Ναυάγιο ατμόπλοιου Pentcho στο βυθό του Αιγαίου – Η ιστορία του (φωτογραφίες)

Η ιστορία του ναυαγίου του ατμόπλοιου PENTCHO που βρέθηκε στον βυθό του Αιγαίου.

Το ιστορικό ναυάγιο του τροχήλατου ατμόπλοιου PENTCHO, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για τη μεταφορά Εβραίων προσφύγων το 1940, εντοπίστηκε και ταυτοποιήθηκε στον βυθό του Αιγαίου και στα νερά της νησίδας Χαμηλή

Ήταν δεκαετία του 1930 όταν η άνοδος του φασισμού και του ναζισμού στην Ευρώπη ώθησε εκατοντάδες χιλιάδες Εβραίους να εγκαταλείψουν τις εστίες τους σε χώρες όπου θέριευε ο αντισημιτισμός για κάποια χώρα στην οποία δεν θα κινδύνευαν. Πολλοί από αυτούς επιχείρησαν να κάνουν το παράτολμο ταξίδι έως την κατεχόμενη από τους Βρετανούς Παλαιστίνη, όπου σταδιακά συγκεντρώθηκαν χιλιάδες Εβραίοι.

Η διά θαλάσσης μεταφορά Εβραίων στην Παλαιστίνη, χωρίς την αναγκαία άδεια των Βρετανών, άρχισε το 1934 και έμεινε γνωστή ως Aliyah Bet ή Ha’apalah. Από τα τέλη του 1938, η βρετανική κυβέρνηση, εξαιτίας των αντιδράσεων του αραβικού στοιχείου, ανακοίνωσε ότι θα μειώσει το επιτρεπτό όριο για την εγκατάσταση Εβραίων εποίκων στην Παλαιστίνη. Τότε συστάθηκαν μυστικές ‒παράνομες‒ οργανώσεις, με στόχο να συνεχίσουν τη μεταφορά των Εβραίων προσφύγων στην Παλαιστίνη, κυρίως διά θαλάσσης. Για τον σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκαν, κατά το διάστημα 1933-1944, περί τα ογδόντα έξι ταξίδια, για αρκετά από τα οποία χρησιμοποιήθηκαν πλοία ελληνικής πλοιοκτησίας που κατάφεραν να μεταφέρουν στον προορισμό τους περί τις τριάντα τέσσερεις χιλιάδες πρόσφυγες.

Το τροχήλατο ατμόπλοιο PENTCHO στο Αιγαίο

PENTCHO, ναυαγιο, ατμοπλοιο, αιγαιο

Ο κίνδυνος για τους πλοιοκτήτες ήταν μεγάλος, διότι τα πλοία τους, όταν εντοπίζονταν από τις βρετανικές αρχές, κατάσχονταν και το πλήρωμα φυλακιζόταν. Έτσι, η διαθεσιμότητα σκαφών για τη συνέχιση αυτής της παράνομης μετανάστευσης ήταν περιορισμένη, ενώ συνήθως χρησιμοποιούνταν υπερήλικα σκάφη. Ανάμεσα σε αυτά τα συχνά αναξιόπλοα σκάφη ήταν και το τροχήλατο ποταμόπλοιο PENTCHO. Το 33 ετών σκαρί του PENTCHO ταξίδεψε για πρώτη και τελευταία φορά στα ταραγμένα νερά του Αιγαίου το 1940. Στο τροχήλατο ατμόπλοιο PENTCHO επέβαιναν 514 επιβάτες ‒ανάμεσά τους, 142 γυναίκες και 9 παιδιά‒ που προέρχονταν από τη Βοημία, τη Μοραβία,τη Σλοβακία, την Πολωνία και την Αυστρία. Κυβερνήτης του πλοίου ήταν ο Ρώσος Igor Markeyevitch.

Οι περισσότεροι ήταν μέλη της οργάνωσης Betar, η οποία, κατά τη δεκαετία του 1930, είχε βοηθήσει πολλές χιλιάδες Εβραίους να μετοικήσουν στην Παλαιστίνη. Σκοπός της Betar ήταν να καλλιεργήσει στους νεαρούς Εβραίους το όραμα για την ίδρυση ενός εβραϊκού κράτους στην Παλαιστίνη και να τους παράσχει στρατιωτική εκπαίδευση. Ανάμεσα τους ήταν και o Imi Lichtenfeld ο οποίος κατόπιν ανέπτυξε την πολεμική τέχνη Krav Maga.

