Οι πολίτες ζητούν από την Ευρώπη να βρει από κοινού λύσεις στο πρόβλημα της μετανάστευσης. Πρόκειται για ένα ζήτημα που στο παρελθόν μάς είχε διχάσει. Το 2025, όμως, η Ευρώπη απέδειξε ότι μπορεί να ενεργεί αποτελεσματικά – και ενωμένη – στο θέμα της μετανάστευσης.
Την τελευταία διετία, οι παράνομες διελεύσεις των συνόρων μειώθηκαν κατά 55% και οι αιτήσεις ασύλου κατά 21%. Το νέο σύστημα εισόδου – εξόδου, που άρχισε να λειτουργεί τον περασμένο Οκτώβριο, είναι το πιο προηγμένο ηλεκτρονικό σύστημα συνοριακού ελέγχου στον κόσμο. Εχουν ήδη καταγραφεί 23 εκατομμύρια διελεύσεις, ενώ απαγορεύτηκε η είσοδος σε πάνω από 12.000 άτομα. Αν προστεθούν σε αυτό το σύστημα οι νέοι κανόνες που θα τεθούν σε εφαρμογή σε λίγους μήνες, γίνεται σαφές ότι η εποχή του κατακερματισμού και της αποδιοργάνωσης που χαρακτήρισε τη μεταναστευτική κρίση της περιόδου 2015-2016 έχει παρέλθει οριστικά.
Εχουμε πλέον αλλάξει κατεύθυνση. Η επόμενη πρόκληση είναι τώρα να παγιωθεί αυτή η νέα προσέγγιση στο μεταναστευτικό ζήτημα, μια προσέγγιση που εκφράζει τα συμφέροντα αλλά και τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης (ΕΕ).
Για εμένα, όπως και για τους περισσότερους Ευρωπαίους, η απάντηση είναι μία Ευρώπη που έχει τον έλεγχο. Μία Ευρώπη που παραμένει ένας τόπος όπου μπορούν να βρουν προστασία όσοι τη χρειάζονται πραγματικά, αλλά με διαδικασίες που τις ελέγχουν η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της και όχι παράνομοι διακινητές ή εχθρικοί παράγοντες ξένων κρατών. Η λύση είναι σαφείς, αποτελεσματικές και δίκαιες διαδικασίες αντί για διαβλητά συστήματα· άμεση λήψη νομικών αποφάσεων αντί για παραθυράκια που επιτρέπουν την παράνομη διαμονή επ’ αόριστον· επιστροφές, με ταχύτητα και αξιοπρέπεια, των ανθρώπων που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ενωση. Επειδή η αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής είναι θεμιτή επιδίωξη, αλλά όχι όταν αυτό γίνεται παράνομα.
Η κατάχρηση του συστήματος στιγματίζει τη μετανάστευση και αποδυναμώνει τη στήριξη των πολιτών στην προστασία όσων βρίσκονται πραγματικά σε ανάγκη. Επίσης, υπονομεύει την προσπάθειά μας να προσελκύσουμε ανθρώπους με τις δεξιότητες και τις ικανότητες που χρειάζονται οι οικονομίες μας για να ευδοκιμήσουν. Κάναμε ό,τι έπρεπε να γίνει για τη μεταρρύθμιση της σχετικής νομοθεσίας και οι προσπάθειές μας ήδη αποδίδουν καρπούς. Οι εμπειρίες των κρατών-μελών τα τελευταία χρόνια, όπως της Ελλάδας, έχουν χρησιμεύσει ως βάση για τη δημιουργία μιας προσέγγισης που αποδίδει.
Εάν όμως θέλουμε να παραμείνει η Ευρώπη τόπος ασύλου και ελκυστικός προορισμός για ανθρώπους με ικανότητες, γνωρίζουμε τι πρέπει να κάνουμε: να μειώσουμε και να κρατήσουμε χαμηλά τον αριθμό των παράνομων αφίξεων. Αυτή είναι πλέον η βασική μας προτεραιότητα.
Και για να το πετύχουμε αυτό, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η ΕΕ στέκεται στα δικά της πόδια, με μια στιβαρή μεταναστευτική πολιτική και με τη στρατηγική αξιοποίηση της πολιτικής μας για τις θεωρήσεις (visas).
Πάνω απ’ όλα πρέπει να εντείνουμε τη συνεργασία και τον διάλογο με τρίτες χώρες. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να επιδιώκουμε τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων, όπου είναι δυνατόν, για το άνοιγμα νόμιμων οδών μετανάστευσης και για την καλύτερη δυνατή συνεργασία στον παγκόσμιο αγώνα κατά των παράνομων διακινητών που ευθύνονται για την απώλεια χιλιάδων συνανθρώπων μας κάθε χρόνο.
Ομως αυτό προϋποθέτει μεγαλύτερη αποφασιστικότητα στην υπεράσπιση των συμφερόντων της ΕΕ. Για παράδειγμα, ζητούμε από τις τρίτες χώρες να δέχονται την επανεισδοχή των δικών τους υπηκόων, όπως είναι υποχρεωμένες. Και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ΕΕ έχει στη διάθεσή της πληθώρα μέσων για να στηρίξει την προσέγγιση αυτή: Είμαστε ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος 80 περίπου χωρών. Κάθε χρόνο τα κράτη-μέλη εκδίδουν 10 εκατομμύρια θεωρήσεις για υπηκόους τρίτων χωρών. Και εμείς, η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της, παραμένουμε ο μεγαλύτερος χορηγός επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας παγκοσμίως, με πάνω από 90 δισ. ευρώ ετησίως.
Στο εξής, η ΕΕ θα ενισχύσει τη σύνδεση μεταξύ της πολιτικής των θεωρήσεων και της συνεργασίας, όχι μόνο ως προς την επανεισδοχή, αλλά και για την προστασία των συνόρων, την ασφάλεια και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Διότι η πρόσβαση στην ΕΕ αποτελεί προνόμιο και ο τρόπος με τον οποίο διαχειριζόμαστε την πρόσβαση αυτή αποτελεί στρατηγική επιλογή.
Δείχνουμε έμπρακτα ότι πλέον τα πράγματα θα γίνονται με τον ευρωπαϊκό τρόπο. Και ο τρόπος αυτός φέρνει αποτελέσματα.
*Ο κ. Μάγκνους Μπρούνερ είναι ο ευρωπαίος επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης.
