Κινούμενες περιβαλλοντικές βόμβες είναι τα δεξαμενόπλοια του λεγόμενου σκιώδους ή «σκοτεινού» στόλου που μεταφέρουν κυρίως ρωσικό πετρέλαιο, προειδοποιεί νέα μελέτη που υπολογίζει σε $1,6 δισ. το κόστος αντιμετώπισης μιας πετρελαιοκηλίδας από ένα δεξαμενόπλοιο αυτής της κατηγορίας.
Το Κέντρο Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα (Centre for Research on Energy and Clean Air-CREA) της Φινλανδίας σε μία νέα μελέτη του επισημαίνει ότι μέχρι σήμερα 294 «σκιώδη» δεξαμενόπλοια έχουν μεταφέρει συνολικά ρωσικό θαλάσσιο αργό πετρέλαιο, ενώ κατά μέσο όρο τρία «σκιώδη» δεξαμενόπλοια εγκαταλείπουν ρωσικά λιμάνια καθημερινά. Ως «σκιώδη» ή σκοτεινό στόλο η μελέτη περιγράφει δεξαμενόπλοια με ιδιοκτησία και ασφάλιση που δεν υπακούν στις κυρώσεις που έχουν επιβάλει η G7 και η ΕΕ. Τα πλοία αυτά λειτουργούν συχνά με ανεπαρκή ή καθόλου ασφάλιση αστικής ευθύνης (P&I), ενώ μεταφέρουν τεράστιες ποσότητες αργού πετρελαίου σε διαδρομές πυκνής κυκλοφορίας μέσω στενών κοντά σε ακτές, με το σύστημα αυτόματης αναγνώρισης (AIS) απενεργοποιημένα για να αποκρύψουν τη θέση τους.
Με έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό ρωσικών «σκιωδών» δεξαμενοπλοίων στην ανοικτή θάλασσα, η κατάσταση είναι ώριμη για μια οικολογική καταστροφή με αστρονομικό λογαριασμό καθαρισμού, τονίζει το CREA.
Τα «σκιώδη» δεξαμενόπλοια έχουν ήδη εμπλακεί σε 50 περιστατικά από τα στενά της Δανίας μέχρι τη Μαλαισία από την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία, αναφέρει το CREA. Είναι μόνο θέμα χρόνου να εκτυλιχθεί ένα μεγάλο καταστροφικό οικολογικό συμβάν.
Όπως εξηγεί το CREA, το μέσο δεξαμενόπλοιο του ρωσικού «σκιώδους» στόλου μπορεί να μεταφέρει περίπου 100.000 τόνους αργού πετρελαίου. Το μέσο κόστος καθαρισμού στην Ευρώπη εκτιμάται σε 8.595 δολάρια ανά τόνο πετρελαίου που χύθηκε. Η Νοτιοανατολική Ασία επιβαρύνεται με σημαντικά υψηλότερα έξοδα, με το κόστος καθαρισμού να ανέρχεται κατά μέσο όρο σε περίπου 16.006 δολάρια ΗΠΑ ανά τόνο. Συνεπώς το κόστος καθαρισμού για μια πετρελαιοκηλίδα που αφορά ένα τυπικό «σκιώδες» δεξαμενόπλοιο θα μπορούσε να κυμανθεί από 859 εκατ. δολάρια στην Ευρώπη έως 1,6 δισ. δολάρια ΗΠΑ στη Νοτιοανατολική Ασία.
Στο μεταξύ, ο «σκιώδης» στόλος ενδυναμώνει συνεχώς την παρουσία του στα διεθνή ύδατα. Από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο του 2024, η Ευρώπη κατέγραψε αύξηση 277% του αριθμού των «σκιωδών» δεξαμενοπλοίων που διέσχισαν τα στενά της Δανίας σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2022. Την ίδια περίοδο, τα στενά του Ντόβερ και του Γιβραλτάρ παρουσίασαν 355% αύξηση των «σκιωδών» δεξαμενοπλοίων σε σύγκριση με το 2022, ενώ στη διώρυγα του Σουέζ παρατηρήθηκε αύξηση 649% το ίδιο διάστημα. Σημαντικές αυξήσεις του σκιώδους στόλου κατεγράφησαν και στα στενά της Κορέας και στο Στενό της Μάλακα στη Μαλαισία.
Σοβαρά περιστατικά έχουν ήδη σημάνει συναγερμό, ιδίως στην Ευρώπη και την Ασία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για γρήγορα μέτρα για τον περιορισμό των δυνητικά καταστροφικών επιπτώσεων του αυξανόμενου «σκιώδους» στόλου.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με το CREA, τα ρωσικά έσοδα από τις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων συνεχίζουν να μειώνονται.
Τα έσοδα
Τον Σεπτέμβριο του 2024 τα μηνιαία έσοδα της Ρωσίας από τις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων μειώθηκαν κατά 2% στα 618 εκατ. ευρώ ημερησίως, σηματοδοτώντας τον έκτο συνεχή μήνα πτώσης. Όσον αφορά τα έσοδα της Ρωσίας από εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, αυξήθηκαν κατά 4% σε μηνιαία βάση, στα 42 εκατ. ευρώ ημερησίως. Η Κίνα είναι ο μεγάλος εισαγωγέας ρωσικών υδρογονανθράκων. Ειδικότερα το CREA αναφέρει ότι η Κίνα αγόρασε το 45% του συνόλου των ρωσικών εξαγωγών άνθρακα, ακολουθούμενη από την Ινδία (18%). Η Τουρκία (10%), η Νότια Κορέα ( 10%) και η Ταϊβάν (5%) συμπληρώνουν τη λίστα των πέντε πρώτων αγοραστών. Η Κίνα αγόρασε και το 47% των εξαγωγών αργού πετρελαίου της Ρωσίας, ακολουθούμενη από την Ινδία (37%), την ΕΕ (7%) και την Τουρκία (6%).
Τέλος, η ΕΕ ήταν ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου καθώς αγόρασε το 49% των ρωσικών εξαγωγών LNG,
ακολουθούμενη από την Κίνα (22%) και την Ιαπωνία (18%).
