Παράλληλα, πλέον θα προβλέπεται υποχρεωτική υποβολή δήλωσης σχετικά με τον καθαρισμό οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων από ξερόχορτα, σκουπίδια και άλλα. Οι συναρμόδιοι φορείς θα έχουν τη δυνατότητα «έξυπνων» ελέγχων, ενώ για όσους παρανομούν ο καθαρισμός θα γίνεται από τις κρατικές ή δημοτικές υπηρεσίες και θα επιβάλλεται ειδικό τέλος (θα είναι ανάλογο του μεγέθους του χώρου), όπως και ποινικές κυρώσεις αν έχει προηγηθεί ψευδής δήλωση.
Εξάλλου το Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας θα έχει πλέον την αρμοδιότητα να ελέγχει αν και οι δήμοι και οι περιφέρειες έχουν τηρήσει τις αντίστοιχες υποχρεώσεις τους, για την προστασία των πολιτών ολοκληρώνοντας τους καθαρισμούς (φρεατίων, χώρων από χόρτα κ.ο.κ.) και τα αντιπυρικά και αντιπλημμυρικά έργα, με την πρόβλεψη αυστηρών κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Στην τελευταία περίπτωση, το υπουργείο θα έχει τη δυνατότητα να αναθέτει σε άλλα υπουργεία και υπηρεσίες την υλοποίηση των έργων ή και να τους δίνει τον χαρακτήρα του κατεπείγοντος για την αποφυγή γραφειοκρατικών διαδικασιών.
Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης ότι το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης αναδιοργανώνει τις δομές και τις αρμοδιότητές του στο στάδιο της πρόληψης και της εκδήλωσης έκτακτης ανάγκης. Πλέον θα έχει τη δυνατότητα, μέσω του 112, να απαγορεύει την κυκλοφορία, να αναστέλλει εκδηλώσεις και την υποχρέωση μετάβασης των εργαζομένων στις δουλειές τους, να ανακαλεί άδειες, να επιτάσσει μηχανήματα, να κλείνει σχολεία κ.ά. για να προστατεύσει το κοινωνικό σύνολο.
Ειδικοί φορείς, όπως η ΕΜΥ, το Εθνικό Αστεροσκοπείο, ο ΟΑΣΠ και πολλοί άλλοι πλέον θα υπάγονται στο συγκεκριμένο υπουργείο και μαζί με άλλους επιστημονικούς φορείς θα συμμετέχουν σε επιτροπή εκτίμησης κινδύνου που θα συσταθεί και θα ασχολείται με την παρακολούθηση επικίνδυνων φυσικών φαινομένων, την εκτίμηση των κινδύνων για τους ανθρώπους και τις υποδομές, την εκτίμηση της διαβάθμισης κατάστασης ετοιμότητας του κρατικού μηχανισμού και τη λήψη προληπτικών μέτρων.
Στις προβλέψεις περιλαμβάνονται και η άμεση απελευθέρωση πόρων για πρόληψη προσωπικού όπου είναι αναγκαίο, παράκαμψη των διαδικασιών και ό,τι χρειάζεται για να αποκαθίσταται η κανονικότητα. Όσον αφορά το προσωπικό, οι διευθύνσεις τμημάτων των αρμόδιων υπηρεσιών σε κάθε γωνιά της χώρας θα στελεχωθούν υποχρεωτικά με παράγοντες ειδικών προσόντων που θα βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ) για κάθε συμβάν πολιτικής προστασίας στην εδαφική τους περιφέρεια.
Επιπλέον, στο νέο νομοσχέδιο προβλέπονται, μεταξύ άλλων, η δυνατότητα προληπτικών επιτάξεων μηχανημάτων και υπηρεσιών, η σύσταση ειδικής θέσης συντονιστή διάσωσης εγκλωβισμένων στο ΕΣΚΕΔΙΚ, η σύνταξη προτύπων αντιμετώπισης κινδύνου ανά είδος (πυρκαγιά, πλημμύρες κ.ά.) για πολίτες και στελέχη του εθνικού μηχανισμού, αλλά και η δημιουργία -ανά περιφέρεια- μητρώου μηχανημάτων έργου και χειριστών στη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας με υποχρέωση διακριτού ωραρίου ανά φορέα για την αντιμετώπιση κινδύνου Πολιτικής Προστασίας από το ΕΣΚΕΔΙΚ.
Πρόβλεψη υπάρχει και για τους παραχωρησιούχους (όπως η Αττική οδός), οι οποίοι θα είναι πλέον υποχρεωμένοι να ενημερώνουν για συμβάντα μέσω συνδέσμου που θα ορίσουν με το ΕΣΚΕΔΙΚ, να συντρέχουν τις δυνάμεις Πολιτικής Προστασίας, αλλά και για τη μίσθωση δωματίων και τουριστικών καταλυμάτων για να καλυφθούν ανάγκες στέγασης πολιτών που θα προκύπτουν.