Το επεισοδιακό ταξίδι

Το PENTCHO αναχώρησε από το Σουλινά της Ρουμανίας στις 21 Σεπτεμβρίου 1940 και ανοίχθηκε στη Μαύρη Θάλασσα. Εκεί βρέθηκε αντιμέτωπο και με μια καταιγίδα αλλά κατόρθωσε να φθάσει στην Κωνσταντινούπολη. Μετά την έξοδο από τα Δαρδανέλια στο Αιγαίο, το σκάφος κινήθηκε προς νότο, μέχρι που το εντόπισε ένα ελληνικό πολεμικό. Καθώς το PENTCHO έπλεε χωρίς σημαία, το ελληνικό σκάφος έριξε προειδοποιητικές βολές αναγκάζοντάς το να σταματήσει και κατόπιν το διέταξε να το ακολουθήσει στη Μυτιλήνη. Αφού έγιναν προμήθειες τροφίμων, το τροχήλατο συνέχισε την πορεία του και στις 30 Σεπτεμβρίου 1940 κατέπλευσε στον Πειραιά.

PENTCHO, ναυαγιο, ατμοπλοιο, αιγαιο

Η ελληνική εβραϊκή κοινότητα έσπευσε αρωγός στους πρόσφυγες κάνοντας εφικτό τον ανεφοδιασμό του σκάφους με νερό και κάρβουνο. Στις 2 Οκτωβρίου, ημέρα της εβραϊκής Πρωτοχρονιάς, η κοινότητα προσέφερε τρόφιμα στους πρόσφυγες, οι οποίοι αναχώρησαν την επομένη. Το PENTCHO θα έπλεε νοτιοανατολικά με προορισμό τη Μερσίνα της Τουρκίας και από εκεί θα έφτανε ακτοπλοϊκώς μέχρι την Παλαιστίνη. Το σκάφος κατέπλευσε στην Αστυπάλαια, όπου προσφέρθηκε τροφή στους πρόσφυγες και ακολούθως αναχώρησε προς νότο προκειμένου να διαπλεύσει το στενό Κάσου-Κρήτης. Ωστόσο, το PENTCHO αντιμετώπισε μηχανικά προβλήματα, και τελικά ο λέβητας τέθηκε εκτός λειτουργίας, οπότε το σκάφος έμεινε ακυβέρνητο. Το πλήρωμα προσπάθησε μάταια να θέσει σε λειτουργία την ατμομηχανή, και έτσι το παρασυρόμενο σκάφος προσάραξε στις 19:40 της 9ης Οκτωβρίου 1940 στα βράχια της νησίδας Χαμηλή.

Με την προσάραξη και την επακόλουθη τριβή του σκάφους στην απόκρημνη ακτογραμμή, προκλήθηκε ρήγμα στα ύφαλα και εισροή υδάτων. Οι επιβάτες και το πλήρωμα κατασκεύασαν αυτοσχέδιες γέφυρες και ένωσαν το σκάφος με την ακτή, γεγονός που επέτρεψε την ασφαλή αποβίβασή τους. Αφού κατόρθωσαν να μεταφέρουν στην ξηρά οτιδήποτε μπορούσε να τους φανεί χρήσιμο για τη διαμονή τους στο νησί, έφτιαξαν πρόχειρα παραπήγματα.

Η διάσωση και το τέλος της Οδύσσειας

PENTCHO, ναυαγιο, ατμοπλοιο, αιγαιο

Στο μεταξύ, τέσσερις εθελοντές και ένα μέλος του πληρώματος επιβιβάστηκαν στη μοναδική σωσίβια λέμβο του PENTCHO και αναχώρησαν προς αναζήτηση βοήθειας.

Τέσσερις μέρες αργότερα, η λέμβος εντοπίστηκε από ένα αεροσκάφος του βρετανικού αεροπλανοφόρου ILLUSTRIUS και ειδοποιήθηκε το αντιτορπιλικό NUBIAN να σπεύσει σε βοήθεια τους. Οι Βρετανοί ενημέρωσαν τον Ερυθρό Σταυρό για την ύπαρξη των ναυαγών στη βραχονησίδα, προκειμένου να μεταβιβαστεί η πληροφορία στους Ιταλούς.

Οι πρόσφυγες που είχαν αποβιβαστεί στη Χαμηλή, κατάφεραν να επιβιώσουν χάρη στα τρόφιμα, τα ρούχα, τα σκεύη, τα καύσιμα και όλα τα απαραίτητα που είχαν μπορέσει να μεταφέρουν από το ατμόπλοιο για την παραμονή τους στην αφιλόξενη βραχονησίδα. Εκεί οργάνωσαν την ζωή τους έχοντας εξασφαλίσει από τις προμήθειες του πλοίου ένα πιάτο σούπα καθημερινά. Οι κακές καιρικές συνθήκες δεν επέτρεψαν τον εντοπισμό των ναυαγών μέχρι τις 14 Οκτωβρίου 1940, οπότε ο πιλότος ενός ιταλικού αεροσκάφους διέκρινε το ναυάγιο του PENTCHO.

Η αυτοοργάνωση των ναυαγών, που επέτρεψε τη συντήρηση τους στην αφιλόξενη βραχονησίδα, αποτέλεσε χαρακτηριστική ένδειξη της θέλησης των απανταχού Εβραίων για τη μετάβαση τους στην πατρογονική τους γη.

