Του Βασίλη Γαλούπη
Στις 7 Ιουλίου η κυβέρνηση Μητσοτάκη συμπληρώνει επτά χρόνια διακυβέρνησης. Ένας από τους ελάχιστους υπουργούς που βρίσκεται σταθερά στο κυβερνητικό σχήμα, από την πρώτη μέρα μέχρι και σήμερα, είναι ο Βασίλης Κικίλιας.
- Από τον Ιούλιο 2019 έως και τον Αύγουστο 2021 ήταν υπουργός Υγείας, στο πρώτο κρίσιμο διάστημα της πανδημίας.
- Από τον Σεπτέμβριο 2021 έως τις εκλογές του Μαΐου 2023 διορίστηκε υπουργός Τουρισμού.
- Από τον Ιούνιο 2023 μέχρι και τον Μάρτιο 2025 ήταν υπουργός Πολιτικής Προστασίας.
- Κι έκτοτε είναι υπουργός Ναυτιλίας.
Ο βετεράνος μπασκετμπολίστας και διδάκτορας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών εμφανίζεται ως ένας από τους πιο επιτυχημένους και δημοφιλείς υπουργούς. Άλλωστε, η σταθερή του παρουσία σε υπουργεία θεωρείται ως μια διαρκής ψήφος εμπιστοσύνης από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Είναι, όμως, πράγματι ένας επιτυχημένος υπουργός ο Βασίλης Κικίλιας;
Από τον Ιούνιο 2023 μέχρι και την παράδοση της σκυτάλης στο υπουργείο Πολιτικής Προστασίας συνέβη, εκτός των άλλων, η εκτεταμένη οικολογική καταστροφή στο δάσος της Δαδιάς, τον Αύγουστο 2023, με 800.000 καμένα στρέμματα. Πρόκειται για την μεγαλύτερη δασική πυρκαγιά στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς, χτύπησε – κυρίως τη Θεσσαλία – η κακοκαιρία «Ντάνιελ», με τεράστιες καταστροφές και 17 νεκρούς. Άλλες περιοχές που επλήγησαν από την κακοκαιρία στην Ελλάδα είναι η Εύβοια και ο Δομοκός στην Φθιώτιδα, όπου εντοπίστηκε νεκρός και ένας αγνοούμενος κτηνοτρόφος.
Στην προ Κικίλια περίοδο, η χώρα είχε χτυπηθεί από την μεγάλη πυρκαγιά που κατέκαψε την μισή Εύβοια το 2021, από την κακοκαιρία Ιανός το 2020 και άλλες φυσικές καταστροφές. Η κυβέρνηση αναζητούσε ήδη ένα πρόγραμμα ενίσχυσης της Πολιτικής Προστασίας της χώρας.
Το πρόγραμμα «Αιγίς»
Το 2023 ήταν μια πολύ κακή χρονιά. Οι φωτιές μέχρι τις 2 Σεπτεμβρίου 2023 είχαν κάψει πάνω από 1.800.000 στρέμματα και οδήγησαν στην εκκένωση χιλιάδων κατοίκων και επισκεπτών.
Εξαιτίας των δασικών πυρκαγιών 28 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους δύο πιλότοι της Πολεμικής Αεροπορίας από τη πτώση ενός Canadair στην Εύβοια, μια παραθερίστρια και ένας κτηνοτρόφος στο νομό Μαγνησίας, ένας εθελοντής πυροσβέστης, ένας μελισσοκόμος που υπέστη πολλαπλά εγκαύματα στην Κάτω Τιθορέα, 20 μετανάστες στον ορεινό Έβρο και στο δάσος της Δαδιάς. Στο πλαίσιο αυτό, επί υπουργίας Κικίλια, ανακοινώθηκε το γιγαντιαίο πρόγραμμα «Αιγίς».
