Από την παρακάτω ανάρτηση του Ολλανδού επικεφαλής του Frontex Στρατηγού κ. Hans Leijtens έγινε αντιληπτό ότι εδώ και πολύ καιρό είχε “στοχοποιηθεί” και ο μηχανισμός επιστροφών αλλοδαπών προσώπων από την Ε.Ε. στις χώρες προέλευσης, που θέτει ο Οργανισμός στη διάθεση των κρατών μελών ΕΕ, ως ύστατο μέτρο αποθάρρυνσης της μη νόμιμης μετανάστευσης.
Πιο συγκεκριμένα, το 2016, αρκετοί Σύροι πρόσφυγες έφτασαν στο ελληνικό νησί της Μήλου. Αφού μεταφέρθηκαν στο νησί της Λέρου, εξέφρασαν την επιθυμία τους να υποβάλουν αίτηση για διεθνή προστασία. Ωστόσο, μετά από κοινή επιχείρηση επιστροφής που πραγματοποιήθηκε από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) και την Ελλάδα, μεταφέρθηκαν στην Τουρκία. Από εκεί πήγαν στο Ιράκ, όπου μένουν έκτοτε.
Καθώς οι καταγγελίες τους στον Υπεύθυνο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων του Frontex σχετικά με την επιστροφή τους στην Τουρκία δεν ήταν επιτυχείς, αυτοί οι πρόσφυγες άσκησαν αξίωση για αποζημίωση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας ποσό άνω των €96.000 για υλική ζημιά και ποσό €40.000 ευρώ για ηθική βλάβη, λόγω της εικαζόμενης παράνομης συμπεριφοράς του Frontex πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την επιχείρηση επιστροφής.
Κατά την άποψή τους, εάν ο Frontex δεν είχε παραβιάσει τις υποχρεώσεις του σχετικά με την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο της επιχείρησης επιστροφής, δεν θα είχαν επιστραφεί παράνομα στην Τουρκία και θα είχαν λάβει τη διεθνή προστασία που δικαιούνταν, την εθνικότητά τους και την κατάσταση στη Συρία κατά τον κρίσιμο χρόνο.
Ειδικότερα, ο Frontex παραβίασε την αρχή της μη επαναπροώθησης, το δικαίωμα στο άσυλο, την απαγόρευση της συλλογικής απέλασης, τα δικαιώματα του παιδιού, την απαγόρευση ταπεινωτικής μεταχείρισης, το δικαίωμα στη χρηστή διοίκηση και στην αποτελεσματική ένδικη προστασία.
Με τη σημερινή του απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απορρίπτει την αγωγή τους.
Η υποτιθέμενη συμπεριφορά του Frontex δεν μπορεί να προκάλεσε άμεσα τη ζημία που υποτίθεται ότι υπέστησαν, δηλαδή τα έξοδα που υποβλήθηκαν από αυτούς τους Σύρους πρόσφυγες στην Τουρκία και το Ιράκ, ούτε τα συναισθήματα αγωνίας τους που συνδέονται, μεταξύ άλλων, με την πτήση επιστροφής στην Τουρκία.
Όσον αφορά τις επιχειρήσεις επιστροφής, καθήκον του Frontex είναι μόνο να παρέχει τεχνική και επιχειρησιακή υποστήριξη στα κράτη μέλη. Ωστόσο, είναι τα κράτη μέλη που είναι τα μόνα αρμόδια να αξιολογούν την ουσία των αποφάσεων επιστροφής και να εξετάζουν τις αιτήσεις διεθνούς προστασίας. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω πρόσφυγες είναι ανακριβείς στο μέτρο που ισχυρίζονται ότι, αλλά για τις υποτιθέμενες αποτυχίες της Frontex, δεν θα είχαν επιστραφεί παράνομα στην Τουρκία και δεν θα είχαν υποστεί την επικαλούμενη υλική και ηθική ζημία, δεδομένου ότι θα είχαν λάβει την διεθνούς προστασίας που επιθυμούσαν, δεδομένης της κατάστασης στη Συρία.
Επιπλέον, η προβαλλόμενη υλική και ηθική ζημία, που σχετίζεται, πρώτον, με τα έξοδα ενοικίασης και επίπλωσης καταλυμάτων στην Τουρκία, η αμοιβή των λαθροδιακινητών για το ταξίδι στο Ιράκ και τα έξοδα που συνδέονται με την καθημερινή ζωή εκεί, και, δεύτερον, τα συναισθήματα φόβου και οδύνης που συνδέονται με το εξαιρετικά δύσκολο και επικίνδυνο ταξίδι τους στο Ιράκ, δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι προκύπτουν άμεσα από την υποτιθέμενη συμπεριφορά του Frontex.
Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι εν λόγω πρόσφυγες δεν προσκόμισαν αποδεικτικά στοιχεία επαρκώς άμεσης αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της εικαζόμενης ζημίας και της συμπεριφοράς για την οποία κατηγορείται ο Frontex.
