Η κίνηση αυτή εντάσσεται στο 19ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ, το οποίο φέρνει και μια στρατηγική απόφαση, την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG έως την 1η Ιανουαρίου 2027. Μέχρι σήμερα, αρκετά κράτη-μέλη εξακολουθούσαν να προμηθεύονται ρωσικό υγροποιημένο αέριο, το οποίο κάλυπτε σημαντικό μέρος των αναγκών τους. Με τη νέα ρύθμιση, το παράθυρο κλείνει οριστικά.
Παράλληλα, οι κυρώσεις επεκτείνονται και σε μεγάλες ρωσικές εταιρείες όπως η Rosneft και η Gazprom Neft, που θα αντιμετωπίζουν πλέον πλήρη απαγόρευση συναλλαγών εντός της ΕΕ.
Η ΕΕ στοχεύει στον μηχανισμό που έδινε στη Ρωσία τη δυνατότητα να συνεχίζει τις εξαγωγές της, παρά τις προηγούμενες κυρώσεις. Τα πλοία της «σκιάς flotilla» συχνά πλέουν χωρίς πλήρη στοιχεία ασφάλισης, με αμφιλεγόμενες πρακτικές αλλαγής ιδιοκτησίας και σημαίας.
Το μπλοκάρισμα αυτών των πλοίων σημαίνει ότι δεν θα μπορούν να εξυπηρετούνται σε ευρωπαϊκά λιμάνια ούτε να έχουν πρόσβαση σε ασφαλιστικές και τραπεζικές υπηρεσίες της ΕΕ.
Πέρα από τα ρωσικά συμφέροντα, στο στόχαστρο μπαίνουν και διυλιστήρια, traders και πετροχημικές εταιρείες στην Κίνα, που διευκολύνουν το εμπόριο ρωσικών καυσίμων. Η λογική είναι ότι χωρίς τα δίκτυα αυτά, οι παρακάμψεις θα γίνουν δυσκολότερες και τα έσοδα του Κρεμλίνου θα περιοριστούν.
Οι πολιτικές ισορροπίες στην ΕΕ
Η απόφαση δεν ήταν εύκολη. Κράτη όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία εξέφρασαν ενστάσεις, φοβούμενα ενεργειακό κόστος. Ωστόσο, η γραμμή της Κομισιόν είναι σαφής, η ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία πρέπει να μηδενιστεί. Η Γερμανία και οι Βαλτικές χώρες πίεσαν για επιτάχυνση, με το επιχείρημα ότι κάθε καθυστέρηση μεταφράζεται σε περισσότερα έσοδα για τη Μόσχα.
Η απαγόρευση ρωσικού LNG θα οδηγήσει σε αναζήτηση εναλλακτικών πηγών. Ήδη η ΕΕ έχει αυξήσει τις εισαγωγές από τις ΗΠΑ, το Κατάρ και τη Νιγηρία. Παρ’ όλα αυτά, δεν λείπουν οι ανησυχίες για πιθανή άνοδο τιμών και για την ασφάλεια εφοδιασμού σε χώρες του Νότου και της Κεντρικής Ευρώπης.
Για την Ελλάδα, που λειτουργεί ως ενεργειακή πύλη με το FSRU Αλεξανδρούπολης και άλλες υποδομές LNG, το νέο τοπίο μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες ευκαιρίες, αλλά και προκλήσεις στις ναυτιλιακές εταιρείες που διαχειρίζονται στόλους μεταφοράς.
Η κίνηση των Βρυξελλών εντείνει τον ανταγωνισμό με τη Ρωσία, ενώ φέρνει στο παιχνίδι και την Κίνα, που αναμένεται να στηρίξει τη ρωσική πλευρά. Παράλληλα, ενδέχεται να προκύψουν νέα σχήματα παρακάμψεων, μέσω offshore εταιρειών και ασφαλίσεων εκτός ΕΕ. Η μάχη δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και στρατηγική: ποιος ελέγχει τις ροές ενέργειας παγκοσμίως.
Με το νέο πακέτο, η ΕΕ κάνει ένα ακόμη βήμα για να περιορίσει τη χρηματοδότηση του πολέμου της Ρωσίας. Όμως η αποτελεσματικότητα θα κριθεί στην πράξη και συγκεκριμένα στο πόσο θα εφαρμοστούν οι περιορισμοί, στο αν θα βρεθούν αξιόπιστες εναλλακτικές πηγές ενέργειας και στο αν θα αντέξουν οι κοινωνίες της Ευρώπης πιθανές αυξήσεις τιμών.
