Ανήμερα το Πάσχα, 6 Απριλίου του 1914, ξεκίνησε στη Θράκη ένας από τους μαζικότερους διωγμούς Ελλήνων του 20ού αιώνα. Ήταν ο πρώτος κύκλος αίματος και διωγμών, με χιλιάδες να εκτοπίζονται από τα χωριά τους, που συνεχίστηκαν μέχρι την Μικρασιατική καταστροφή, όταν όσοι είχαν απομείνει εγκατέλειψαν οριστικά τις πατρίδες τους με την ανταλλαγή των πληθυσμών. Επικράτησε να ονομάζεται πρώτος κύκλος διωγμών για να ξεχωρίζει από τον οριστικό ξεριζωμό των Θρακών από τις εστίες τους, που ολοκληρώθηκε το 1922.
Το Πάσχα του 1914, γνωστό ως “Το Μαύρο Πάσχα των Θρακών”, αποτυπώνει την κορύφωση των διωγμών, εκτοπίσεων, επιθέσεων, δολοφονιών, την Γενοκτονία των Θρακών, το αιματηρό προοίμιο των ακόλουθων Γενοκτονιών των Ελληνικών πληθυσμών.
Από την άνοιξη του 1914 επιχειρείται η μείωση και εκδίωξη του ελληνικού πληθυσμού στην περιοχή της Ανατολικής Θράκης, μέσα από νυχτερινές εξαφανίσεις ιερέων, δασκάλων και δημογερόντων, στρατολόγηση του ανδρικού πληθυσμού από 18 ως 45 ετών, εκφοβισμούς, σφαγές, δολοφονίες, βιασμούς γυναικών, αρπαγές περιουσιών, επιτάξεις σχολείων και λοιπών κτιρίων των ελληνικών κοινοτήτων, αποκλεισμό των Ελλήνων εμπόρων, βίαιους εξισλαμισμούς και αρπαγές ορφανών παιδιών έγιναν καθημερινό φαινόμενο. Χιλιάδες τρομοκρατημένοι Θράκες, κυρίως γυναικόπαιδα, αφού οι άνδρες είχαν στρατευτεί, εγκατέλειπαν τα σπίτια τους.
Οι διωγμοί εντάθηκαν τις ημέρες του Πάσχα και ανήμερα της μεγάλης γιορτής της Χριστιανοσύνης που έκτοτε αποκαλείται Μαύρο Πάσχα όπως επικράτησε να ονομάζεται η 6 Απριλίου του 1914, χιλιάδες Έλληνες διαφόρων περιοχών της Ανατολικής Θράκης συγκεντρώθηκαν σε Ραιδεστό και Ηράκλεια, ώστε να αναχωρήσουν προς τις ελεύθερες περιοχές της Ελλάδας. Κορυφώθηκαν έτσι οι θηριωδίες και οι διωγμοί σε βάρος του Θρακικού Ελληνισμού, που στοίχησαν τη ζωή σε 250.000-300.000 Θράκες.
Ήταν ένας κύκλος αίματος και διωγμών, αποσιωπημένος από την Ιστορία αλλά όχι ξεχασμένος από τους Θράκες.
Στην Κομοτηνή, κατασκευάστηκε πριν από μερικά χρόνια, με μέριμνα της Μητρόπολης Μαρωνείας και Κομοτηνής, Ηρώο για τη γενοκτονία του θρακικού ελληνισμού, στον αύλειο χώρο του Ιερού Ναού Αγίας Βαρβάρας..
Στην Αλεξανδρούπολη, στον αύλειο χώρο του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου ανεγέρθηκε, τον Απρίλιο του 2022, ΜΝΗΜΕΙΟ ΘΥΜΑΤΩΝ ΘΡΑΚΙΚΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ, από κοινού, από την Ένωση Πολιτιστικών Φορέων Έβρου (ΕΠΟΦΕ) και την Ένωση Αποστράτων Αξιωματικών Έβρου με τις ευλογίες της Ιεράς Μητρόπολης Αλεξανδρουπόλεως.
Στο Διδυμότειχο, το Μάιο του 2022, έγιναν τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου των Θρακών Προσφύγων.
Το 2006, με απόφαση του 7ου Παγκοσμίου Συνεδρίου Θρακών που έγινε στο Διδυμότειχο και με πρωτοβουλία της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Θρακικών Σωματείων, καθιερώθηκε η 6η Απριλίου 1914, ημερομηνία κορύφωσης της εξόντωσης του θρακικού ελληνισμού, ως ημέρα μνήμης των απανταχού Θρακών.
Έκτοτε, σταθερό και πάγιο αίτημα των συλλόγων και φορέων της Θράκης παρέμεινε η επίσημη αναγνώριση της Γενοκτονίας από το ελληνικό κράτος ενώ το “Μαύρο Πάσχα των Θρακών” τιμάται κάθε χρόνο στις 6 Απριλίου και οι Δήμοι στον Έβρο έχουν θεσμοθετήσει εκδηλώσεις τιμής και μνήμης. Το 2022 με το άρθρο 48 του Ν. 4954/2022 καθιερώθηκε και επίσημα από το Ελληνικό κράτος η 6η Απριλίου ως Ημέρα Μνήμης του Θρακικού Ελληνισμού ενώ εκκρεμούσε η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος που θα ρύθμιζε τις λεπτομέρειες του πανελλαδικού εορτασμού.
Επιτέλους, μια προσπάθεια χρόνων, των Θρακικών Σωματείων, ολοκληρώθηκε με τη έκδοση του Π.Δ 1/2025 (ΦΕΚ 1 A/14-01-2025) και τίτλο «Οργάνωση εκδηλώσεων μνήμης της 6ης Απριλίου, Ημέρας Θρακικού Ελληνισμού».Το πάγιο αίτημα των Θρακών, που πρώτοι μαρτύρησαν στα χέρια των Τούρκων, φέτος πήρε και επίσημα σάρκα και οστά και την 6η Απριλίου έγινε για πρώτη φορά πανελλήνιος εορτασμός .της Ημέρας Θρακικού Ελληνισμού.
Είναι μια ιστορική δικαίωση για τους απανταχού Θράκες και την προσφορά τους στον Ελληνισμό καθώς η Θράκη ήταν η μόνη γεωγραφική περιοχή που δεν είχε μία επίσημη ημέρα για να τιμάει τις χιλιάδες των θυμάτων της.
Αλεξανδρούπολης Απρίλιος 2025
ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
Υποναύαρχος Λ.Σ (ε.α)