–
Σε πανηγυρικό τόνο η επίσημη εκδήλωση Απριλίου 2024, με τον υπουργό Β. Κικίλια, παρουσία του πρωθυπουργού, για το πρόγραμμα «Αιγίς» ύψους 2,1 δισ. ευρώ
–
Τι είναι το Mega Πρόγραμμα των 2,1 δισ. ευρώ
Όπως ανακοινώθηκε τον Φεβρουάριο 2024, το πρόγραμμα «Αιγίς» αποτελεί μια συνολική στρατηγική παρέμβαση για την ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας στην Ελλάδα, με τη συμμετοχή φορέων όπως το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Ελλάδα 2.0), το ΕΣΠΑ 2021-2027, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το ΤΑΙΠΕΔ.
Για τον σκοπό αυτόν η κυβέρνηση εξασφάλισε κονδύλια, τα οποία θα φτάσουν σταδιακά έως και τα 2,1 δισ. ευρώ, για υποδομές, εξοπλισμό και αναβαθμίσεις, που θα ενισχύσουν ακόμα περισσότερο το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών και θα διευκολύνουν το έργο των υπηρεσιών που δίνουν μάχη με τις φυσικές καταστροφές.
Σε πρώτη φάση, πρόκειται για το πρόγραμμα-μαμούθ «Αιγίς», με το οποίο η κυβέρνηση «φιλοδοξεί» να εξοπλίσει τις αρμόδιες Αρχές με εναέρια μέσα, νέα, σύγχρονα συντονιστικά κέντρα διαχείρισης κρίσεων, drones, αεροσκάφη, πυροσβεστικά οχήματα κ.ά.
Οι προκηρύξεις ύψους 700 εκατ. βγήκαν «στον αέρα» το τελευταίο 6μηνο του 2023. Στόχος ήταν μέχρι το τέλος του Μαρτίου 2024 να έχουν προκηρυχθεί οι διαγωνισμοί για όλο το πρόγραμμα «Αιγίς». Drones, ελικόπτερα, αεροσκάφη, πυροσβεστικά οχήματα, κάψουλες απομόνωσης και μεταφοράς ασθενών ήταν μόνο μερικά από αυτά που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα «Αιγίς».
Ελικόπτερα, 740 πυροσβεστικά οχήματα, επτά αεροσκάφη Canadair CL-415, 25 αμφίβια πυροσβεστικά αεροσκάφη ανακοινώθηκε ότι σύντομα θα μπουν στην φαρέτρα του αρμόδιου υπουργείου.
–
Το ακριβές ποσό για το «Αιγίς» ανέρχεται σε 2.077.494.365 ευρώ
–
Τα πρώτα 6 εκατ. για συμβουλευτικές και επικοινωνία
Ήδη από Δεκέμβριο 2024, ο Βασίλης Κικίλιας και ο επικοινωνιακός μηχανισμός του υπουργείου «διαφήμιζαν» τον αριθμό των διαγωνισμών και τις συμβάσεις που υπογράφονταν.
Εξ’ αρχής παρατηρήθηκε μια κλιμάκωση των εντάξεων νέων έργων και κονδυλίων όσο προχωρά η προγραμματική περίοδος, με το 2024 να αποτελεί το έτος με τη μεγαλύτερη χρηματοδοτική δέσμευση.
- 2023 (6 έργα): Συνολικός προϋπολογισμός 187.313.153 ευρώ
- 2024 (18 έργα): Συνολικός προϋπολογισμός 448.035.872 ευρώ
- 2025 (1 έργο): Συνολικός προϋπολογισμός 17.474.303 ευρώ
Ήδη από την αρχή του προγράμματος άρχιζαν να παρατηρούνται έργα, όχι υψηλών ποσών, για υποστηρικτικές – και μάλλον ασαφείς – δράσεις:
- 74.400 ευρώ: Υποστήριξη του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για την προετοιμασία Πράξεων (ΟΠΣ: 6003807)
- 200.600 ευρώ: Ενίσχυση της Διοικητικής Ικανότητας Επιτελικής Δομής ΕΣΠΑ Υπουργείου (ΟΠΣ: 6016204)
- 300.000 ευρώ: Λειτουργικά Έξοδα της Υποδιεύθυνσης Προγράμματος “Πολιτική Προστασία” (ΟΠΣ: 6010558)
Σύντομα, επί υπουργίας Κικίλια, προστέθηκαν και ακόμα 3,4 εκατ. ευρώ σε δαπάνες τεχνικής βοήθειας, συμβουλευτικές και δράσεις προβολής:
- 1.8 εκατ. για «Παροχή Υπηρεσιών Σύμβουλοι Υποστήριξης, Μελέτες Εμπειρογνωμοσύνες κλπ.»
