Πριν από μισό αιώνα, οι Αθηναίοι το εξυμνούσαν ως ένα από τα πιο σύγχρονα νοσηλευτικά ιδρύματα της χώρας. Σήμερα, το πρώην Νοσηλευτικό Ίδρυμα Εμπορικού Ναυτικού-ΝΙΕΝ (πρώην Νοσηλευτικό Ίδρυμα Εργατών Θαλάσσης-ΝΙΕΘ) δεν δέχεται ασθενείς. Τακτικότεροι επισκέπτες του είναι οι ευφάνταστοι «κυνηγοί» φαντασμάτων.
Ιδρύθηκε το 1948 ως σανατόριο για φυματικούς ναυτικούς και βρίσκεται στην είσοδο της οδού Θεμιστοκλέους στα Μελίσσια.
Τον σχεδιασμό και την εποπτεία του έργου ανέλαβε ο αρχιτέκτονας Κυπριανός Μπίρης, ενώ την διαχείριση και την συντήρηση του νοσοκομείου μετά την αποπεράτωσή του ανέλαβε ο Οίκος Ναύτου. Σύμφωνα με τα σχέδια του Μπίρη, το συγκρότημα θα απαρτιζόταν από τρία κτίρια: για την νοσηλεία των ασθενών, για τα εργαστήρια και τις υπηρεσίες και για την διαμονή του προσωπικού.
Το ΝΙΕΝ κατασκευάστηκε με χρηματοδότηση από δωρεές εφοπλιστών και εισφορές ναυτεργατών, αρχικά λειτούργησε ως σανατόριο για τους ναυτικούς ασφαλισμένους, εξ ού και η επιλογή της κατασκευής σε δασική περιοχή. Στα μέσα τις δεκαετίας του ’50, με αφορμή την σταδιακή εξάλειψη της φυματίωσης λόγω εμβολιασμών και νέων θεραπειών, αποφασίστηκε η αλλαγή χρήσης από σανατόριο σε γενική μονάδα παθήσεων θώρακα με δυναμικότητα 300 κλινών, ενώ όλα τα δωμάτια ασθενών είχαν ιδιωτική τουαλέτα και εγκατάσταση κλιματισμού. Το νοσοκομείο έκλεισε το 1975 για να γίνουν επισκευές, ώστε να μετατραπεί σε Γενικό Νοσοκομείο. Οι εργασίες σταμάτησαν το 1981 και το νοσοκομείο εγκαταλείφθηκε. Το πενταώροφο κτίριο των 11.600 τ.μ. είναι χτισμένο μέσα σε ένα πευκοδάσος 119 στρεμμάτων στους πρόποδες της Πεντέλης. Στο ισόγειό του, υπήρχε μικρό παρεκκλήσιο και μία εντυπωσιακή αίθουσα θέατρου.
Από τις αρχές του 1982 μέχρι σήμερα, το ΝΙΕΝ παραμένει ξεχασμένο από την Πολιτεία. Όσες υποσχέσεις δόθηκαν, ξεχάστηκαν σχεδόν αμέσως, ενώ οι επανειλημμένες εκκλήσεις των Ναυτεργατικών σωματείων, αλλά και της τοπικής κοινότητας της Πεντέλης και των Μελισσίων πέφτουν επί μισό αιώνα στο κενό.
Το 1989, ο τότε υπουργός Υγείας είχε δεσμευτεί να επαναλειτουργήσει το νοσοκομείο μέσα σε 7 μήνες. Δεν έγινε τίποτα. Λίγα χρόνια αργότερα άρχισαν νέοι ψίθυροι ότι ετοιμαζόταν η εκποίηση σε ιδιώτες για “αξιοποίηση”. Διαχρονικά, οι ναυτεργατικές ενώσεις διεκδικούν να επαναλειτουργήσει ως πανεπιστημιακή κλινική για την πρόληψη και αντιμετώπιση των επαγγελματικών ασθενειών.
Πρόσφατα, ενόψει της πανδημίας εκφράστηκε η ιδέα να εξοπλιστεί με κλίνες ΜΕΘ. Παρόλα αυτά, το εσωτερικό του ΝΙΕΝ είναι ρημαγμένο από τις λεηλασίες και τους βανδαλισμούς, ενώ η μεγάλη πευκόφυτη έκταση έγινε βοσκότοπος για αιγοπρόβατα. Κατά καιρούς, άστεγοι και τοξικομανείς βρίσκουν καταφύγιο στο αχανές υπόγειο του κτιρίου.
Με τα χρόνια, το όνομα του πρώην νοσοκομείου αποσυνδέθηκε πλήρως από έννοιες υγείας και περίθαλψης. Αντίθετα, ταυτίστηκε με θρύλους για μεταφυσικά φαινόμενα, ακόμα και με σατανιστικές τελετές. Τακτικοί θαμώνες του δεν είναι πια ασθενείς, αλλά οι αποκαλούμενοι «κυνηγοί φαντασμάτων», νυχτερινοί εξερευνητές και «παρατηρητές παράξενων φαινομένων».
Είναι γεγονός ότι η όψη του – ιδίως το βράδυ – είναι απόκοσμη. Το πενταόροφο κτίριο, με την εντυπωσιακή θέα, θυμίζει σκηνικό ταινίας. Πόρτες, παράθυρα και σωλήνες έχουν ξηλωθεί. Οι τοίχοι «κοσμούνται» από γκράφιτι, ενώ στις άδειες αίθουσες αντηχούν θόρυβοι της φύσης ή οι φωνές των ανήσυχων επισκεπτών.
