Η πρώτη εξαγγελία για ανέγερση συνοριακού τεχνητού εμποδίου (φράχτη) στην Ελλάδα έγινε στα τέλη του 2010 από τον τότε Υπουργό Προστασίας του Πολίτη (Χρ. Παπουτσής), σε μια περίοδο που ήταν σε έξαρση το μεταναστευτικό φαινόμενο, μέσω της χερσαίας ελληνοτουρκικής μεθορίου στον Έβρο. Μολονότι, η πρωτοβουλία αυτή συνάντησε πολλές και έντονες αντιδράσεις από κόμματα, οργανώσεις και εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Έβρο, βρήκε ομοθυμαδόν σύμφωνους τους δημότες και τους εκπροσώπους του Δήμου Ορεστιάδας, στην επικράτεια του οποίου προοριζόταν να εγκατασταθεί αυτό το συνοριακό τεχνητό εμπόδιο.
Τελικά, η Ελλάδα έχτισε το πρώτο τμήμα του φράχτη (μήκους 10,3 χλμ.) στα χερσαία σύνορα με την Τουρκία ως το 2012 (εξοπλισμένο με 25 θερμικές κάμερες, πύργους επιτήρησης και κέντρα διοίκησης και ελέγχου), που επεκτάθηκε για πρώτη φορά το 2021 (μετά τα γεγονότα του 2020 στην οριογραμμή του Έβρου), ενώ μια νέα επέκταση 35 χιλιομέτρων κατασκευάζεται τους τελευταίους μήνες στην περιοχή της Κορνοφωλιάς.
Ανεξάρτητα από την αποτρεπτική αποτελεσματικότητα του τεχνητού εμποδίου στον Έβρο ποταμό, το έργο αυτό δεν παύει να είναι αναγνωρίσιμο και καταλυτικό για το αίσθημα ασφάλειας των ακριτικών κοινωνιών πολιτών, και εφάμιλλο ομοίων του, που έχουν ανεγερθεί σε πάμπολλα σημεία των εξωτερικών (χερσαίων και θαλάσσιων) συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ισπανία, Πορτογαλία, Φινλανδία, Λετονία, Ρουμανία, Βουλγαρία κ.ά.) για τον ίδιο ακριβώς λόγο: για να αισθάνονται ασφαλείς οι ακρίτες συμπολίτες μας.
Μόνον και μόνον επειδή κατευνάζουν τις ανησυχίες των ακριτικών κοινωνιών πολιτών, οι φράχτες απέδειξαν την αξία τους για ασφαλή και ειρηνική διαβίωση και αναπτυξιακή δραστηριότητα σε μεθοριακές περιοχές των επικρατειών τους.
Με το επιχείρημα ότι το τεχνητό εμπόδιο στον Έβρο θα εκτρέψει τις μεταναστευτικές ροές στα θαλάσσια σύνορα, η τότε φυσική ηγεσία του ΛΣ-ΕΛΑΚΤ ζήτησε από τα υπηρεσιακά κλιμάκια την υποβολή προτάσεων αντίδρασης. Μια εξ αυτών αφορούσε το Εθνικό Σύστημα Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Επιτήρησης (ΕΣΟΘΕ).
Εξαρχής, επρόκειτο για σειρά σταθμών (πύργων) εγκατεστημένων σε νησιά κατά μήκος της ανατολικής (κυρίως) θαλάσσιας μεθορίου, εξοπλισμένων με αισθητήρες, που θα έδειχναν «ζωντανή» εικόνα των θαλασσίων συνόρων (και επέκεινα) σε 24ωρη βάση. Ο βασικός λόγος της «σπουδής» της τότε φυσικής (και, ιδίως της πολιτικής) ηγεσίας ΛΣ-ΕΛΑΚΤ για «αντίμετρα», ήταν ο φόβος των νησιωτικών κοινωνιών στο Ανατολικό Αιγαίο, για επερχόμενη μεταναστευτική «λαίλαπα», που λίγο μετά (το 2015) έγινε οικτρή πραγματικότητα.
Αυτονοήτως και επειγόντως, το Σ.Ε.Σ.Δ.Ι.Κ. του ΛΣ ενέκρινε τη σκοπιμότητα υλοποίησης του έργου το Δεκέμβριο 2011. Έκτοτε, ξεκίνησε η «οδύσσεια» του ΕΣΟΘΕ.
