Η διαδικασία τοποθέτησης των κατευθυνόμενων βλημάτων SPIKE NLOS στα επιθετικά ελικόπτερα Apache της Αεροπορίας Στρατού έχει πλέον αρχίσει, σηματοδοτώντας ένα από τα σημαντικότερα βήματα αναβάθμισης της ισχύος πυρός των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Πληροφορίες του OnAlert αναφέρουν ότι στελέχη της ισραηλινής κατασκευάστριας εταιρείας Elbit σε συνεργασία με τεχνικούς της Αεροπορίας Στρατού ήδη έχουν ξεκινήσει την τοποθέτηση των συστημάτων στα πρώτα ελικόπτερα. Πρόκειται για ένα πρόγραμμα το οποίο δεν προσθέτει απλώς ένα νέο όπλο στο οπλοστάσιο των Apache, αλλά αλλάζει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να επιχειρούν τα επιθετικά ελικόπτερα στο σύγχρονο πεδίο μάχης.
Η διαδικασία εγκατάστασης των απαραίτητων συστημάτων στα Apache έχει εισέλθει στο πρακτικό της στάδιο, με τις πρώτες εργασίες να αφορούν την προσαρμογή των ελικοπτέρων ώστε να μπορούν να φέρουν, να στοχοποιούν και να εκτοξεύουν τα ισραηλινά βλήματα.
Με την ένταξη των SPIKE NLOS, τα ελληνικά Apache αποκτούν δυνατότητα προσβολής στόχων σε μεγάλες αποστάσεις, πέρα από τη γραμμή ορατότητας, με ακρίβεια και ευελιξία που μέχρι σήμερα δεν υπήρχε σε αυτό το επίπεδο. Το «μακρύ χέρι» της Αεροπορίας Στρατού γίνεται πλέον πραγματικότητα, καθώς τα ελικόπτερα θα μπορούν να πλήττουν εχθρικά άρματα μάχης, τεθωρακισμένα, αποβατικά μέσα, συστήματα αεράμυνας, σταθμούς διοίκησης, ραντάρ, πυροβολικό, αλλά και στόχους επιφανείας, χωρίς να απαιτείται να εκτεθούν σε άμεσο κίνδυνο.
Το νέο όπλο των Apache
Το SPIKE NLOS, δηλαδή Non Line Of Sight, αποτελεί την πλέον εξελιγμένη έκδοση της οικογένειας SPIKE της ισραηλινής Rafael. Είναι βλήμα ακριβείας, ηλεκτροοπτικής καθοδήγησης, με δυνατότητα προσβολής στόχων σε αποστάσεις που, ανάλογα με τη διαμόρφωση και την πλατφόρμα εκτόξευσης, φτάνουν έως και τα 32 χιλιόμετρα από χερσαίες ή ναυτικές πλατφόρμες και ακόμη μεγαλύτερες αποστάσεις όταν εκτοξεύεται από εναέρια μέσα.
Το βασικό πλεονέκτημα του SPIKE NLOS είναι ότι δεν απαιτεί άμεση οπτική επαφή του χειριστή με τον στόχο τη στιγμή της εκτόξευσης. Το βλήμα μεταδίδει εικόνα στον χειριστή, ο οποίος μπορεί να επιλέξει, να διορθώσει ή ακόμη και να αλλάξει στόχο κατά τη διάρκεια της πτήσης. Αυτή η δυνατότητα προσφέρει τεράστια επιχειρησιακή ευελιξία, ειδικά σε περιβάλλοντα όπου ο αντίπαλος επιχειρεί να κρυφτεί πίσω από φυσικά εμπόδια, οχυρώσεις, νησίδες, ακτές, λόφους ή αστικό ιστό.
Για τα Apache, αυτό σημαίνει ότι το πλήρωμα δεν θα χρειάζεται πλέον να πλησιάζει σε αποστάσεις όπου μπορεί να απειληθεί από φορητά αντιαεροπορικά, αντιαεροπορικά πυροβόλα, μικρής εμβέλειας συστήματα αεράμυνας ή ακόμη και βαρέα πολυβόλα. Το ελικόπτερο θα μπορεί να εκμεταλλεύεται το ανάγλυφο, να παραμένει χαμηλά και καλυμμένο, να λαμβάνει στοιχεία στοχοποίησης από άλλες πλατφόρμες και να εκτοξεύει το βλήμα από απόσταση ασφαλείας.
