Αν κάτι απέδειξε η περίπτωση της Βενετίας, είναι ότι το να βάζεις «εισιτήριο εισόδου» δεν λύνει κανένα από τα δομικά προβλήματα του υπερτουρισμού. Και όμως, η Ελλάδα μοιάζει να υιοθετεί με καθυστέρηση και χωρίς φαντασία μια αποτυχημένη πρακτική.
Η φιλοσοφία πίσω από το τέλος είναι καθαρά εισπρακτική. Στοχοποιεί το άτομο (τον επισκέπτη), απαλλάσσει το σύστημα (την Πολιτεία) και προσποιείται ότι αποκαθιστά μια «ισορροπία». Όμως τα 50 εκατομμύρια ευρώ που αναμένονται ετησίως δεν αντισταθμίζουν τη φθορά που προκαλούν καθημερινά χιλιάδες τουρίστες σε νησιά με ανύπαρκτες υποδομές.
Δεν πληρώνουν την κατανάλωση νερού σε άνυδρους προορισμούς. Δεν επαρκούν για την αποκομιδή απορριμμάτων ή την ενίσχυση των κέντρων υγείας σε νησιά όπου ο πληθυσμός διπλασιάζεται μέσα σε ένα πρωινό.
Αντί να αναζητούμε λύσεις στο ταμείο, οφείλουμε να κοιτάξουμε στο… πλοίο.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι επιβάτες δεν πληρώνουν, αλλά ότι είναι πολλοί και τα πλοία πολύ μεγάλα. Τα νεότερα mega-cruise ships μεταφέρουν 5.000 έως 7.000 επιβάτες, ενώ δένουν σε λιμάνια που φτιάχτηκαν για φορτηγά καΐκια. Δεν υπάρχει μοντέλο διαχείρισης, δεν υπάρχει κριτήριο βιωσιμότητας, δεν υπάρχει έλεγχος.
Η ουσία είναι πως η κρουαζιέρα χρειάζεται όρια. Ποσοτικά και ποιοτικά. Χρειάζεται να μπει πλαφόν τόσο στον αριθμό επισκεπτών ανά ημέρα, όσο και στο μέγεθος των πλοίων που επιτρέπεται να προσεγγίζουν συγκεκριμένα λιμάνια.
Η Μύκονος και η Σαντορίνη, που φέρουν ήδη το βάρος μιας ακραίας επισκεψιμότητας, δεν μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ως «ανοιχτά μουσεία» χωρίς καμία δυνατότητα ρύθμισης.
Δεν είναι λογικό να φιλοξενούν 15.000 επιβάτες την ημέρα όταν οι μόνιμοι κάτοικοι είναι λιγότεροι από 10.000.
Αντί να επεκτείνεται η τουριστική πίεση σε νέα νησιά, θα έπρεπε να αξιολογείται ποιο νησί μπορεί να δεχθεί κρουαζιέρα και ποιο όχι. Και αυτή η αξιολόγηση να γίνεται με κριτήρια περιβαλλοντικά, πολεοδομικά και κοινωνικά, όχι με κριτήριο τις ορέξεις των tour operators και των εταιρειών κρουαζιέρας.
Δυστυχώς, οι προβλέψεις δείχνουν ότι η Ελλάδα κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση. Τα αρμόδια Υπουργεία φέρονται να συζητούν νέους προορισμούς για ενδεχόμενη «ένταξη στο δίκτυο κρουαζιέρας». Που όμως ; σε νησιά δεν υπάρχει ούτε αποχετευτικό σύστημα ; Δεν υπάρχουν λιμάνια που να πληρούν τις βασικές προδιαγραφές ; Και συχνά ούτε νερό τον Αύγουστο ;
Αν δεν τεθεί σαφές όριο, η κρουαζιέρα θα συνεχίσει να λειτουργεί ως μηχανισμός απορρύθμισης. Θα επιτείνει την άνιση ανάπτυξη μεταξύ νησιών, θα εξαντλήσει τις τοπικές υποδομές και θα ρίξει το βάρος στα ήδη υποστελεχωμένα δημόσια δίκτυα.
Η πραγματική συζήτηση δεν είναι αν οι τουρίστες πρέπει να πληρώνουν 1, 5 ή 20 ευρώ για να αποβιβαστούν. Είναι αν πρέπει να αποβιβάζονται καθόλου, και αν ναι πόσοι. Όλα τα άλλα είναι παράβολα της αυταπάτης.
