Στις 22 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD) όπου οι συμμετέχοντες προέβλεψαν συνεχή αύξηση του θαλάσσιου εμπορίου, με κινητήρια δύναμη τη ζήτηση για χύδην εμπορεύματα, φυσικό αέριο, πετρέλαιο και εμπόριο εμπορευματοκιβωτίων, αλλά παρά τις θετικές προοπτικές, διάφοροι αρνητικοί κίνδυνοι, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι οικονομικές αβεβαιότητες, θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αναπτυξιακή πορεία.
Οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού αποτελούν σημαντικές απειλές. Οι αυξημένες εντάσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διαταραχές της προσφοράς στις παγκόσμιες αγορές εμπορευμάτων, επηρεάζοντας ιδιαίτερα τις ναυτιλιακές διαδρομές πετρελαίου και σιτηρών.
«Ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι διαδρομές της Διώρυγας του Σουέζ και της Ερυθράς Θάλασσας θα μπορούσαν να διαταράξουν τις εμπορικές ροές και να ανεβάσουν τις τιμές στο εγγύς μέλλον. Οι οικονομικοί παράγοντες μπορούν επίσης να επηρεάσουν το θαλάσσιο εμπόριο. Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές επηρεάζονται τόσο από καθοδικούς όσο και από ανοδικούς παράγοντες. Στους καθοδικούς κινδύνους περιλαμβάνονται η υποτονική ανάκαμψη στις μεγάλες παγκόσμιες αγορές, οι αυστηρές νομισματικές πολιτικές και οι εμπορικές εντάσεις. Οι ανοδικοί παράγοντες περιλαμβάνουν την προβλεπόμενη ανάκαμψη του παγκόσμιου εμπορίου, τις ισχυρές εξαγωγικές επιδόσεις στις μεγάλες ασιατικές οικονομίες και τις πιθανές μειώσεις των επιτοκίων στις Ηνωμένες Πολιτείες” επισημαίνουν οι αναλυτές του ναυλομεσιτικού οίκου Xclusiv Shipbrokers και συνεχίζουν:
«Η σχέση μεταξύ του θαλάσσιου εμπορίου και του παγκόσμιου ΑΕΠ έχει εξελιχθεί. Ενώ ο όγκος του θαλάσσιου εμπορίου έχει γενικά αυξηθεί σχεδόν το ίδιο γρήγορα με το παγκόσμιο ΑΕΠ τα τελευταία χρόνια (το 2023, ο όγκος του θαλάσσιου εμπορίου αυξήθηκε κατά 2,4 % και η παραγωγή του ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,7 %), η συσχέτιση αυτή έχει αλλάξει. Παράγοντες όπως ο εμπορικός προστατευτισμός, η περιφερειοποίηση και η μεταστέγαση της παραγωγής έχουν συμβάλει σε αυτή τη μεταβολή. Η Κίνα και τα δυτικά έθνη δίνουν προτεραιότητα στην εγχώρια ενεργειακή ανθεκτικότητα.
Η Κίνα επεκτείνει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ οι ΗΠΑ και η ΕΕ εφαρμόζουν πολιτικές για τη μείωση των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων.
Για τη στήριξη των εγχώριων βιομηχανιών χρησιμοποιούνται εμπορικά μέτρα όπως δασμοί και επιδοτήσεις. Οι πολιτικές αυτές αποσκοπούν στην προστασία των τοπικών παραγωγών και στον μετριασμό του διεθνούς ανταγωνισμού, με δυνητικό αντίκτυπο στο παγκόσμιο εμπόριο και τις θαλάσσιες μεταφορές”.
Σύμφωνα με την UNCTAD, το μέλλον του θαλάσσιου εμπορίου εξαρτάται από μια σύνθετη αλληλεπίδραση παραγόντων. Οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, οι οικονομικές αβεβαιότητες και οι διαρθρωτικές αλλαγές στην παγκόσμια οικονομία θα συνεχίσουν να διαμορφώνουν το τοπίο του θαλάσσιου εμπορίου. Ενώ οι προοπτικές παραμένουν θετικές, η ικανότητα του θαλάσσιου εμπορίου να διατηρήσει την αναπτυξιακή του πορεία θα εξαρτηθεί από τον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθούν αυτοί οι παράγοντες.
Λίγες ημέρες αργότερα, οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στα ουκρανικά λιμάνια έρχονται να επιβεβαιώσουν την πρόβλεψη της UNCTAD ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί να διαταράσσει τις εμπορικές ροές και να αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για την ανάπτυξη του θαλάσσιου εμπορίου.
Από τον Σεπτέμβριο του 2024, πέντε πλοία έχουν πληγεί από ρωσικούς πυραύλους, υπογραμμίζοντας τους συνεχιζόμενους κινδύνους που αντιμετωπίζει το θαλάσσιο εμπόριο στην περιοχή.
“Οι επιθέσεις αυτές θα μπορούσαν να διαταράξουν το 1% των παγκόσμιων εξαγωγών ξηρού χύδην φορτίου, οδηγώντας σε πιθανή αύξηση των τιμών των τροφίμων. Οι εξαγωγές σιτηρών της Ουκρανίας παραμένουν ζωτικής σημασίας παρά τις προκλήσεις. Παρά την αντιμετώπιση των ρωσικών επιθέσεων, η Ουκρανία συνέχισε να εξάγει σιτηρά και άλλα γεωργικά προϊόντα μέσω ενός παράκτιου διαδρόμου” αναφέρουν οι αναλυτές:
“Ωστόσο, η εξάρτηση από αυτόν τον διάδρομο, ο οποίος υπόκειται σε περιορισμένες θαλάσσιες διαδρομές και πιθανές πυραυλικές απειλές, καθιστά τις ουκρανικές εξαγωγές ευάλωτες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ουκρανία και οι γειτονικές χώρες εργάζονται για την αναζωογόνηση του εμπορίου στην περιοχή, εστιάζοντας στη λειτουργική ικανότητα των ουκρανικών λιμένων. Η εξάρτηση του κόσμου από τα ουκρανικά σιτηρά έχει μειωθεί, αλλά η αντικατάσταση των όγκων τους θα εξακολουθήσει να αποτελεί πρόκληση. Ο περιορισμένος αριθμός των μεγάλων εξαγωγέων αραβοσίτου και η τεταμένη παγκόσμια προσφορά σιταριού καθιστούν τις εξαγωγές της Ουκρανίας ιδιαίτερα σημαντικές”.