- 1,6 εκατ. για «Δράσεις Επικοινωνίας και Προβολής για το Πρόγραμμα Πολιτική Προστασία»
Ανάμεσα σε σημαντικά έργα με τα χρήματα του Ταμείου Ανάκαμψης, όπως η αγορά δύο ελικοπτέρων αντί 50 εκατ. ευρώ και η Προμήθεια Μετεωρολογικών Radar 23 εκατ. ευρώ ή η προμήθεια συστημάτων πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης με 12,4 εκατ. ευρώ εντοπίζονταν διάφορα προγράμματα που προκαλούσαν αρκετά ερωτήματα.
Όπως το έργο ύψους 1,9 εκατ. για «Επικοινωνία και δημοσιότητα για δράσεις του Υπουργείου».
Τα πρώτα έργα για επικοινωνία, τεχνική βοήθεια και συμβουλευτικές ήταν περίπου στα 6 εκατ. ευρώ από ΕΣΠΑ και Ταμείο Ανάκαμψης.
–
Η σύμβαση για δράσεις αρμοδιότητας του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής 1,86 εκατ. ευρώ, διαδικασία που ξεκίνησε επί Β. Κικίλια και ολοκληρώθηκε επί του διαδόχου του στο υπουργείο Γ. Κεφαλογιάννη
–
Ακόμα 46 εκατ. για πλατφόρμα και βελτίωση… ικανότητας του πληθυσμού
Δυο ακόμα έργα Πολιτικής Προστασίας, δεκάδων εκατομμυρίων αυτή τη φορά, εντοπίζονται με ακόμα πιο πολλά ερωτηματικά για την χρησιμότητά τους:
-
- Ποσό 26,8 εκατ. ευρώ για «Βελτίωση της ικανότητας του πληθυσμού στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών μέσω Δράσεων Ευαισθητοποίησης». Ουσιαστικά πρόκειται για καμπάνιες ενημέρωσης για φυσικούς κινδύνους με ωφελημένα τα ΜΜΕ. Το έργο ματαιώθηκε μετά από δικαστικές προσφυγές εταιρειών, αλλά θα ξαναγίνει ο διαγωνισμός.
- Ποσό 19,1 εκατ. ευρώ για τη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας εκπαίδευσης του προσωπικού του Εθνικού Μηχανισμού Διαχείρισης Κρίσεων και Αντιμετώπισης Κινδύνων καθώς και του πληθυσμού. Σκοπός είναι η ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων και ψηφιακού περιεχομένου.
–
Παραμονή Χριστουγέννων 2024 αποφασίζεται από το ΥΠΟΙΚ η «Ένταξη της Πράξης «Βελτίωση της ικανότητας του πληθυσμού στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών μέσω Δράσεων Ευαισθητοποίησης» με Κωδικό ΟΠΣ 6016510 στο Πρόγραμμα «Πολιτική Προστασία 2021-2027»
–
Μόλις το 8% οι συμβάσεις έργων
Στην έρευνά τους οι Data Journalists «απομόνωσαν» όλες τις συμβάσεις επί Κικίλια στο υπουργείο Πολιτικής Προστασίας και προκύπτουν ενδιαφέροντα συμπεράσματα.
Οι συμβάσεις που έχουμε εντοπίσει κι έχουμε στη διάθεσή μας έχουν ημερομηνία έναρξη την περίοδο 27/6/2023-15/3/2025, δηλαδή στο διάστημα υπουργίας Κικίλια.
Το ποσοστό των συμβασιοποιημένων έργων της συγκεκριμένης περιόδου είναι 168,65 εκατ. ευρώ. Αν αυτό το ποσό συγκριθεί με τον συνολικό προϋπολογισμό των 2,1 δισεκατομμυρίων ευρώ του προγράμματος «Αιγίς», τότε το συμπέρασμα προκαλεί εύλογη ανησυχία: Το ποσοστό των συμβασιοποιημένων έργων της συγκεκριμένης περιόδου αγγίζει μόλις το 8% του συνολικού πακέτου.
