Τα κενά ασφάλειας στη λειτουργία του σιδηροδρομικού δικτύου και οι χρόνιες παραλείψεις για τις οποίες γίνεται λόγος μετά την πολύνεκρη τραγωδία στα Τέμπη -παράγοντες που, όπως όλα δείχνουν, επέτρεψαν σε ένα ανθρώπινο λάθος να σταθεί μοιραίο για τις ζωές τόσων ανθρώπων – αποδεικνύουν για ακόμη μια φορά πως μόνο κατόπιν εορτής υιοθετούνται πρωτόκολλα ασφαλείας, εφαρμόζεται η ισχύουσα νομοθεσία ή ψηφίζονται νέοι νόμοι που θα διασφαλίζουν αυτό το «ποτέ ξανά» που ακούγεται στον δημόσιο λόγο έπειτα από κάθε νέα εθνική τραγωδία.
Ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη το θρίλερ με τους αγνοούμενους και τη στιγμή που όλοι πλέον συζητούν για την επόμενη μέρα στον σιδηρόδρομο, που θα πρέπει να περιέχει όλα όσα καθυστέρησαν επί δεκαετίες (όπως τη ζωτικής σημασίας τηλεδιοίκηση και φωτοσήμανση ή την έκδοση ονομαστικών εισιτηρίων και το σκανάρισμα αυτών), αναπόφευκτα έρχονται στο μυαλό τραγωδίες που προηγήθηκαν, όπου και εκεί χρειάστηκε να χαθούν ζωές για να αρχίσουν να εφαρμόζονται νόμοι να δημιουργηθούν πρωτόκολλα ασφαλείας.
Έλεγχοι στα πλοία και τήρηση των νόμων
Όπως η περίπτωση του «Εξπρές Σάμινα», το 2000, με τους 81 νεκρούς που έφερε τα ονομαστικά εισιτήρια ή η ναυτική τραγωδία του «Νόρμαν Ατλάντικ», έπειτα από φωτιά στο 4ο γκαράζ του πλοίου, στις 28 Δεκεμβρίου του 2014, με τους 11 νεκρούς, τους 16 αγνοούμενους, τους 6 λαθρεπιβάτες και την αναντιστοιχία μεταξύ λίστας υπευθύνου διάσωσης (499 άτομα) και λίστας επιβατών (487 άτομα). Το τι άλλαξε έκτοτε σχολιάζει στα «ΝΕΑ» ο πραγματογνώμονας Αχιλλέας Κακαράντζας. «Στα πλοία πλέον τα εισιτήρια κατά την είσοδο σκανάρονται, ώστε να υπάρχει έλεγχος ότι τα εισιτήρια που εκδόθηκαν με τους ανθρώπους που εισήλθαν στο πλοίο είναι ίδιος αριθμός και ότι δεν έχει βάλει το πλοίο μέσα περισσότερους λιγότερους επιβάτες. Ή στα γκαράζ, ενώ πάντα ίσχυε ο νόμος που έλεγε ότι πρέπει να είναι κλειστά και ότι απαγορεύεται να βρίσκεται οποιοσδήποτε εκεί κατά τη διάρκεια του δρομολογίου, αυτό δεν εφαρμοζόταν. Πλέον, ανά τακτά χρονικά διαστήματα ένα μέλος του πληρώματος περνά από το γκαράζ και χτυπά κάρτα ώστε να αποδεικνύεται ότι έκανε έλεγχο την τάδε ώρα και επιβεβαίωσε ότι δεν είναι μέσα κανείς. Νόμοι υπάρχουν, το θέμα είναι να τους εφαρμόζουμε. Αυτό που έχει σημασία είναι να βρεθεί τρόπος αξιόπιστου ελέγχου. Κι απάντηση σε αυτό το πρόβλημα είναι εκτεταμένη χρήση της τεχνολογίας».
Σωτήριες παρεμβάσεις και χρήση της τεχνολογίας
Οι φονικοί σεισμοί του 1978 στη Θεσσαλονίκη (49 νεκροί) και του 1981 στην Αθήνα (20 νεκροί) στάθηκαν τραγική αφορμή για τη συνειδητοποίηση πως σε μια χώρα τόσο σεισμογενή όσο Ελλάδα (1η στην Ευρώπη, 6η παγκοσμίως) είναι αναγκαία η ίδρυση ενός φορέα αρμόδιου για τον σχεδιασμό αντισεισμικής πολιτικής. Έτσι, το 1983 η ελληνική πολιτεία ίδρυσε τον ΟΑΣΠ. Αντίστοιχα, στον τομέα της πολιτικής προστασίας, η τραγωδία στο Μάτι τον Ιούλιο του 2018 φανέρωσε τη γύμνια του κρατικού μηχανισμού σε επίπεδο πρόληψης και συντονισμού με τον πιο οδυνηρό τρόπο και οδήγησε την πολιτεία, με τον νόμο 4662/2020, στην αναδιάρθρωση της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, της αρμόδιας υπηρεσίας για τη λειτουργία του «112», του σωτήριου συστήματος προειδοποίησης των πολιτών για επερχόμενο κίνδυνο, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία από την 1η Ιανουάριου 2020. Με τον ίδιο τρόπο, οι δασικές πυρκαγιές του 2021, που άφησαν πίσω 3 νεκρούς και 1.301.239 καμένα στρέμματα, ανέδειξαν το χρόνιο πρόβλημα των ακαθάριστων οικοπέδων, ειδικά στην Αττική («εάν δεν παρθούν μέτρα μπορούν να συμβούν νέες τραγωδίες» είχε σημειώσει σχετικά ο τότε υπ. Προστασίας του Πολίτη), αναγκάζοντας την πολιτεία, τον Μάρτιο του 2022, να νομοθετήσει την υποχρεωτικότητα του καθαρισμού οικοπέδων μέχρι την 30ή Απριλίου κάθε έτους.
«Αν δεν πάθεις, δεν θα μάθεις»
Τελευταία αφορμή για παρόμοια παρέμβαση στάθηκε η δραματική εμπειρία του αποκλεισμού οδηγών στην Αττική Οδό στις 24 Ιανουάριου του 2022, όπου χρειάστηκε παρέμβαση των Αρχών για τον απεγκλωβισμό τους και η οποία τελικά οδήγησε στην υποχρεωτικότητα των αντιολισθητικών αλυσίδων για τους οδηγούς από την 1η Οκτωβρίου 2022. Όπως αναφέρει ο εκπαιδευτής οδικής συμπεριφοράς Κωνσταντίνος Ιαβέρης: «Δυστυχώς στην Ελλάδα δουλεύουμε με το σύστημα “αν δεν πάθεις, δεν θα μάθεις”. Έτσι, μετά τα όσα άσχημα έγιναν πέρυσι στην Αττική Οδό και όχι μόνο, φέτος, και υπό τον φόβο του προστίμου, μάθαμε ότι πρέπει να είμαστε εφοδιασμένοι με αντιολισθητικές αλυσίδες».
