΔΠ Χανίων
Για τον δεύτερο βαθμό η κατάργηση αφορούσε το Διοικητικό Εφετείο Τρίπολης.
Οι αντιδράσεις
Οι αντιδράσεις ήταν σφοδρές από τους διοικητικούς δικαστές και τους δικηγόρους.
Χαρακτηριστικά οι δικηγόροι έλεγαν πως “θεωρείται επιβεβλημένη τη λειτουργία Διοικητικού Πρωτοδικείου στην έδρα κάθε πολιτικού Πρωτοδικείου, όπως επιβάλει άλλωστε και η αρχή της τοπικής εγγύτητας του πολίτη προς τον φυσικό δικαστή”.
Το μοντέλο που επιλέγεται (και ονομάζεται ατύπως δικαστικός Καλλικράτης) θεωρείται πως είναι μια πιλοτική διαδικασία πάνω στην οποία θα πατήσουν κι άλλες αλλαγές τόσο στη Δικαιοσύνη (ποινική, πολιτική) όσο και στην παιδεία ή την υγεία. Μετρώντας τις αντιδράσεις η κυβέρνηση επέλεξε αντί να κλείσει μικρά περιφερειακά δικαστήρια, να τα “δυναμώσει” μεταφέροντας δικαστηριακή ύλη από τα υπερφορτωμένα δικαστήρια της Αθήνας. Αυτό προφανώς έχει διπλό κέρδος.
Έτσι:
– Όλες οι ασφαλιστικές υποθέσεις του ΕΦΚΑ, πλέον δεν θα δικάζονται στο δικαστήριο της έδρας του φορέα, αλλά στον τόπο διαμονής του ασφαλισμένου. Με αυτό τον τρόπο αφενός μειώνεται ο υπέρμετρος φόρτος των δικαστηρίων της Αθήνας και δίνεται ύλη στα περιφερειακά δικαστήρια.
– Προσαρμόζεται η αρμοδιότητα των δικαστηρίων (που είχε σχεδιαστεί τις δεκαετίες 1970 και 80) στα Καλλικρατικά όρια των δήμων χωρίς όμως να προχωρεί σε καταργήσεις δικαστηρίων .
– Παράλληλα αναπροσαρμόζει αρμοδιότητες στα μεγάλα Δικαστήρια Αθήνας και Πειραιά. Εν ολίγοις αφαιρεί όλο το παραλιακό μέτωπο απο τα όρια του Πειραιά έως το Σούνιο από την αρμοδιότητα της Αθήνας και περνάει σε αυτή του Διοικητικού Δικαστηρίου Πειραιά όπως και “τους δήμους της περιφερειακής ενότητας Δυτικής Αττικής (δήμοι Ελευσίνας, Μάνδρας – Ειδυλλίας, Μεγαρέων, Φυλής και Ασπροπύργου), ii) στον δήμο Χαϊδαρίου της περιφερειακής ενότητας Δυτικού Τομέα του Νομού Αττικής, iii) στους δήμους Κορυδαλλού της περιφερειακής ενότητας Πειραιώς και Ταύρου της περιφερειακής ενότητας Νοτίου Τομέα της Περιφέρειας Αττικής”.
– Θα γίνουν μετακινήσεις δικαστικών λειτουργών (σε δεύτερο χρόνο) ώστε να στελεχωθούν τα δικαστήρια που θα έχουν πλέον μεγαλύτερες ανάγκες.
– Δημιουργούνται δικαστήρια τηλεματικής (δίκες εξ αποστάσεως) με πιλοτική εφαρμογή την διετία 2024- 26 και εν συνεχεία θα επεκταθούν σε όλη την επικράτεια. Η βασική ιδέα είναι ότι οι μεταβατικές έδρες των δικαστηρίων θα μετατρέπονται σε δικαστήρια τηλεματικής . Δηλαδή εκεί θα συγκεντρώνονται οι διάδικοι και το δικαστήριο με ηλεκτρονικά μέσα θα συνδέεται μαζί τους στην έδρα του δικαστηρίου.
Διαφωνίες
Για τα δυο τελευταία θέματα αντιδρούν οι Διοικητικοί Δικαστές που στην πρόσφατη γενική τους συνέλευση εξέδωσαν ψήφισμα που αναφέρει “απορρίπτουμε κατηγορηματικά τις διατάξεις του νομοσχεδίου… οι οποίες προαναγγέλλουν (Παράρτημα Ι.5.2.) την κινητικότητα των δικαστών τη μετατροπή κυρίων εδρών διοικητικών δικαστηρίων σε δικαστικούς σταθμούς τηλεματικής”.
Παράλληλα ο πρόεδρος της Ολομέλειας των δικηγορικών συλλόγων Δημ. Βερβεσός, μιλώντας στην ίδια συνέλευση, είπε: “…Είναι ατυχές η Κυβέρνηση επέλεξε τη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων, ως πρόσφορο έδαφος πειραματισμών για την προώθηση του δικαστικού Καλλικράτη, που απεργάζεται. Με τις προτεινόμενες διατάξεις, που έχουν τεθεί σε διαβούλευση, προκρίνεται η σταδιακή αναθεώρηση του δικαστικού χάρτη της Διοικητικής Δικαιοσύνης, ιδίως, μέσω του νομικού σολοικισμού των “δικαστικών σταθμών τηλεματικής”. Προβλέπεται, μάλιστα, ότι μετά την διετή δοκιμαστική περίοδο, όλες οι μεταβατικές έδρες των Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων, θα μετατραπούν οριστικά σε δικαστικούς σταθμούς τηλεματικής!”