Από τα Hellfire στα SPIKE NLOS
Η Αεροπορία Στρατού διαθέτει εδώ και χρόνια σημαντική εμπειρία στη χρήση των Apache και των αντιαρματικών βλημάτων Hellfire. Τα ελληνικά AH-64A+ και AH-64DHA Longbow αποτελούν από τα ισχυρότερα μέσα άμεσης αντιαρματικής κρούσης στον ελληνικό χώρο. Όμως η τεχνολογία και κυρίως τα συμπεράσματα από τα σύγχρονα πεδία μάχης έχουν δείξει ότι τα επιθετικά ελικόπτερα πρέπει να επιχειρούν από ολοένα μεγαλύτερες αποστάσεις.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι τα ελικόπτερα που πλησιάζουν πολύ κοντά στην πρώτη γραμμή είναι εξαιρετικά ευάλωτα. Η διάδοση φορητών αντιαεροπορικών συστημάτων, drones, ραντάρ μικρής εμβέλειας, δικτυοκεντρικών αισθητήρων και αντιαεροπορικών συστημάτων μικρού και μέσου βεληνεκούς υποχρεώνει τα επιθετικά ελικόπτερα να αλλάξουν δόγμα. Δεν αρκεί πλέον να έχουν ισχυρό οπλισμό. Πρέπει να μπορούν να πλήττουν από μακριά, με ακρίβεια και χωρίς να αποκαλύπτουν εύκολα τη θέση τους.
Σε αυτό ακριβώς το κενό έρχεται να απαντήσει το SPIKE NLOS. Ενώ τα Hellfire παραμένουν εξαιρετικά όπλα για μικρότερες αποστάσεις και κλασικές αντιαρματικές αποστολές, τα SPIKE NLOS δίνουν στα Apache ρόλο stand-off πλατφόρμας κρούσης. Το ελληνικό επιθετικό ελικόπτερο μετατρέπεται έτσι από μέσο πρώτης γραμμής σε κόμβο ακριβείας, ικανό να χτυπά στόχους βαθύτερα, μακρύτερα και με μεγαλύτερη ασφάλεια.
Σε πλήρη εξέλιξη η αναβάθμιση των Apache A+
Την ίδια ώρα που ξεκινά η διαδικασία τοποθέτησης των SPIKE NLOS στα επιθετικά ελικόπτερα Apache της Αεροπορίας Στρατού, σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται και το πρόγραμμα αναβάθμισης των Apache AH-64A+, με τα πρώτα ελικόπτερα να έχουν ήδη επιστρέψει σε επιχειρησιακή δράση και να επιχειρούν στο 1ο ΤΕΕΠ. Πρόκειται για μια διπλή κίνηση αναγέννησης του στόλου των ελληνικών Apache, καθώς αφενός επανέρχονται σε υψηλότερα επίπεδα διαθεσιμότητας τα παλαιότερα «Alpha» και αφετέρου ενσωματώνεται σταδιακά ένα όπλο που αλλάζει πλήρως το επιχειρησιακό τους αποτύπωμα.
Το πρόγραμμα αφορά τα 19 Apache AH-64A+ της Αεροπορίας Στρατού, ενώ σύμφωνα με τον σχεδιασμό τα 9 από αυτά θα αποκτήσουν δυνατότητα αξιοποίησης των κατευθυνόμενων βλημάτων SPIKE NLOS. Στη βάση της Αλεξάνδρειας Ημαθίας, όπου εδρεύουν το 3ο ΤΕΑΣ και η Σχολή Αεροπορίας Στρατού, έχει στηθεί ουσιαστικά μια γραμμή εκσυγχρονισμού, με τεχνικούς της ισραηλινής Elbit Systems να εργάζονται σε συνεργασία με τα στελέχη και τα τεχνικά συνεργεία της Αεροπορίας Στρατού.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα έως το φθινόπωρο του 2026 η Αεροπορία Στρατού θα διαθέτει το σύνολο των AH-64A+ σε αναβαθμισμένη διαμόρφωση. Μαζί με τα AH-64DHA Longbow, τα οποία αποτελούν την πιο προηγμένη έκδοση που διαθέτει σήμερα ο Ελληνικός Στρατός, θα συγκροτούν τον βασικό κορμό ισχύος πυρός της Αεροπορίας Στρατού.
Η σημασία του προγράμματος είναι μεγάλη, διότι τα Apache A+ τα προηγούμενα χρόνια αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα διαθεσιμότητας, κυρίως λόγω παλαιότητας, έλλειψης ανταλλακτικών και σταδιακής απόσυρσης υποστήριξης για την έκδοση «Alpha» από τη διεθνή αγορά. Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο δύσκολη μετά την κακοκαιρία Daniel και τις ζημιές που προκλήθηκαν στο Στεφανοβίκειο. Η εξασφάλιση υλικών υποστήριξης και ανταλλακτικών από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία αποτέλεσε καθοριστικό βήμα, καθώς χωρίς αυτή τη «γέφυρα» υποστήριξης η αναβάθμιση θα κινδύνευε να μείνει χωρίς το απαραίτητο τεχνικό υπόβαθρο.