Η αρχή έγινε με την αναζήτηση χρηματοδότησης (ουδόλως αυτονόητη για τις ημεδαπές χρηματοδοτικές Αρχές), μια «περιπέτεια» που, αρχικά, οδήγησε ΕΛ.ΑΣ. και Λ.Σ. να ενώσουν (προσωρινά) τις δυνάμεις τους, για επίτευξη ευνοϊκότερης ενωσιακής χρηματικής συνδρομής, και, αργότερα (2015), να τις διαχωρίσουν, ώστε σήμερα να έχουμε στα μεν χερσαία σύνορα το διπλό τεχνητό εμπόδιο (φυσικό και ηλεκτρονικό φράχτη) στον Έβρο ποταμό, στα δε θαλάσσια σύνορα στο Ανατολικό Αιγαίο να μην έχουμε ακόμη τίποτε, παρότι η χρηματοδότησή του ΕΣΟΘΕ είχε εξασφαλισθεί το 2015 (αρχικώς για €52 εκατ. και, μεταγενέστερα, για €62 εκατ.).
Η «οδύσσεια» του πολύπαθου ΕΣΟΘΕ συνεχίστηκε φτάνοντας στις 30/6/2020 στην προκήρυξη του σχετικού (κλειστού) διαγωνισμού δύο φάσεων, με την εγγραφή του έργου στο εθνικό ΠΔΕ και την εξασφάλιση της συγχρηματοδότησής του από το Μέσο Χρηματοδοτικής Στήριξης για τη Διαχείριση των Συνόρων και την Πολιτική Θεωρήσεων (BMVI) περιόδου 2021-2027.
Στην Α’ Φάση του διαγωνισμού ως την 30/10/2020, φάκελους δικαιολογητικών ποιοτικής επιλογής υπέβαλαν δέκα (10) οικονομικοί φορείς, με την αξιολόγησή τους να ολοκληρώνεται στις 29/8/2022, οπότε προκρίθηκαν για την επόμενη Β’ φάση δύο (02) οικονομικοί φορείς και αποκλείσθηκαν οι υπόλοιποι οκτώ (08). Όπως ήταν αναμενόμενο, οι αποκλεισθέντες οικονομικοί φορείς εξάντλησαν κάθε λογής ένδικο μέσο που είχαν στη διάθεσή τους (προδικαστικές προσφυγές, ασφαλιστικά μέτρα, αιτήσεις ακύρωσης) για να «τορπιλίσουν» το διαγωνισμό, με το τελευταίο (ένδικο μέσο) εξ αυτών να απορρίπτεται επίσημα και εγγράφως, προ ολίγων εβδομάδων, μια εξέλιξη που ανοίγει το δρόμο στο διαγωνισμό του ΕΣΟΘΕ να περάσει στη Β’ φάση.
Η Β’ φάση του διαγωνισμού (04/2020 αριθ. Διακήρυξης) θα ξεκινήσει μόλις ολοκληρωθεί η διεξαγόμενη αυτή την περίοδο διαδικασία «επικαιροποίησης» των Τεχνικών Προδιαγραφών, που δύναται να καλύπτει από την (ξεπερασμένη) τεχνολογία του προμηθευτέου εξοπλισμού ως τη διαθεσιμότητα των θέσεων εγκατάστασης των σταθμών ΕΣΟΘΕ. Αφότου ολοκληρωθεί η υπόψη διαδικασία, οι δύο (02) προεπιλεγέντες οικονομικοί φορείς θα κληθούν να παραλάβουν το «επικαιροποιημένο» τεύχος των Τεχνικών Προδιαγραφών, για να καταθέσουν εντός ενενήντα (90) ημερών την τεχνική και οικονομική προσφορά τους προς την Αναθέτουσα Αρχή (ΥΝΑΝΠ).
Σε επόμενο στάδιο, θα ακολουθήσει η αξιολόγηση των προσφορών (που, εκτιμάται ότι θα διαρκέσει πάνω από 8-10 μήνες από τότε που θα αρχίσει), ενώ αν δεν διαφοροποιηθεί κάτι στο αναμεταξύ, ο χρόνος παράδοσης του συνόλου του έργου ΕΣΟΘΕ ορίσθηκε σε τριάντα έξι (36) μήνες (δηλ. σε 3 χρόνια) από την υπογραφή της σύμβασης κατακύρωσης.
Συνεπώς, ακόμα κι αν όλα πάνε «ρολόι» από τούδε κι εφεξής, τα νησιά μας στο Ανατολικό Αιγαίο δεν θα έχουν τον «ηλεκτρονικό φράχτη» που δικαιούνται μέχρι το 2028, τουλάχιστον…!!!
Έτσι, λοιπόν, από την έγκριση σκοπιμότητας υλοποίησης του ΕΣΟΘΕ (Δεκέμβριος 2011) ως την υλοποίηση του έργου (αισίως, το 2028) θα έχουν περάσει 17 ολόκληρα χρόνια…
Αυτό είναι το «παγκόσμιο ρεκόρ» που θα κατέχει το ΛΣ-ΕΛΑΚΤ…και, όχι για να καμαρώνει…