Έρευνα και τεκμηρίωση ‒ Ένα ναυάγιο ξεχασμένο στον βυθό του Αιγαίου

PENTCHO, ναυαγιο, ατμοπλοιο, αιγαιο

Τα υπολείμματα του ιστορικού ναυαγίου εντοπίστηκαν και ταυτοποιήθηκαν από έλληνες δύτες. Ανάμεσα στα ξεχασμένα συντρίμμια ξεχωρίζουν οι τροχοί καθώς και η πλώρη του πλοίου που ακουμπά στο βυθό με την δεξιά πλευρά. Ο ατμολέβητας που ήταν η «καρδιά» του πλοίου ξεπροβάλλει από τον βυθό σε όρθια θέση και σε άριστη κατάσταση. Οι δύο άγκυρες του PENTCHO έμειναν για πάντα στον βραχώδη βυθό του Αιγαίου. Παράλληλα με την υποβρύχια εξερεύνηση έγινε αρχειακή και ιστορική έρευνα από τους Άρη Μπιλάλη και Κώστα Θωκταρίδη με στόχο την τεκμηρίωση της εξαιρετικά σημαντικής ιστορίας του πλοίου.

Τροχήλατο ατμόπλοιο PENTCHO – Η ταυτότητα του πλοίου και το μνημείο

PENTCHO, ναυαγιο, ατμοπλοιο, αιγαιο

Το PENTCHO, που είχε ναυπηγηθεί το 1907 ως STEFANO, είχε 50 μέτρα μήκος και 12 μέτρα πλάτος. Ήταν νηολογημένο στη Νάπολη και εκτελούσε ποτάμιους πλόες στον Δούναβη. Αρχικά ανήκε στην εταιρία R. Anatra & Ungarische Petroleum A.G. με έδρα τη Βουδαπέστη. Αγοράστηκε έναντι δέκα χιλιάδων δολαρίων από μια εβραϊκή οργάνωση της Ρουμανίας στις αρχές του 1940. Αργότερα έγιναν μετασκευές διαρρύθμισης, ώστε το τροχήλατο ατμόπλοιο να μπορεί να μεταφέρει επιβάτες και, αφότου μετονομάστηκε σε PENTCHO, στάλθηκε στη Μπρατισλάβα της Σλοβακίας.

Αξίζει να σημειωθεί πως για το ναυάγιο του PENTCHO, που αποτελεί σημαντική καμπή στην προσπάθεια μεταφοράς Εβραίων προσφύγων στην Παλαιστίνη διά θαλάσσης, έχει ανεγερθεί μνημείο στην πόλη Netanya του Ισραήλ.

Share:

Facebook
Twitter
WhatsApp
Email

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η «λεωφόρος» της κοκαΐνης

Έξι φορτηγά γεμάτα με στρατιώτες και αστυνομικούς έφτασε μέσα στη νύχτα έξω από ένα σπίτι στο Γκουαγιακίλ του Ισημερινού. Η πόρτα του σπιτιού έγραφε πως «ενοικιάζεται» και τα φώτα ήταν σβηστά. Ωστόσο, δεν πτοήθηκαν από το φαινομενικά άδειο σπίτι καθώς

Βυθίζεται το ελληνόκτητο πλοίο που χτυπήθηκε από τους Χούθι – Αναφορές για νεκρό

Σύμφωνα με τον ΣΚΑΪ, το πλοίο έχει υποστεί σοβαρή βλάβη στο μηχανοστάσιο, πλέει εδώ και ώρες ακυβέρνητο και παρουσιάζει εισροή υδάτων. Αναφορές σε αραβικά ΜΜΕ σημειώνουν ότι υπάρχει ένα νεκρός από το πλήρωμα. Το ελληνικό λιμενικό διευκρίνισε ότι ανάμεσα στα

Γιώργος Αυτιάς: Στρασβούργο

Ακόμη και στους αριθμούς μπορεί κανείς να ασκήσει ερμηνευτική βία. Μπορεί να βλέπει στα εκλογικά μεγέθη όχι αυτό που μετράνε, αλλά το είδωλο των προκαταλήψεών του. Κάπως έτσι, κάποιοι είχαν «διαβάσει» το αποτέλεσμα προτού καν κλείσουν οι κάλπες την Κυριακή.

Αρχίζει η δικαστική μάχη δισ. ευρώ για τα εγκλωβισμένα αεροσκάφη

Μερικές από τις μεγαλύτερες εταιρείες leasing αεροσκαφών ξεκίνησαν τη δικαστική μάχη εναντίον των ασφαλιστικών εταιρειών στο Δουβλίνο, μία αναμέτρηση στην οποία παίζονται αποζημιώσεις τουλάχιστον 2,5 δισ. ευρώ για αεροσκάφη που παραμένουν αποκλεισμένα στη Ρωσία. Οι εκμισθωτές έχουν εγείρει αγωγές κατά δεκάδων

Μετάβαση στο περιεχόμενο