Το γεγονός ότι σε ένα διάστημα σχεδόν δύο ετών (Ιούνιος 2023 – Μάρτιος 2025) συμβασιοποιήθηκε ένα τόσο μικρό ποσοστό, επιβεβαιώνει ότι το πρόγραμμα συνάντησε σοβαρά γραφειοκρατικά και διαδικαστικά εμπόδια στην αρχική του φάση. Τα περισσότερα εκ των οποίων δεν λύθηκαν από την πολιτική ηγεσία.
Οι μεγάλες και σύνθετες διεθνείς διαγωνιστικές διαδικασίες για εξοπλισμό αιχμής δεν προχώρησαν αρκετά γρήγορα, με αποτέλεσμα η «ροή» των υπογραφών να κινείται με πολύ αργούς ρυθμούς.
Οι «εύκολες» συμβάσεις
Αυτά τα 168 εκατ. ευρώ αντιπροσωπεύουν κυρίως εύκολες ή πιο ώριμες προμήθειες (όπως οχήματα και σκάφη). Αυτό σημαίνει ότι κατά την εξεταζόμενη περίοδο, τα πραγματικά μεγάλα και σύνθετα υποέργα του «Αιγίς» – όπως η αγορά των νέων Canadair (DHC-515), τα ελικόπτερα, τα εθνικά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης με χρήση τεχνητής νοημοσύνης και τα 13 Περιφερειακά Κέντρα Επιχειρήσεων (ΠΕΚΕΠΠ) – βρίσκονταν ακόμα σε φάση διαγωνισμών, αξιολόγησης προσφορών ή προσφυγών.
Η περίοδος 27/06/2023 – 15/03/2025 δεν ήταν η περίοδος της μεγάλης υλοποίησης, αλλά η περίοδος της γραφειοκρατικής ωρίμανσης, στην καλύτερη περίπτωση. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το «Αιγίς» μέχρι τις αρχές του 2025 βρισκόταν ακόμα στη γραμμή της αφετηρίας, έχοντας ενεργοποιήσει μόνο ένα μικρό κλάσμα της πραγματικής του ισχύος.
–
Διαβάστε την έρευνα εδώ
Στην έρευνά τους οι Data Journalists «απομόνωσαν» όλες τις συμβάσεις επί Κικίλια στο υπουργείο Πολιτικής Προστασίας
–
Απορροφητικότητά και πραγματική υλοποίηση
Από τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας προκύπτει η διαπίστωση ότι η πραγματική απορρόφηση (εκταμίευση χρημάτων) σε αυτή τη φάση είναι συνήθως χαμηλότερη από το ύψος των 168 εκατ. ευρώ. Αυτό συμβαίνει επειδή στα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα και στις προμήθειες οχημάτων/αεροσκαφών, η ροή στις χρηματοδότησης γίνεται κλιμακωτά:
- Δίνεται μια αρχική προκαταβολή με την υπογραφή στη σύμβαση.
- Οι επόμενες μεγάλες δόσεις αποπληρωμής καταβάλλονται τμηματικά με την παράδοση και την ποσοτική/ποιοτική παραλαβή του εξοπλισμού (π.χ. όταν παραδίδονται οι παρτίδες των υδροφόρων οχημάτων ή των SUV).
Συνεπώς, ενώ το κράτος έχει δεσμεύσει νομικά αυτά τα 168 εκατ. €, τα ποσά που έχουν όντως βγει από τα ταμεία και έχουν απορροφηθεί εξαρτώνται από το χρονοδιάγραμμα παράδοσης του κάθε εργοστασίου.
Επικοινωνιακή διαχείριση από Κικίλια
Στις 28 Νοεμβρίου 2024 ο Βασίλης Κικίλιας ανακοίνωνε με επίσημο δελτίο Τύπου ότι «κάθε 15 μέρες υπογράφουμε και μία σύμβαση από τους διαγωνισμούς που έχουν ολοκληρωθεί».