Νέο ηλεκτροοπτικό και πλήρη εικόνα μάχης ημέρα και νύχτα
Στον πυρήνα της αναβάθμισης βρίσκεται η αντικατάσταση παλαιών ηλεκτροοπτικών συστημάτων, η εγκατάσταση νέων υποσυστημάτων αποστολής, η βελτίωση των επικοινωνιών, η ενίσχυση των συστημάτων αυτοπροστασίας και η προετοιμασία των ελικοπτέρων για την ένταξη των SPIKE NLOS. Τα αναβαθμισμένα Apache A+ αποκτούν πολύ καλύτερη εικόνα ημέρα και νύχτα, αυξημένη ικανότητα εντοπισμού και αναγνώρισης στόχων σε μεγαλύτερες αποστάσεις και μεγαλύτερη επιβιωσιμότητα απέναντι σε σύγχρονες απειλές.
Ιδιαίτερη αξία έχει το νέο ηλεκτροοπτικό σύστημα 3ης γενιάς TADS/PNVS, το οποίο βελτιώνει θεαματικά τη θερμική απεικόνιση, την παρατήρηση και τη στοχοποίηση. Σε συνδυασμό με το σύστημα απεικόνισης επί κάσκας τύπου IHADSS, το πλήρωμα αποκτά καλύτερη επίγνωση τακτικής κατάστασης, ταχύτερη αντίδραση και δυνατότητα αποτελεσματικότερης εμπλοκής στόχων, ειδικά σε νυχτερινές επιχειρήσεις.
Παράλληλα, το σύγχρονο πακέτο αυτοπροστασίας, με προειδοποιητές απειλών, συστήματα ηλεκτρονικών αντιμέτρων και εκτοξευτές αναλωσίμων, αυξάνει την επιβιωσιμότητα του ελικοπτέρου σε περιβάλλον όπου η απειλή από MANPADS και αντιαεροπορικά μικρής εμβέλειας είναι ιδιαίτερα αυξημένη. Αυτό αποτελεί καθοριστική παράμετρο, καθώς τα συμπεράσματα από τα σύγχρονα πεδία μάχης δείχνουν ότι τα επιθετικά ελικόπτερα πρέπει να εντοπίζουν πρώτα, να πλήττουν από μεγαλύτερες αποστάσεις και να αποχωρούν πριν εγκλωβιστούν.
Η αναβάθμιση των επικοινωνιών και η δυνατότητα ανταλλαγής δεδομένων στόχων φέρνουν τα Apache πιο κοντά στη λογική του δικτυοκεντρικού πολέμου. Τα ελικόπτερα δεν θα επιχειρούν πλέον ως απομονωμένες πλατφόρμες, αλλά ως κόμβοι ενός ευρύτερου δικτύου που θα περιλαμβάνει UAV, επίγεια κέντρα διοίκησης, μονάδες πρώτης γραμμής και άλλα μέσα των Ενόπλων Δυνάμεων. Έτσι, ένα UAV θα μπορεί να εντοπίζει στόχο, να μεταβιβάζει δεδομένα και το Apache να αναλαμβάνει την προσβολή από απόσταση ασφαλείας.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο «κουμπώνει» η ένταξη των SPIKE NLOS. Τα αναβαθμισμένα Apache A+ δεν θα είναι απλώς καλύτερα ελικόπτερα σε σχέση με το παρελθόν. Θα εξελιχθούν σε πλατφόρμες κρούσης μεγάλης ακτίνας, με δυνατότητα προσβολής στόχων χωρίς άμεση οπτική επαφή, αξιοποιώντας στοιχεία στοχοποίησης από τρίτες πλατφόρμες. Η τοποθέτηση των SPIKE NLOS σε 9 Apache A+ δημιουργεί μια νέα κατηγορία δυνατοτήτων για την Αεροπορία Στρατού.
Ο συνδυασμός ρουκετών, Hellfire και SPIKE NLOS δίνει στα ελληνικά Apache τριπλό πακέτο οπλισμού. Οι ρουκέτες παραμένουν πολύτιμες για στόχους περιοχής, ελαφρές οχυρώσεις, προσωπικό και οχήματα. Οι Hellfire συνεχίζουν να αποτελούν κλασικό και αξιόπιστο αντιαρματικό όπλο. Οι SPIKE NLOS, όμως, προσθέτουν τη δυνατότητα πλήγματος σε βάθος, σε αποστάσεις άνω των 30 χιλιομέτρων, με ακρίβεια και με δυνατότητα καθοδήγησης μέχρι την τελική φάση.
