Την ανάγκη να τεθούν αυστηρές δικλείδες προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα σχέδια για τη δημιουργία «κέντρων επιστροφής» (return hubs) εκτός ΕΕ επισημαίνει ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Μάικλ Ο’Φλάερτι, με σειρά επιστολών που δημοσιοποιήθηκαν σήμερα και απευθύνονται στους αρμόδιους για τη μετανάστευση υπουργούς πέντε κρατών-μελών: της Αυστρίας, της Δανίας, της Γερμανίας, της Ελλάδας και των Κάτω Χωρών.
Ανταπόκριση Βρυξέλλες
Οι τέσσερις «δικλείδες»
Αντλώντας από τα ευρήματα της έκθεσής του τον Σεπτέμβριο του 2025 (όπου είχε προειδοποιήσει ότι η αποστολή ανθρώπων σε τέτοια κέντρα ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τα δικαιώματα, μεταξύ άλλων ως προς την αρχή της μη-επαναπροώθησης, την απαγόρευση της κακομεταχείρισης, τις ομαδικές απελάσεις και την αυθαίρετη κράτηση) ο Ο’Φλάερτι προτείνει τέσσερις βασικές εγγυήσεις.
Πρώτον, κάθε πρωτοβουλία να προηγείται από ολοκληρωμένη αξιολόγηση των άμεσων και έμμεσων κινδύνων, συνοδευόμενη από σχέδιο πρόληψης και άμβλυνσής τους.
Δεύτερον, εφόσον τα κράτη προχωρήσουν, να διασφαλίζεται ανεξάρτητη και συνεχής παρακολούθηση, με μηχανισμούς επανεξέτασης και, αν χρειαστεί, αναστολής της συνεργασίας.
Τρίτον, η συνεργασία να στηρίζεται σε νομικά δεσμευτικές συμφωνίες με εκτελεστές ρήτρες για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Και τέταρτον, να δημοσιοποιούνται οι αξιολογήσεις κινδύνου, τα σχέδια άμβλυνσης και οι ίδιες οι συμφωνίες, ώστε να καθίσταται δυνατός ο κοινοβουλευτικός, δημόσιος και δικαστικός έλεγχος.
Η απάντηση Πλεύρη
Η ελληνική πλευρά απάντησε άμεσα. Με επιστολή του που διαβιβάστηκε μέσω της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης (υπό τον πρέσβη Νικόλαο Σιγάλα), ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης ευχαριστεί τον Επίτροπο για τις παρατηρήσεις του και διαβεβαιώνει ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στην εφαρμογή όλων των μεταναστευτικών πολιτικών σε πλήρη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς και του ευρωπαϊκού δικαίου.
Καθώς οι συζητήσεις για τα κέντρα επιστροφής προχωρούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο υπουργός σημειώνει ότι κάθε σχετική διευθέτηση θα αναπτυχθεί σύμφωνα με το ισχύον ενωσιακό πλαίσιο (περιλαμβανομένου του Κανονισμού Επιστροφών) και με τις διεθνείς δεσμεύσεις των συμμετεχόντων κρατών. Ταυτόχρονα, ο κ. Πλεύρης υποστηρίζει ότι τα κέντρα επιστροφής συνιστούν «θεμιτό εργαλείο πολιτικής» στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης της μετανάστευσης, με στόχο τη διευκόλυνση της επιστροφής όσων δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής, με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της αρχής της μη-επαναπροώθησης. Ο υπουργός δηλώνει, τέλος, ότι οι υπηρεσίες του παραμένουν στη διάθεση του Επιτρόπου για τη συνέχιση του διαλόγου.
Ο Επίτροπος, από την πλευρά του, υπενθυμίζει ότι τα κράτη φέρουν την ευθύνη να διασφαλίζουν ότι τέτοιες πρωτοβουλίες ευθυγραμμίζονται με το διεθνές δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