Η συγκεκριμένη δήλωση αναφερόταν στο τι συνέβαινε εκείνη την περίοδο (δηλαδή στο δεύτερο μισό του 2024) και όχι στο διάστημα της μεγάλης απραξίας για το πρόγραμμα «Αιγίς» (2023 – αρχές 2024).
Προκήρυξη vs Ανάρτηση
Ένα πρόγραμμα όπως το «Αιγίς» έχει τρία στάδια:
1. Στάδιο Α (Το «Βάλτωμα»): Οι διαγωνισμοί προκηρύσσονται, αλλά κολλάνε για μήνες (ή χρόνια) σε δικαστικές προσφυγές εταιρειών, ελέγχους από το Ελεγκτικό Συνέδριο και γραφειοκρατία.
2. Στάδιο Β (Η δήλωση Κικίλια – Τέλη 2024): Οι διαγωνισμοί αυτοί άρχισαν επιτέλους να «ξεμπλοκάρουν» μαζικά από το φθινόπωρο του 2024. Ο υπουργός αναφερόταν στις τελετές υπογραφών που γίνονταν διαδοχικά εκείνους τους μήνες (π.χ. για τις γέφυρες Bailey, το σύστημα Engage, τα πυροσβεστικά οχήματα).
3. Στάδιο Γ (Το μπαράζ στο ΚΗΜΔΗΣ το 2025-2026): Μία σύμβαση μπορεί να υπογραφεί πανηγυρικά τον Νοέμβριο του 2024, αλλά μέχρι να οριστικοποιηθούν οι εγγυητικές επιστολές, να ελεγχθούν τα έγγραφα και να γίνει η επίσημη διοικητική ανάρτηση στο ΚΗΜΔΗΣ, μεσολαβούν συχνά αρκετοί μήνες. Γι’ αυτό η πλειοψηφία των συμβάσεων 1,2 εμφανίζεται μαζικά στο σύστημα μετά τον Μάρτιο του 2025 και μέσα στο 2026.
Πού βρίσκεται η αλήθεια;
Η έρευνα από το ΚΗΜΔΗΣ αποκαλύπτει την επικοινωνιακή διαχείριση:
- Για τον Υπουργό: Υπήρχε «πρόοδος» γιατί το Υπουργείο και το ΤΑΙΠΕΔ έτρεχαν τις διαδικασίες και υπέγραφαν τα χαρτιά το 2024.
- Για την Πραγματικότητα (ΚΗΜΔΗΣ): Υπήρχε «βάλτωμα» διότι η δημόσια διοίκηση χρειάστηκε σχεδόν δύο χρόνια (2023-2025) για να μετουσιώσει τις εξαγγελίες σε επίσημα, νομικά ενεργές αναρτημένες συμβάσεις.
Με απλά λόγια ο υπουργός περιέγραφε τη ροή των υπογραφών της στιγμής, αλλά το ΚΗΜΔΗΣ «μαρτυρά» ότι το πρόγραμμα είχε μείνει στα χαρτιά για πάρα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα πριν πάρει μπροστά.
–
Από τα 62 εκατ. ευρώ του 2020 στα 120 εκατ. ευρώ του Ιουνίου 2026, επί Κικίλια στο υπουργείο Ναυτιλίας
–
Το πρόγραμμα ΕΣΟΘΕ στο Λιμενικό: «Ναυάγιο» στον διαγωνισμό για την επιτήρηση στην θάλασσα
Από τον Μάρτιο 2025 ο Β. Κικίλιας είναι υπουργός Ναυτιλίας. Πρόσφατα δέχθηκε επίθεση από τον ΣΥΡΙΖΑ για ένα παλιότερο πρόγραμμα, επειδή κατά το κόμμα της αντιπολίτευσης «η κυβέρνηση της ΝΔ θα έπρεπε να έχει ήδη εγκαταστήσει και θέσει σε λειτουργία το σύστημα θαλάσσιας επιτήρησης. Γιατί μέχρι σήμερα, ένα έτοιμο έργο όπως το ΕΣΟΘΕ δεν έχει υλοποιηθεί;».
