Γράφει ο Νίκος Ι. Σπανός
Ναύαρχος ΛΣ-ΕΛΑΚΤ (εα),
Πρώην Δ/ντής Λιμένων – Λιμενικής Πολιτικής & Λιμενικής Αστυνομίας,
Διεθνής Πραγματογνώμονας Επιστημών Ναυτιλίας
🔱 Αλιεία υπό Ψηφιακή Πολιορκία: Η Νέα Ευρωπαϊκή Νομοθεσία, τα Ρήγματα στην Εφαρμογή και το Επιχειρησιακό Στοίχημα της Επόμενης Μέρας
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενέκρινε πρόσφατα ένα εκτεταμένο θεσμικό πλαίσιο για τον εκσυγχρονισμό του Κοινοτικού Συστήματος Ελέγχου της Αλιείας, με έμφαση στην ψηφιακή καταγραφή όλων των αλιευμάτων, στη διαφάνεια της εφοδιαστικής αλυσίδας και στην εναρμόνιση των πρακτικών ελέγχου μεταξύ των κρατών-μελών.
Η εναρμόνιση αυτή μεταφράζεται σε υποχρεωτική ζύγιση των αλιευτικών προϊόντων κατά την εκφόρτωση, με ευθύνη του κυβερνήτη κάθε σκάφους, και χρήση πιστοποιημένων ζυγιστικών συστημάτων, σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση 65/23344/2024 (ΦΕΚ Β’ 789). Η καταγραφή διενεργείται πλέον σε ψηφιακό “Μητρώο Ζύγισης”, ενώ η διαδικασία ελέγχεται από τις Λιμενικές Αρχές και τη Γενική Διεύθυνση Αλιείας.
✅ Πλεονεκτήματα:
- Ψηφιοποίηση και ιχνηλασιμότητα: Ενισχύεται η ασφάλεια της διακίνησης αλιευμάτων, περιορίζεται η παράνομη αλιεία και εξασφαλίζεται η ποιοτική πιστοποίηση.
- Εναρμόνιση κανόνων εντός Ε.Ε.: Μειώνεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός και εξισώνονται οι υποχρεώσεις των επαγγελματιών αλιέων σε όλα τα κράτη-μέλη.
- Προστασία ιχθυαποθεμάτων: Η συστηματική ζύγιση επιτρέπει την ακριβέστερη καταγραφή αποθεμάτων και συμβάλλει στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα.
- Αποτελεσματικότερη εποπτεία: Οι Λιμενικές Αρχές έχουν πλέον στη διάθεσή τους ένα πιο σαφές εργαλείο ελέγχου και αξιολόγησης συμμόρφωσης.
⚠️ Μειονεκτήματα και Επιφυλάξεις:
- Αύξηση διοικητικού βάρους για τους επαγγελματίες αλιείς, ιδιαίτερα στα μικρότερα σκάφη και απομονωμένα λιμάνια.
- Τεχνικές προκλήσεις εφαρμογής σε σημεία χωρίς σταθερές υποδομές ή ψηφιακό εξοπλισμό.
- Κίνδυνος γραφειοκρατικής εμπλοκής: Ένα σύστημα σχεδιασμένο για μεγάλους αλιευτικούς στόλους ίσως αποδειχθεί δυσανάλογο για τοπικές κοινωνίες και αλιείς παράκτιας δραστηριότητας.
- Αντιδράσεις στον κλάδο: Όπως φάνηκε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη, υπάρχουν έντονες επιφυλάξεις για το κατά πόσο το νέο σύστημα είναι εφαρμόσιμο χωρίς σοβαρή υποστήριξη.
🧭 Επιχειρησιακή & Πολιτική Αξιολόγηση
Η κατεύθυνση της πολιτικής είναι αναμφίβολα ορθή, καθώς συνάδει με τους στόχους της «πράσινης» Ευρώπης, της βιωσιμότητας και του σύγχρονου ελέγχου. Όμως η επιτυχία αυτής της νομοθεσίας εξαρτάται όχι από το νομικό της περιεχόμενο, αλλά από την επιχειρησιακή της υλοποίηση.
Ως πρώην Διευθυντής Λιμενικής Αστυνομίας, επισημαίνω ότι:
- Χρειάζεται εκπαίδευση και υποστήριξη στους κυβερνήτες αλιευτικών σκαφών.
- Απαιτείται σταδιακή προσαρμογή των λιμένων με υλικοτεχνική υποδομή.
- Ο ρόλος του Λιμενικού Σώματος είναι κρίσιμος και πρέπει να ενισχυθεί θεσμικά και επιχειρησιακά.
- Το κράτος οφείλει να εξασφαλίσει χρηματοδοτικά εργαλεία προσαρμογής για τους αλιείς.
📌 Συμπερασματικά:
Η νέα πολιτική δεν πρέπει να ιδωθεί ως τιμωρητικός μηχανισμός, αλλά ως ευκαιρία εκσυγχρονισμού. Χρειάζεται, όμως, ευελιξία, διαβούλευση, και σταδιακή υιοθέτηση με σεβασμό στις ιδιαιτερότητες του κάθε αλιευτικού στόλου.
Η επόμενη μέρα για την ελληνική αλιεία εξαρτάται από το πόσο καλά θα προσαρμοστεί η εθνική πολιτική, οι τοπικές αρχές και οι ίδιοι οι επαγγελματίες στο νέο τοπίο.