Έτσι, τα Apache A+ περνούν από την εποχή της επιβίωσης στην εποχή της επιχειρησιακής αναγέννησης. Από ελικόπτερα που κινδύνευαν να περιοριστούν από την παλαιότητα και τη χαμηλή διαθεσιμότητα, μετατρέπονται σε σύγχρονες πλατφόρμες τακτικής κρούσης, ικανές να επιχειρούν σε Θράκη, Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Για την Αεροπορία Στρατού, η αναβάθμιση αυτή δεν είναι απλώς τεχνικό πρόγραμμα. Είναι πρόγραμμα επαναφοράς ισχύος και πολλαπλασιαστής αποτροπής και υποστήριξης σε παράκτιες περιοχές.
Σε ένα περιβάλλον με εκατοντάδες νησιά, νησίδες, διαύλους και κρυφές προσεγγίσεις, η δυνατότητα προσβολής πέρα από τη γραμμή ορατότητας αποτελεί κρίσιμο πλεονέκτημα.
Αλλαγή δόγματος για την Αεροπορία Στρατού
Η ένταξη των SPIKE NLOS οδηγεί αναπόφευκτα και σε προσαρμογή του δόγματος χρήσης των Apache. Η Αεροπορία Στρατού θα πρέπει να αξιοποιήσει το νέο όπλο όχι μόνο ως επιπλέον πυρομαχικό, αλλά ως εργαλείο νέου τρόπου επιχειρήσεων. Αυτό σημαίνει εκπαίδευση πληρωμάτων, ανάπτυξη τακτικών, συνεργασία με UAV, συντονισμό με μονάδες Ειδικών Επιχειρήσεων, Πυροβολικό, Ναυτικό και Πολεμική Αεροπορία.
Τα Apache με SPIKE NLOS θα μπορούν να αναλαμβάνουν αποστολές καταστροφής στόχων υψηλής αξίας, αντιαποβατικές αποστολές, προσβολές τεθωρακισμένων, υποστήριξη Ειδικών Δυνάμεων, επιτήρηση περιοχών ενδιαφέροντος και συμμετοχή σε σύνθετες επιχειρήσεις πολλαπλών κλάδων. Η ευελιξία τους αυξάνεται, ενώ ταυτόχρονα μειώνεται η ανάγκη έκθεσης σε απειλές.
Ειδικά για τα ελληνικά δεδομένα, όπου οι αποστάσεις στο Αιγαίο είναι μικρές αλλά το επιχειρησιακό περιβάλλον ιδιαίτερα σύνθετο, η δυνατότητα γρήγορης μεταφοράς ισχύος πυρός από αέρα σε συγκεκριμένο σημείο είναι εξαιρετικά πολύτιμη. Ένα ζεύγος Apache μπορεί να μετακινηθεί γρήγορα, να λάβει δεδομένα στοχοποίησης και να εκτελέσει πλήγμα σε περιοχή όπου ο αντίπαλος θεωρεί ότι καλύπτεται από το ανάγλυφο ή την απόσταση.
Μήνυμα αποτροπής
Η έναρξη της διαδικασίας τοποθέτησης των SPIKE NLOS στα Apache στέλνει και σαφές μήνυμα αποτροπής. Η Ελλάδα επενδύει σε όπλα ακριβείας, σε δικτυοκεντρικές δυνατότητες και σε μέσα που μπορούν να επιφέρουν δυσανάλογο κόστος σε οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια. Δεν πρόκειται για όπλο επίδειξης, αλλά για εργαλείο μάχης με άμεση αξία στο ελληνικό περιβάλλον.
Για την Τουρκία, η οποία εξακολουθεί να δίνει μεγάλη έμφαση σε αποβατικές δυνατότητες, σε μηχανοκίνητους σχηματισμούς, σε UAV και σε ταχύπλοα μέσα ειδικών επιχειρήσεων, η ελληνική απόκτηση SPIKE NLOS σε πολλαπλές πλατφόρμες δημιουργεί νέα δεδομένα. Κάθε αποβατική ή προωθημένη ενέργεια πρέπει πλέον να υπολογίζει ότι μπορεί να δεχθεί πλήγμα ακριβείας από μεγάλη απόσταση, από πλατφόρμα που δεν είναι άμεσα ορατή και δεν είναι εύκολο να εντοπιστεί εγκαίρως.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι τα Apache μπορούν να λειτουργήσουν ως κινητός πολλαπλασιαστής ισχύος. Σε αντίθεση με ένα σταθερό σύστημα, το επιθετικό ελικόπτερο μετακινείται, αλλάζει περιοχή δράσης, εκμεταλλεύεται το έδαφος και εμφανίζεται εκεί όπου ο αντίπαλος δεν το περιμένει. Με SPIKE NLOS, αυτή η κινητικότητα συνδυάζεται πλέον με ισχύ πυρός μεγάλης ακρίβειας και μεγάλης απόστασης.
