Του Λεωνίδα Στεργίου
Τα στοιχεία του Μαρτίου έκρυβαν μια έκπληξη για αυτούς που περίμεναν μείωση των καταθέσεων των νοικοκυριών, λόγω αυξημένων υποχρεώσεων και της ακρίβειας. Όμως, τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι τα νοικοκυριά, ύστερα από δύο αρνητικούς μήνες (Ιανουάριος και Φεβρουάριος), αύξησαν τις αποταμιεύσεις τους κατά 200 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο. Και τα προσωρινά στοιχεία των τραπεζών δείχνουν ότι μάλλον και ο Απρίλιος θα κλείσει θετικός.
Ωστόσο, το στατιστικό αυτό αποτέλεσμα οφείλεται κυρίως σε τεχνικούς λόγους, όπως και η μεγάλη μείωση των καταθέσεων των επιχειρήσεων κυρίως του ασφαλιστικού κλάδου. Σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, η καθαρή θετική ροή καταθέσεων στους λογαριασμούς των νοικοκυριών κατά 200 εκατ. ευρώ είναι οριακή και οφείλεται στους εξής λόγους:
Πρώτον, από τα τέλη Φεβρουαρίου μέχρι τέλη Μαρτίου πραγματοποιήθηκαν εκροές κεφαλαίων από ρευστοποιήσεις αμοιβαίων κεφαλαίων άνω των 100 εκατ. ευρώ. Δηλαδή, ρευστοποιήθηκαν τα δύο τρίτα των κεφαλαίων που είχαν επενδυθεί σε αμοιβαία κεφάλαια τον Ιανουάριο. Οι ρευστοποιήσεις των μεριδίων πιστώθηκαν σε καταθετικούς λογαριασμούς.
Δεύτερον, υπήρξαν ρευστοποιήσεις κι από άλλα επενδυτικά προϊόντα λόγω της αβεβαιότητας που επέφερε ο πόλεμος.
Τρίτον, οι πιστώσεις και οι χρεώσεις που επηρεάζουν κάθε μήνα τα υπόλοιπα των λογαριασμών εξαρτώνται και από την ημέρα που κλείνει ο κάθε μήνας. Για παράδειγμα, η τελευταία μέρα του Μαρτίου (31/3) ήταν Πέμπτη, όταν πιστώνονται, για παράδειγμα, πολλές μισθοδοσίες. Έχει παρατηρηθεί ότι όταν το κλείσιμο του μήνα πέφτει κοντά σε αργία ή Σαββατοκύριακα δεν υπάρχει έντονη εκταμίευση την ίδια ημέρα για αγορές, πληρωμές και μεταφορές χρημάτων, αλλά από τις επόμενες ημέρες. Συνεπώς, οι εκροές λογίζονται στον επόμενο μήνα.
Τέταρτον, η οριακή καθαρή αύξηση των 200 εκατ. ευρώ ήταν αποτέλεσμα και της συγκράτησης της κατανάλωσης λόγω ακρίβειας και πληρωμής υψηλών λογαριασμών ενέργειας.
Πέμπτον, συγκρατήθηκε η εκροή κατά ένα μέρος και από τις επιδοτήσεις ρεύματος από το κράτος.
Απρίλιος και μετά
Ο Απρίλιος κινήθηκε θετικά, παρά την επιστροφή στα αμοιβαία κεφάλαια σχεδόν 107 εκατ. ευρώ. Τα προσωρινά στοιχεία δείχνουν ότι θα κλείσει κοντά στα επίπεδα του Μαρτίου, καθώς ευνοήθηκε από το δώρο του Πάσχα. Σύμφωνα με τα ίδια στελέχη, από τους επόμενους μήνες αναμένονται ακόμα μικρότεροι ρυθμοί αποταμίευσης και πιθανότατα να συνδυαστούν με καθαρές εκροές, λόγω των ανατιμήσεων και των πληρωμών φόρων. Θετικά στις καταθέσεις των επιχειρήσεων (και ορισμένων νοικοκυριών) θα συμβάλει ο τουρισμός το καλοκαίρι.
Σύγκριση με το 2020 και το 2021
Πάντως, σε κάθε περίπτωση, η κατακόρυφη αποκλιμάκωση της ροής αποταμίευσης από νοικοκυριά και επιχειρήσεις δείχνει αφενός την απόσυρση των προηγούμενων μέτρων στήριξης και αφετέρου τις υψηλές πληρωμές λόγω υποχρεώσεων (φόροι, εισφορές, δόσεις) και ακρίβειας.
Για παράδειγμα, τον Μάρτιο του 2020, η καθαρή αποταμίευση των νοικοκυριών ήταν 1,3 δισ. ευρώ και τον Μάρτιο του 2021 ήταν 792 δισ. ευρώ. Δηλαδή τέσσερις έως έξι φορές υψηλότερη από το Μάρτιο του 2022. Επίσης, η καθαρή αποταμίευση των νοικοκυριών στο α’ τρίμηνο του 2020 ήταν 1,9 δισ. ευρώ, στο α’ τρίμηνο του 2021 ήταν 1,3 δισ. ευρώ, ενώ στους πρώτους τρεις μήνες του έτους υπήρξε καθαρή εκροή 1 δισ. ευρώ (σχεδόν η μισή οφείλεται στον Ιανουάριο).
Επιχειρήσεις
Σε ό,τι αφορά στον επιχειρηματικό κλάδο, παρατηρήθηκαν σημαντικές εκροές τον Μάρτιο, οι οποίες, σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη:
* Στις ασφαλιστικές εταιρείες, η καθαρή εκροή ύψους 700 εκατ. ευρώ οφείλεται σε τεχνικούς λόγους. Κάθε τρίμηνο οι ασφαλιστικές εταιρείες μεταφέρουν τις καταθέσεις τους σε άλλες μορφές επένδυσης, πχ έντοκα, ομόλογα ή σε άλλες επενδύσεις διαχείρισης διαθεσίμων. Συνεπώς, τα χρήματα αυτά θα εμφανιστούν τους επόμενους μήνες. Πράγματι, κάθε τρίμηνο παρατηρείται μεγάλη μείωση στις καταθέσεις των ασφαλιστικών εταιρειών.
* Στις υπόλοιπες επιχειρήσεις, μη χρηματοπιστωτικές, η καθαρή εκροή των 475 εκατ. ευρώ, σε συνδυασμό με την αύξηση των δανείων τους τον Μάρτιο κατά 754 εκατ. ευρώ (και άνω του 1 δισ. το δίμηνο Φεβρουαρίου – Μαρτίου), σχετίζεται με την προετοιμασία ενόψει της καλοκαιρινής σεζόν, την αγορά αποθεμάτων και την πληρωμή αυξημένων τιμολογίων λόγω της ακρίβειας.
