Σημείο αναφοράς για τη ναυτιλιακή και λιμενική στρατηγική της Ευρώπης σε μια περίοδο γεωπολιτικής έντασης, πράσινης μετάβασης και μετασχηματισμού της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας αποτέλεσε το 21ο Ετήσιο Συνέδριο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Θαλάσσιων Λιμένων – ESPO ( www.espo-conference.com ), το οποίο φιλοξενήθηκε για πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη από τον Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ Α.Ε.)
Στη διήμερη διοργάνωση συμμετείχαν 250 σύνεδροι από 30 και πλέον χώρες, με παρεμβάσεις κορυφαίων εκπροσώπων της ευρωπαϊκής λιμενικής και ναυτιλιακής βιομηχανίας, ουσιαστικές τοποθετήσεις και στρατηγικές ανακοινώσεις. Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Ευρωπαίος Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, κ. Απόστολος Τζιτζικώστας, ο οποίος παρουσίασε τις βασικές αρχές της νέας Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τα Λιμάνια.
Ο ίδιος τόνισε πως « τα λιμάνια δεν είναι απλώς κόμβοι logistics, αλλά πυλώνες οικονομίας, ενέργειας και ευρωπαϊκής ταυτότητας. Είναι ώρα για μια στρατηγική που να λειτουργεί για όλα τα ευρωπαϊκά λιμάνια », σημειώνοντας πως οι προτεραιότητες της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής θα είναι η ανθεκτικότητα, η ενεργειακή μετάβαση, η ψηφιοποίηση, η ασφάλεια και η προσέλκυση επενδύσεων.
Σημαντικές παρεμβάσεις έκαναν επίσης ο Υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής κ. Στέφανος Γκίκας, ο Πρόεδρος του ESPO κ. Ansis Zeltiņš, ο Πρόεδρος του ΟΛΘ και της Ένωσης Λιμένων Ελλάδος (ΕΛΙΜΕ) κ. Αθανάσιος Λιάγκος, καθώς και ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΟΛΘ Α.Ε. Δρ. Ιωάννης Τσάρας.
Τα βασικά συμπεράσματα του συνεδρίου:
Ανθεκτικότητα και ασφάλεια: Η γεωπολιτική αβεβαιότητα, οι εμπορικοί πόλεμοι και οι ενεργειακές μεταβολές καθιστούν επιτακτική την ενίσχυση της στρατηγικής ανθεκτικότητας των λιμένων. Η ανάγκη ενδυνάμωσης της ασφάλειας, τόσο φυσικής όσο και ψηφιακής, αποτέλεσε κοινό τόπο στις τοποθετήσεις υψηλόβαθμων αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και του ΝΑΤΟ.
Πράσινη και ψηφιακή μετάβαση: Τα λιμάνια μετασχηματίζονται σε κόμβους πράσινης ενέργειας και καινοτομίας. Ηλεκτροδότηση πλοίων, χρήση LNG και μεθανόλης, ανάπτυξη « πράσινων διαδρόμων » και έξυπνες τεχνολογίες αποτέλεσαν βασικά θέματα. Όπως επισημάνθηκε, οι επενδύσεις στις υποδομές και τις πράσινες τεχνολογίες είναι πλέον μονόδρομος, προκειμένου τα λιμάνια να παραμείνουν ανταγωνιστικά και βιώσιμα στο μέλλον.
Στρατηγικές συνεργασίες και νέα γεωοικονομία: Οι σχέσεις με την Ινδία, η περιφερειοποίηση της παραγωγής και ο επανασχεδιασμός των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού δημιουργούν νέες προκλήσεις και ευκαιρίες. Η ανάγκη για ενίσχυση του ρόλου των ευρωπαϊκών λιμένων στον Ινδο-Μεσογειακό-Ευρωπαϊκό Διάδρομο (IMEC) τονίστηκε ιδιαίτερα, καθώς οι λιμένες καλούνται να προσαρμοστούν στις νέες γεωπολιτικές πραγματικότητες.
Πολυεπίπεδη ευρωπαϊκή στρατηγική: Αναδείχθηκε η ανάγκη για ένα υποστηρικτικό και ευέλικτο νομοθετικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ, που δεν θα περιορίζει αλλά θα ενδυναμώνει τα λιμάνια. Όπως είπε ο Πρόεδρος του ESPO, Ansis Zeltiņš, « η επερχόμενη Στρατηγική Λιμένων να μην είναι στρατηγική επιβολής, αλλά ενδυνάμωσης – χωρίς δεσμευτικούς κανόνες, αλλά με πλαίσια που επιτρέπουν τη δράση ».
Ηγεσία και επενδύσεις: Οι επικεφαλής ευρωπαϊκών λιμανιών, όπως των λιμένων της Βαλένθια, του Γκέτεμποργκ, της Λα Σπέτσια και της Αμβέρσας-Μπριζ, υπογράμμισαν τη σημασία επενδύσεων μέσω ΣΔΙΤ, την ανάγκη ταχύτητας στις αδειοδοτήσεις και τη στρατηγική διαφοροποίηση των συνεργασιών πέρα από την Ασία, προκειμένου να ενισχυθεί η θέση των ευρωπαϊκών λιμένων στην παγκόσμια αγορά.
Το συνέδριο ανέδειξε την ανάγκη για ένα τριπλό μετασχηματισμό – άμυνα, απανθρακοποίηση, ψηφιοποίηση – και τη διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής λιμένων που θα εδράζεται στην ευελιξία, την τεχνολογία και τη γεωπολιτική επίγνωση. Κλείνοντας τις εργασίες του, ο Πρόεδρος του ESPO δήλωσε ότι « το μέλλον των ευρωπαϊκών λιμανιών εξαρτάται από την ικανότητά μας να συνεργαστούμε, να επενδύσουμε και να ανταποκριθούμε δυναμικά στις προκλήσεις της εποχής. Η Ευρώπη χρειάζεται λιμάνια ισχυρά, πράσινα και στρατηγικά ευθυγραμμισμένα με τις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας. Τώρα είναι η στιγμή να χτίσουμε μαζί αυτή τη νέα πραγματικότητα ».
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Θαλάσσιων Λιμένων (ESPO) διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο ως θεσμικός εκπρόσωπος των ευρωπαϊκών λιμένων στις Βρυξέλλες και ως πυλώνας στήριξης της βιώσιμης ανάπτυξης και της στρατηγικής ανθεκτικότητας του κλάδου. Με αποστολή να εκπροσωπεί και να υπερασπίζεται τα συμφέροντα των μελών του απέναντι στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και να προωθεί μια βιώσιμη, ανταγωνιστική και ανθεκτική λιμενική πολιτική, ο ESPO διαμορφώνει τον δημόσιο διάλογο για το μέλλον των μεταφορών, της ενέργειας και του εμπορίου στην Ευρώπη. Μέσα από τα ετήσια συνέδρια και τις πρωτοβουλίες του ενώνει τις φωνές των λιμανιών και ενισχύει τη συμβολή τους στην ευρωπαϊκή οικονομία και κοινωνία.
Το επόμενο συνέδριο του ESPO θα πραγματοποιηθεί τον Μάιο του 2026, στο Λιμάνι του Γκντανσκ στην Πολωνία.
