Οι εξωτικοί εθελοντές από την Αϊτή
Γράφει ο
ΛΑΛΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
ΑΡΧΙΚΕΛΕΥΣΤΗΣ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ
ΑΠΟΦΟΙΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ
ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
Τις τελευταίες μέρες έχει γίνει ˮviralˮ, όπως θα λέγαμε στη σύγχρονη διαδικτυακή ορολογία, η πιο παράξενη και συνάμα ρομαντική υποστήριξη που έλαβε η χώρα μας σε διπλωματικό επίπεδο, κατά τη διάρκεια του επαναστατικού αγώνα. Η ιστορία αυτή, ήταν ουσιαστικά άγνωστη σε όλους εμάς, μέχρι που ο νυν πρόξενος της Αϊτής στην Ελλάδα κ. Ιβέλτ Λεμπρέν, σε μια ομιλία για τον φιλελληνισμό στο Μουσείο της Ακρόπολης, χάρισε σε εμάς τους ιστορικούς αυτό που θα χαρακτηρίζαμε ως είδηση ˮλαυράκιˮ. Είναι αλήθεια ότι η παράξενη αυτή ιστορία είχε ξεφύγει της προσοχής μας, λόγω περιορισμένων πηγών και αναφορών. Όμως ποτέ δεν είναι αργά να ερευνήσουμε και να μοιραστούμε ένα τόσο όμορφο γεγονός
Όταν ξεκίνησε η Ελληνική Επανάσταση, οι Έλληνες δεν είχαν κανέναν επίσημο σύμμαχο στο πλευρό τους. Μπορεί η τότε ευρωπαϊκή κοινή γνώμη να συγκινήθηκε και να ενθουσιάστηκε βλέποντας τους απογόνους του Λεωνίδα, του Θεμιστοκλή, του Αλεξάνδρου και των λοιπών μεγάλων Αρχαίων Ελλήνων, να παίρνουν την τύχη τους στα ίδια τους τα χέρια, αλλά κανένα κράτος ή αρχή δεν βγήκε επισήμως να επιδοκιμάσει και να στηρίξει ανοιχτά την επανάσταση. Αντιθέτως μάλιστα, όλες οι τότε μεγάλες δυνάμεις της Ιεράς Συμμαχίας του Αυστριακού Μέτερνιχ, είδαν αρνητικά έως και εχθρικά τον ξεσηκωμό μας. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε, ότι μόλις το 1824 άρχισε δειλά-δειλά πρώτη η Αγγλία, να βλέπει θετικά τον αγώνα μας. Κι αυτό όχι γιατί μας αγάπησε ξαφνικά, αλλά γιατί το επέβαλλαν τα γεωπολιτικά της συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Στις αρχές του 1804, κάποια μίλια μακριά από τον ελλαδικό χώρο, στη θάλασσα της εξωτικής Καραϊβικής, ξεπεταγόταν ένα νέο, μικρό και φτωχό κράτος, η Αϊτή. Η Αϊτή, μέχρι πρότινος γαλλική αποικία, εκμεταλλεύτηκε τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης και την πολιτική ανωμαλία που επικρατούσε στη Γαλλία του Ναπολέοντα και κήρυξε την ανεξαρτησία της. Ήταν το πρώτο ανεξάρτητο κράτος Αφροαμερικανών, που δημιουργήθηκε από επανάσταση δούλων και καταργούσε επισήμως τη δουλεία. Η Γαλλία αρχικά έστειλε 22.000 στρατιώτες να καταλάβουν το νησί, όμως η αντίσταση των κατοίκων σε συνδυασμό με τον κίτρινο πυρετό, που χτύπησε και αποδεκάτισε τους Γάλλους, είχε ως αποτέλεσμα τη νικηφόρα έκβαση του αγώνα των Αϊτινών. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1822, Πρόεδρος της Αϊτής, ήταν ένας φιλέλληνας ονόματι Ζαν Πιέρ Βογιέρ. Εύλογα κάποιος θα ρωτούσε: «μα καλά που βρέθηκε φιλέλληνας εκεί πέρα και πώς γνώριζε για την ύπαρξη της ράτσας μας ;». Όπως προείπαμε, η Αϊτή ήταν γαλλική αποικία, γαλλική ήταν επίσης και η επίσημη παιδεία στα σχολεία της. Ο Βογιέρ γνώρισε και αγάπησε την Αρχαία Ελλάδα μέσα από τη γαλλική παιδεία, μα πάνω από όλα τον συγκίνησε μια επιστολή, που είχε λάβει από τον Χιώτη Αδαμάντιο Κοραή.
Ο Αδαμάντιος Κοραής και όλοι οι Έλληνες λόγιοι της εποχής, με όπλο την πένα τους, συνήθιζαν να στέλνουν επιστολές στο εξωτερικό, σε όσους περισσότερους ξένους ηγέτες, διπλωμάτες και στρατιωτικούς μπορούσαν, ώστε να τους γνωστοποιήσουν το τι συνέβαινε στην επαναστατημένη Ελλάδα και να ζητήσουν βοήθεια, είτε υλική είτε πολιτική. Ο Αδαμάντιος Κοραής λοιπόν, γράφοντας μέρα νύχτα στους ξένους φιλέλληνες, στέλνει επιστολή μεταξύ άλλων και στον Πρόεδρο Βογιέρ. Στις 15 Ιανουαρίου του 1822, φτάνει στην επαναστατημένη Ελλάδα μια απαντητική επιστολή του Προέδρου Βογιέρ από το Χαΐτιον, όπως αποκαλούσαν τότε οι Έλληνες την Αϊτή. Μέσα από ένα συγκινητικό κείμενο με αναφορές στην Αρχαία Ελλάδα, τη μάχη του Μαραθώνα και τη ναυμαχία της Σαλαμίνας, ο Βογιέρ και η χώρα του, αναγνωρίζουν επισήμως την Ελληνική Επανάσταση και την κρατική μας υπόσταση. Ήταν η πρώτη επίσημη αναγνώριση του Αγώνα από ξένο κράτος, την ίδια στιγμή που όλοι οι μεγάλοι έκλειναν τα μάτια και τα αφτιά τους στο ελληνικό ζήτημα. Στην επιστολή του, ο Πρόεδρος Βογιέρ, μας γνωστοποιεί ότι η χώρα του είναι φτωχή και ο λαός της υποφέρει, ωστόσο εκτός από την υποστήριξή και την αναγνώριση, μας στέλνει 45 τόνους καφέ, ώστε να τους πουλήσουμε για να αγοράσουμε καρυοφύλλια. Επιπλέον, μας στέλνει 100 Αϊτινούς εθελοντές, για να πολεμήσουν στο πλευρό μας. Δυστυχώς, το καράβι που μετέφερε προς την Ελλάδα τους 100 Αϊτινούς βυθίστηκε και οι εθελοντές πνίγηκαν όλοι.
Πρόκειται ουσιαστικά για την πρώτη μεγάλη θυσία ξένων εθελοντών και ας μου επιτραπεί ο παραλληλισμός και η αριθμητική σύγκριση με τους 96 ξένους εθελοντές, που έπεσαν ηρωικά στη μάχη του Πέτα το 1822.Το παράδειγμα της Αϊτής, είναι πάντα επίκαιρο και μας υπενθυμίζει ότι όλοι οι ελεύθεροι λαοί, ανεξάρτητα από τη δύναμη που έχουν στο διεθνές στερέωμα, οφείλουν να επιδεικνύουν αλληλεγγύη σε κάθε αγώνα για ελευθερία και δικαιοσύνη.
