Πρόκειται συμφωνία-ορόσημο, αφού θα βοηθήσει στην επιτυχή εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Ασυλο, που θα τεθεί σε ισχύ στην κοινοτική επικράτεια από τις 12 Ιουνίου. Κι αυτό γιατί ενισχύει την αξιοπιστία της μεταναστευτικής πολιτικής της Ε.Ε. και θα συμβάλλει αποφασιστικά στην αποτελεσματική εφαρμογή του Συμφώνου.
Ενδεικτικό του πόσο αλλάζει τα δεδομένα η χθεσινή συμφωνία είναι το γεγονός ότι σήμερα, χωρίς την παραπάνω συμφωνία, το 64% των επιστροφών που υποστηρίζονται από τον ευρωπαϊκό οργανισμό φύλαξης των εξωτερικών συνόρων (Frontex) ήταν εθελοντικές. Τώρα οι επιστροφές θα γίνουν υποχρεωτικές.
Ο νέος Κανονισμός θεσπίζει αυστηρές υποχρεώσεις για τα άτομα που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ε.Ε, ιδίως την απαίτηση να εγκαταλείψουν το οικείο κράτος-μέλος και να συνεργαστούν με τις αρμόδιες Αρχές του. Προβλέπονται συνέπειες για τα άτομα που δεν συμμορφώνονται με την υποχρέωση συνεργασίας, όπως μειωμένα επιδόματα και παροχές που χορηγούνται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ή άρνηση χορήγησης κινήτρων για την προώθηση της οικειοθελούς επιστροφής. Οπου το επιτρέπει η εθνική νομοθεσία, τα κράτη- μέλη μπορούν επίσης να επιβάλλουν ποινικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένης της φυλάκισης.
Επίσης, θεσπίζει εργαλεία για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των «27» και τη δημιουργία κέντρων επιστροφής σε τρίτες χώρες για άτομα που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στα κράτη-μέλη. Τέτοια κέντρα επιστροφής θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν είτε ως τελικός προορισμός είτε ως κέντρα μεταφοράς που διευκολύνουν την περαιτέρω επιστροφή στη χώρα προέλευσης ή σε άλλη τρίτη χώρα. Με άλλα λόγια, νομιμοποιείται πλέον η απομάκρυνση εκτός κοινοτικής επικράτειας παράνομων μεταναστών μέχρι την οριστική επαναπροώθηση προς τις χώρες καταγωγής τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, μια «χώρα επιστροφής» μπορεί να είναι μια τρίτη χώρα με την οποία έχει συναφθεί συμφωνία ή ρύθμιση. Οποιαδήποτε τέτοια συμφωνία ή ρύθμιση μπορεί να συναφθεί μόνο με τρίτη χώρα που σέβεται τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη επαναπροώθησης. Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι αποκλείονται από τέτοιες συμφωνίες ή ρυθμίσεις.
Ενα άλλο σημαντικό στοιχείο που εισάγει ο νέος Κανονισμός είναι η λεγόμενη Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφής (ERO), ένα έντυπο στο οποίο τα κράτη μέλη πρέπει να εισάγουν τα βασικά στοιχεία της απόφασης επιστροφής. Αυτό θα διευκολύνει την αμοιβαία αναγνώριση στο μέλλον, καθώς τα κράτη-μέλη θα έχουν τις απαραίτητες πληροφορίες για να αναγνωρίσουν την απόφαση επιστροφής ενός άλλου κράτους-μέλους. Αν και προαιρετική τα πρώτα τρία χρόνια η αμοιβαία αναγνώριση, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα την εφαρμόσουν άμεσα όλα τα κράτη-μέλη.
