Ο Εμμανουέλ Μακρόν προειδοποιεί ότι η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «γεωπολιτική και γεωοικονομική» κατάσταση έκτακτης ανάγκης, καλώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση να κινηθεί άμεσα για να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της.
Σύμφωνα με τον Γάλλο πρόεδρο, αν η ΕΕ δεν δράσει τώρα, κινδυνεύει να παραγκωνιστεί ανάμεσα στην τεχνολογική υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών και τη βιομηχανική πίεση της Κίνας. Η Ευρώπη, όπως τονίζει, πρέπει να αποφασίσει αν θα παραμείνει παγκόσμιος παίκτης ή θα περιοριστεί σε ρόλο παρατηρητή.
Το μήνυμα Μακρόν πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ
Το μήνυμα του Μακρόν διατυπώθηκε σε συνέντευξή του στο The Economist και σε έξι ακόμη ευρωπαϊκές εφημερίδες, λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της 12ης Φεβρουαρίου, με κεντρικό θέμα την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Την αίσθηση του επείγοντος φαίνεται να συμμερίζονται πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες, αν και όχι απαραίτητα και τις ίδιες λύσεις.
Ενδεικτικό της έντασης είναι ότι Γερμανία, Ιταλία, Βέλγιο και άλλες χώρες συγκάλεσαν μια άτυπη «προ-σύνοδο», στην οποία θα συμμετάσχει και ο Γάλλος πρόεδρος, επιδιώκοντας κοινό έδαφος πριν από τις επίσημες διαπραγματεύσεις.
Οι τέσσερις άξονες της «ευρωπαϊκής αφύπνισης»
Η πρόταση του Μακρόν βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες. Πρώτον, ζητά ριζική απλούστευση των ευρωπαϊκών κανονισμών που, όπως υποστηρίζει, στραγγαλίζουν την ανάπτυξη και αποθαρρύνουν τις επενδύσεις. Η ρυθμιστική πολυπλοκότητα της ΕΕ έχει μετατραπεί, κατά τον ίδιο, σε σοβαρό μειονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της.
Δεύτερον, προτείνει μείωση της στρατηγικής εξάρτησης της Ευρώπης από μη ευρωπαϊκούς προμηθευτές. Αυτό περιλαμβάνει την ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ, τη μείωση της εξάρτησης από αμερικανικό φυσικό αέριο και από κρίσιμες ψηφιακές υποδομές, όπως το cloud computing που ελέγχεται από αμερικανικούς κολοσσούς.
Τρίτον, προωθεί μια πολιτική «ευρωπαϊκής προτίμησης» για τομείς όπως ο χάλυβας, τα χημικά και η άμυνα. Η πρόταση προβλέπει σύνδεση κρατικών επιδοτήσεων με ελάχιστο ποσοστό ευρωπαϊκών εισροών και κανόνες «αγοράστε ευρωπαϊκά». Ο Μακρόν υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για προστατευτισμό αλλά για δίκαιο ανταγωνισμό.
Τέταρτον, ζητά μαζική ώθηση στις επενδύσεις στην καινοτομία, δημόσιες και ιδιωτικές, σύμφωνα με την έκθεση Ντράγκι του 2024. Υποστηρίζει την έκδοση «ευρωομολόγων για το μέλλον», που θα χρηματοδοτούν τομείς όπως η άμυνα, η ασφάλεια, η πράσινη τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη.
Αντιδράσεις και ενδοευρωπαϊκά ρήγματα
Παρότι ορισμένες ιδέες του Μακρόν έχουν ήδη εφαρμοστεί, όπως το πρόγραμμα κοινών αμυντικών προμηθειών SAFE, άλλες προκαλούν αντιδράσεις. Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία και οι σκανδιναβικές χώρες φοβούνται ότι οι κανόνες «ευρωπαϊκής προτίμησης» συνιστούν συγκαλυμμένο προστατευτισμό που μπορεί να αποθαρρύνει επενδύσεις.
Παράλληλα, το φιλόδοξο πρόγραμμα Future Combat Air System, κοινό εγχείρημα Γαλλίας, Γερμανίας και Ισπανίας, παραμένει στάσιμο λόγω βιομηχανικών και πολιτικών διαφωνιών. Ωστόσο, ο Μακρόν επιμένει ότι μπορεί να αποτελέσει ευρωπαϊκή απάντηση στην αμερικανική αεροπορική υπεροχή.
Η Ευρώπη σε κρίσιμο σταυροδρόμι
Ο Γάλλος πρόεδρος χαρακτηρίζει τη σημερινή συγκυρία «στιγμή της Γροιλανδίας», μια αφύπνιση που δεν πρέπει να ξεχαστεί μόλις περάσει η κρίση. Προειδοποιεί ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει πλέον μια «ανοιχτά εχθρική» στάση από τις ΗΠΑ και έναν κόσμο που αναδιαμορφώνεται με όρους ισχύος.
Ωστόσο, η πολιτική του θέση εμφανίζεται εύθραυστη. Χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία και με μόλις 15 μήνες έως τη λήξη της θητείας του, πολλοί αναρωτιούνται αν μπορεί να επιβάλει το όραμά του για μια πιο ισχυρή και αυτόνομη Ευρώπη.
