Έντονος προβληματισμός και ανησυχία καταγράφεται στην παγκόσμια ναυτιλιακή βιομηχανία από τα συνεχώς αυξανόμενα περιστατικά εγκατάλειψης ναυτικών, τα οποία υπερδιπλασιάστηκαν το 2024.
ΣΥΜΦΩΝΑ με στοιχεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ), την περασμένη χρονιά καταγράφηκαν 310 περιπτώσεις εγκατάλειψης, αυξημένες κατά 118% σε σχέση με το προηγούμενο ρεκόρ του 2023 (142 περιστατικά). Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έκθεση Seafarer Abandonment της Right Ship, oι απλήρωτοι μισθοί την τελευταία 20ετία ξεπερνούν τα 40 εκατ. δολάρια και το 2024 αποτελεί τη χειρότερη χρονιά.
Όπως τονίζεται, οι περιπτώσεις ναυτικών που αφήνονται στην τύχη τους σε εγκαταλελειμμένα πλοία έχουν αυξηθεί δραματικά τη δεκαετία του 2020, αρχικά εξαιτίας της πανδημίας Covid-19, ενώ αργότερα προστέθηκε το αυξανόμενο μέγεθος του «σκιώδους στόλου». Συγκριτικά,
μεταξύ 2017 και 2019 αναφέρονταν40 έως 55 περιστατικά ετησίως, ενώ μεταξύ 2011 και 2016 καταγράφονταν 12 έως 19. Παράλληλα, το ποσοστό του 2024 είναι σχεδόν 2.000% μεγαλύτερο από το ετήσιο σύνολο που καταγράφηκε μία δεκαετία πριν.
Ο ΙΜΟ αναφέρει ακόμη ότι τα περιστατικά του 2024 επηρέασαν πάνω από 2.000 ναυτικούς, όταν τα τελευταία είκοσι χρόνια, έως την 1η Ιανουαρίου 2023, οι εγκαταλελειμμένοι ναυτικοί ανήλθαν σε 9.925, σε περιστατικά στα οποία είχαν εμπλακεί 703 πλοία.
Χώρες – εθνικότητες
Όσον αφορά τις κορυφαίες χώρες- υπεύθυνες για την εγκατάλειψη ναυτικών, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, ήταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ισπανία, η Τουρκία και το Ιράν, ενώ οι περισσότεροι ναυτικοί που εγκαταλείφθηκαν ήταν από την Ινδία, αλλά και την Ουκρανία λόγω του πολέμου.
Οι τύποι των πλοίων που εγκαταλείφθηκαν ποικίλλουν, με τη Rightship να επισημαίνει ότι στην κορυφή της σχετικής λίστας ήταν τα general cargo (31,2%), ενώ ακολούθησαν τα bulk carriers (8,2%) και τα chemical products/tankers (7,2%). Την ίδια ώρα, παρατηρείται μια τάση προς τα πλοία ηλικίας 26 έως 30 ετών, τα οποία αντιπροσώπευσαν περίπου το 17% των εγκαταλελειμένων πλοίων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ως εγκατάλειψη των ναυτικών ορίζεται η αδυναμία των πλοιοκτητών να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους προς τους ναυτικούς, που σχετίζονται με τον έγκαιρο επαναπατρισμό, την καταβολή των οφειλόμενων μισθών ή ημερομισθίων, ακόμα και την παροχή βασικών αναγκών, όπως τροφή και ιατρική περίθαλψη. Η Right Ship, ωστόσο, τονίζει ότι οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ πιο σοβαρές, καθώς «η πραγματικότητα είναι ότι τα μέλη του πληρώματος αφήνονται χωρίς φαγητό, νερό, προμήθειες ή φάρμακα και συχνά αποκόπτονται από τον έξω κόσμο, με ελάχιστη δυνατότητα επικοινωνίας».
Σε κοινή έκθεση του ΙΜΟ και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), η οποία κατατέθηκε στη νομική επιτροπή του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, τονίζεται χαρακτηριστικά ότι το σύνολο του περασμένου έτους ξεπερνά «ανησυχητικά και πολύ υπερβολικά» όλα τα ρεκόρ των αναφερόμενων περιστατικών. Από την πλευρά του, ο Steve Trowsdale, συντονιστής επιθεωρήσεων στη ΔΟΕ, περιγράφει την κατάσταση με τη φράση «οι ναυτικοί αντιμετωπίζονται συχνά ως σκουπίδια».
Κατευθυντήριες γραμμές
Μόλις πριν από περίπου δύο χρόνια, ο ΙΜΟ και η ΔΟΕ ενέκριναν συγκεκριμένα guidelines για τον τρόπο αντιμετώπισης της εγκατάλειψης ναυτικών, ωστόσο η συνεχιζόμενη αύξηση των περιστατικών αποδεικνύει το πόσο δυσεπίλυτο είναι το πρόβλημα.