Τι έχει συμβεί, όμως;
Το Εθνικό Σύστημα Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Επιτήρησης (ΕΣΟΘΕ) είναι ένα τεχνολογικό έργο του Λιμενικού Σώματος και του υπουργείου Ναυτιλίας. Πρόκειται για τεχνολογικός εξοπλισμός, που αφορά σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα με ραντάρ, κάμερες και αισθητήρες, με σκοπό τη συνεχή επιτήρηση, τον έλεγχο και τη φύλαξη των θαλασσίων συνόρων της χώρας.
Ο κλειστός διεθνής διαγωνισμός για το ΕΣΟΘΕ ήταν αρχικού προϋπολογισμού 62 εκατ. ευρώ και είχε προκηρυχθεί επίσημα το καλοκαίρι του 2020 (Διακήρυξη 04/2020) από το υπουργείο Ναυτιλίας. Ωστόσο, η κατάληξή του δεν ήταν θετική.
Στην Α’ φάση του διαγωνισμού εκδήλωσαν ενδιαφέρον 10 ισχυρά επιχειρηματικά σχήματα και εταιρείες τηλεπικοινωνιών και άμυνας. Η Β’ Φάση, όμως, το 2022, προέκυψε μετά από καθυστερήσεις. Μετά από δικαστικές εμπλοκές ήρθε η φετινή ακύρωση του διαγωνισμού παρέμεινε «βαλτωμένος» λόγω αλλεπάλληλων παρατάσεων, ενστάσεων και προσφυγών από σχήματα που είχαν αποκλειστεί. Υποθέσεις έφτασαν μέχρι και το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ).
Τελικά, με απόφαση του υπουργού Ναυτιλίας, μπήκε οριστική «ταφόπλακα» στη διαδικασία, οδηγώντας το έργο σε «ναυάγιο» χωρίς να αναδειχθεί ανάδοχος.
Με βάση το έγγραφο της απόφασης του υπουργείου Ναυτιλίας, στις 24 Φεβρουαρίου 2026, γνωστοποιήθηκε η ματαίωση και η επανάληψη με τροποποίηση των όρων της διαγωνιστικής διαδικασίας.
Ο διπλασιασμός, οι αλλαγές και η νέα καθυστέρηση ετών
Πρόσφατα, στις 12 Ιουνίου 2026, ανακοινώθηκε ότι η διαδικασία για το «νέο» ΕΣΟΘΕ θα είναι με ανοιχτό διαγωνισμό – κι όχι με κλειστό όπως ο προηγούμενος:
«ΘΕΜΑ: Ανακοίνωση Πρόσκλησης για διενέργεια ανοικτής Δημόσιας Διαβούλευσης Τεχνικών Προδιαγραφών για την «Ανάπτυξη Εθνικού Συστήματος Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Επιτήρησης (ΕΣΟΘΕ)». Εκτιμώμενος προϋπολογισμός 120.000.000 ευρώ».
Όπως εύκολα μπορεί να διαπιστώσει ο καθένας το ύψος του «νέου» ΕΣΟΘΕ σχεδόν διπλασιάζεται πλέον στα 120 εκατ. ευρώ, από τα 62 εκατ. του αρχικού. Οι προηγούμενες τεχνικές προδιαγραφές του διαγωνισμού, για ενδεχόμενη σύγκριση, δεν είναι διαθέσιμες επειδή η πρώτη διαδικασία ήταν «κλειστή».
Όμως, ο διπλασιασμός του κόστους εγείρει ερωτηματικά, όπως και η ματαίωση του προηγούμενου διαγωνισμού, αλλά και το γεγονός ότι θα μεσολαβήσει και νέα καθυστέρηση 3-6 ετών, έως και το 2032, μέχρι να «φυλαχτούν» επαρκώς, μέσω ΕΣΟΘΕ, τα θαλάσσια σύνορα. Θυμίζουμε ότι ο παλιός διαγωνισμός δημοσιεύθηκε το 2020 και θα ολοκληρωνόταν, καλώς εχόντων των πραγμάτων, το 2026.
